| YouTube Channel

दीक्ष् (dIkS)

 
Capeller Eng
English
दीक्ष् दी॑क्षते
pp.
 दीक्षित॑ (q.v. ) be consecrated.
C.
दीक्ष॑यति, °ते consecrate.
D.
 दिदीक्षिषते wish to be consecrated.
— अभि =
S.
Yates
English
दीक्ष् (ङ) दीक्षति 1.
a. To be shav-
ed
to sacrifice
to initiate.
Apte
English
दीक्ष् [dīkṣ], 1 Ā. (दीक्षते, दीक्षित)
To consecrate or prepare oneself for the performance of a sacred rite
दीक्षयस्व त्वमात्मानम्
Mb.
 * 14.71.21
see दीक्षित below.
To dedicate oneself to.
To initiate or introduce a pupil.
To invest with the sacred thread.
To sacrifice.
To practise self-restraint.
To shave one's head, to be shaved.
caus. impel
induce तत्क्लमस्तमदिदीक्षत क्षणं तालवृन्तचलनाय नायकम्
N.*
 18.12.
Apte 1890
English
दीक्ष् {c1c} A. (दीक्षते, दीक्षित) 1 To consecrate or prepare oneself for the performance of a sacred rite
see दीक्षित below.
2 To dedicate oneself to.
3 To initiate or introduce a pupil.
4 To invest with the sacred thread.
5 To sacrifice.
6 To practise self-restraint.
7 To shave one's head, to be shaved.
Monier Williams Cologne
English
दीक्ष् (Desid. of √ दक्ष्?)
cl.
 1. Ā. दीक्षते,
Dhātup.
 xvi, 8 (pf. दिदीक्स्के॑
fut. दीक्षिष्य॑ते
aor.
 अदिदीक्षस् and अदीक्षिष्ट,
Br.
ind.
p.
 दीक्षित्वा,
ChUp.
 )
to consecrate or dedicate one's self (esp. for the performance of the Soma-sacrifice),
Br.
Up.
Pur.
to dedicate one's self to a monastic order,
Buddh.
 :
Caus.
 दीक्षयति, °ते, to consecrate, initiate,
TS.
Br.
pf. दिदीक्षुर्,
TāṇḍyaBr.
 xxiv, 18
to consecrate as a king,
MBh.
Hariv.
to make ready, prepare,
MBh.
 :
Desid.
 दिदीक्षिषते, to wish to be consecrated,
AitBr.
 iv, 25.
Monier Williams 1872
English
दीक्ष् दीक्ष् (a rt. formed fr. the Desid.
of rt. दक्ष्, and signifying originally
‘to wish to make one's self fit or competent’), cl. 1.
A. दीक्षते, दिदीक्षे, दीक्षिष्यते, दीक्षितुम्,
to prepare or consecrate one's self for the perform-
ance of a sacred rite, especially of the Soma offering
to dedicate one's self
to sacrifice, perform a sacrifice
to shave one's head, to be shaved
to introduce or
initiate a pupil, invest with the sacred thread
to
instruct in the rules or principles of religious observ-
ances
to practise self-restraint, to announce the
performance of a vow: Caus. दीक्षयति or दीक्षा-
पयति, &c., to prepare, make ready, consecrate,
initiate
to determine: Desid. दिदीक्षिषते।
Macdonell
English
दीक्ष् DĪKṢ, Ⅰ. Ā. dīkṣa, consecrate 🞄oneself (esp. for the Soma sacrifice): pp. 🞄dīkṣita, q. v.
cs. dīkṣáya, P. Ā. hallow.
Benfey
English
दीक्ष् दीक्ष् (originally a de-
sider. of दक्ष्), i. 1, Ātm.
1. To
hallow one's self, to prepare one's self
for a sacred act.
2. † To be shaved.
3. † To perform a sacrifice.
4. † To
initiate.
5. † To restrain one's self.
6. † To declare a vow. Ptcple. of the
pf. pass. दीक्षित,
1. Prepared for a
sacrifice, Man. 8, 360.
2. Initiated,
MBh. 13, 918.
3. Ready, MBh. 2, 2514.
Caus. दीक्षय,
1. To initiate, Par.
and Ātm. , MBh. 14, 2110
2, 1247.
2.
To determine, MBh. 5, 5648.
