| YouTube Channel

दीपकः (dIpakaH)

 
Apte Hindi
Hindi
दीपकः
पुं*
 - -
प्रदीप
दीपकः
पुं*
 - -
बाज
दीपकः
पुं*
 - -
कामदेव का विशेषण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दीपकः
noun
अर्थालङ्कारस्य प्रकारः।
"दीपके नैकेषां कार्याणां एकः एव कर्ता अस्ति।"
Synonyms:
 दीपः, प्रदीपः, दीपकः, दीपिका, वर्ती, वर्तिः, शिखावान्, शिखी, कज्जलध्वजः, दशाकर्षः, दशेन्धनम्, दोषास्यः, स्नेहाशः, स्नेहप्रियः
noun
मृद्धात्वादिभिः विनिर्मितं भाजनं यस्मिन् तैलदिषु वर्तिः निधाय प्रकाशार्थे प्रज्ज्वल्यते।
"सन्ध्यासमये ग्रामे दीपाः प्रज्वलन्ति।"
Synonyms:
 अग्निसिखः, अग्निसेखरः, अम्बरम्, असृक्, कनकगौरम्, कश्मीरजन्म, कान्तम्, कावेरम्, काश्मीरम्, काश्मीरजन्मा, काश्मीरसम्भवम्, कुचन्दनम्, कुसुमात्मक, केसरवरम्, गोरवः, गौरम्, घस्रम्, घुसृणम्, घोरः, जवा, जागुडम्, दीपकः, दीपकम्, नकुली, पाटलम्, पिण्याकः, पिण्याकम्, पिशुनम्, पीतकावेरम्, पीतचन्दनम्, पीतिका, पीतकम्, पीतनम्, पुष्परजः, प्रियङ्गुम्, बाल्हिकम्, बाह्लिक, रक्तम्, रक्तचन्दनम्, रक्तसंज्ञम्, रक्ताङ्गम्, रञ्जनः, रुधिरम्, रोहितम्, लोहितचन्दनम्, वरेण्यम्, वर्णम्, वर्ण्यम्, वह्निशिखम्, वह्निशेखरम्, वेरम्, शठम्, शोणितम्, संकोचम्, संकोचपिशुनम्, सुरार्हम्, सूर्यसंज्ञम्, सौरभम्, हरिचन्दनम्
noun
पुष्पे वर्तमानः स्त्रीलिङ्गी अवयवविशेषः यः केश सदृशः अस्ति।
"अग्निसिखः क्षपस्य जननाङ्गेन सम्बधितः अस्ति।"
Synonyms:
 जीरकः, जीरः, जीर्णः, दीप्यः, जीरणः, सुगन्धम्, सूक्ष्मपत्रः, कृष्णसखी, दूता, सुषवी, अजाजी, श्वेतः, कणा, अजाजीका, वह्निशिखः, मागधः, दीपकः
noun
वणिग्द्रव्यविशेषः अस्य गुणाः गन्ध-युक्तत्व-रुचि-स्वर-कारित्व-वात-गुल्मध्मान-अतीसारग्रहणी-क्रिमिनाशित्वादयः।
"माता जीरकेण आम्लसूपं भाजयति।"
Synonyms:
 दीपकः
noun
गरुडस्य पुत्रः ।
"दीपकस्य उल्लेखः महाभारते वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दीपकः,
पुं,
 (दीपयति जठराग्निमिति । दीपि +ण्वुल् ।) यमानी । इति रत्नमाला ॥
(गुणा-श्चास्य यमानीशब्दे ज्ञेयाः ॥
) लोचमस्तकः ।इति शब्दरत्नावली ॥
दीपः । (यथा, ब्रह्माण्ड-पुराणे ।“विष्णुवेश्मनि यो दद्यात् कार्त्तिके मासि दीपकम् ।अग्निष्टोमसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः ॥
”)येन पक्षिणान्ये पक्षिणो गृह्यन्ते सः । इतिहेमचन्द्रः । ४ । ४०८ ॥
वाज् इति शिकरा इतिच भाषा । रागविशेषः । अयं हनूमन्मतेषड्रागेषु द्वितीयरागः । सूर्य्यनेत्रान्निर्गतः । अस्यजातिः सम्पूर्णा । गृहन्तु षड्जस्वरः । गान-समयस्तु ग्रीष्मर्त्तौ मधाह्नः । अस्य रूपं यथा ।वर्णो रक्तः । वस्त्रं पाटलवर्णम् । गलभूषणंबृहन्मुक्तामाल्यम् । मत्तहस्त्यारूढोऽयम् । बहु-स्त्रीपरिवृतश्च । कस्यचिन्मते । लज्जया दीप-निर्व्वापणेनान्धकारमयं गृहं कृत्वा स्त्रीभीरमते । अस्य रागिण्यः पञ्च यथा । देशी १कामोद् २ नट् ३ केदारा ४ कानरा वा कर्णाटी५ । पुत्त्राश्चाष्टौ यथा । कुन्तलः १ कमलः २कलिङ्गः वा कलिन्द्रः ३ चम्पकः ४ कुसुम्भः वाकुसुमः ५ रामः ६ लहिलः ७ हिमालः ८ ।भरतमते अस्य रागिण्यो यथा । केदारा १गौरा २ गौण्ड ३ गुज्जरी ४ रुद्राणी ५ ।तन्मते पुत्त्रा यथा । कुसुमः १ टङ्कः २ नट-नारायणः ३ विहागराः ४ किरोदस्तः ५रहसमङ्गला वा रभसमङ्गला ६ मङ्गलाष्टकः ७अडानुः वा आडाना ८ । इति तहफतोल-हिन्दाख्यसंगीतशास्त्रसंग्रहः ॥
(तालविशेषः ।यथा, सङ्गीतदामोदरे ।“प्लुतो लघुः प्लुतश्चैव ताले दीपकनामनि ॥
”)