Apte Hindi
Hindi
दीक्ष्
"भ्वा* आ*- , " - -
किसी धर्म-संस्कार के अनुष्ठान के लिए अपने आपको तैयार करना
दीक्ष्
"भ्वा* आ*- , " - -
अपने आपको समर्पित करना
दीक्ष्
"भ्वा* आ*- , " - -
शिष्य बनाना
दीक्ष्
"भ्वा* आ*- , " - -
उपनयन संस्कार करना
दीक्ष्
"भ्वा* आ*- , " - -
यज्ञ करना
दीक्ष्
"भ्वा* आ*- , " - -
आत्म संयम करना
दीक्ष्
भ्वा*आ*प्रेर* - -
"प्रेरित करना, प्रोत्साहित करना"
L R Vaidya
English
dIkz {% vt. 1A (pp. दीक्षित
pres. दीक्षते) %} 1. To consecrate any one for the performance of a sacred rite
2. to dedicate oneself to
3. to initiate a pupil
4. to invest with the sacred thread.
Bopp
Latin
दीक्ष् 1. A.
1) sacrificare.
2) consecrare, initiare, caeri-
monias sacrificii praevias facere. BHATT. 20. 14.:
दीक्षस्व तुरगाध्वरे
RAGH. 4. 5.: सांराज्यदीक्षित
R. Schl.
I. 42. 24.: राजानन् दीक्षितम्
MAN. 2. 128. 4. 130. 210.
C. dat. rei ad quam alqs consecratur, RAGH. 8. 74.: सव-
नाय दीक्षितः. -- Caus. MAH. 2. 12417.: तन् दीक्षया-
ञ्चक्रिरे विप्रा राजसूयाय.
Lanman
English
√dīkṣ (dī́kṣate
didī́kṣa, didīkṣé
ádīkṣiṣṭa
dīkṣiṣyáte
dīkṣitá
dīkṣitvā́
-dī́kṣya). consecrate one's self, esp. for
performing the Soma-sacrifice. [perhaps
desid. of √dakṣ, ‘make one's self suitable
or ready’: 108g.]
Kridanta Forms
Sanskrit
दीक्ष् (दी꣡क्षँ॒ मौण्ड्येज्योपनयननियमव्रतादेशेषु - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = दीक्षणम्
अनीयर् = दीक्षणीयः - दीक्षणीया
ण्वुल् = दीक्षकः - दीक्षिका
तुमुँन् = दीक्षितुम्
तव्य = दीक्षितव्यः - दीक्षितव्या
तृच् = दीक्षिता - दीक्षित्री
क्त्वा = दीक्षित्वा
ल्यप् = प्रदीक्ष्य
क्तवतुँ = दीक्षितवान् - दीक्षितवती
क्त = दीक्षितः - दीक्षिता
शानच् = दीक्षमाणः - दीक्षमाणा
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 दीक्ष्
मूलधातुः:
 दीक्ष
धात्वर्थः:
 मौण्ड्य-इज्य-उपनयन-व्रत-आदेशेषु
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 दीक्षते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
दीक्ष् Kaus. दीक्षित am Ende eines Komp. sich einer Sache gewidmet habend, Jātakam. 22, 67. — Mit अनु jemandem (Akk.) die Nachweihe erteilen, Āpast. Śr. 10, 11, 1.
Capeller
German
दीक्ष् दि॑क्षते sich weihen (r.)
p.p. दीक्षित
s. bes.
Burnouf
French
*दीक्ष् दीक्ष्। दीक्षे 1
p. दिदीक्षे
etc. pp.
दिक्षित। Offrir le sacrifice
faire les cérémonies préparatoires
d'un sacrifice.
Etre chauve.
दीक्षयामि (c. de दीक्ष्) initier, faire accomplir par qqn.
une cérémonie préliminaire, ac.: राजानं दीक्षयामासुस्
ils firent exécuter au roi les actes préparatoires du sacre [par ext.
ils sacrèrent le roi].
Enseigner les rites.
Stchoupak
French
दीक्ष्-
{%dīkṣate
%} (दिदीक्षे -उः)
{%dīkṣiṣyate
%}
{%dīkṣayati -te
dīkṣita- %} -- être consacré, initié, accomplir les
cérémonies préliminaires du sacrifice, d'un rite religieux, se préparer (à
une cérémonie religieuse)
caus. consacrer, sacrer (roi).