| YouTube Channel

दिवसः (divasaH)

 
Apte
English
दिवसः [divasḥ] सम् [sam], सम् [दीव्यते$त्र दिव् असच् किच्च
cf.
Uṇ.*
 3.121.] See दिन. A day
दिवस इवाभ्रश्यामस्तपात्यये जीवलोकस्य
Ś.*
 3.11.Comp. -अवसानम् evening. -ईश्वरः, -करः, -नाथः the sun
दिवसकरमयूखैर्बोध्यमानं प्रभाते
Ṛs.*
 3.22. -मुखम् morning, daybreak
R.*
 5.76. -मुद्रा a day's wages.-विगमः evening, sunset
यामध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद्वः
Me.*
 81. -दिवसीकृ to convert the night into day
निशा दिवसीकृता
Mk.*
 4.3.
Apte 1890
English
दिवसः
सं [दिव्यतेत्र-दिव् असच् किच्च cf. Uṇ. 3. 121] A day
दिवस इवाभ्रश्यामस्तपात्यये जीवलोकस्य Ś. 3. 12.
Comp.
ईश्वरः,
करः,
नाथः the sun
Rs. 3. 22.
मुखं morning, daybreak.
मुद्रा a day's wages.
विगमः evening, sunset
Me. 99.
Apte Hindi
Hindi
दिवसः
पुं*
 - दीव्यतेऽत्र दिव् + असच् किक्च
दिन
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दिनम्, दिवसः, अहः
noun
चतुर्विंशतौ होरासु सः समयः यः निद्रायाः अनन्तरं कार्ये व्यतीयते।
"मम दिनं प्रातः चतुर्वादने आरभते।"
Synonyms:
 वासरः, दिवसः, दिनम्, घस्रः, अहः, भास्वरः, दिवा, वारः, अंशकः, द्युः, अंशकम्
noun
कालविशेषः, सूर्योदयात् सूर्योदयपर्यन्तम् कालम् ।
"वासरस्य अष्टभागाः सन्ति।"
Synonyms:
 दिनम्, अह्न, अहः, अहन्, आयत्तिः, दिवसः, वारः, वासरः
noun
सप्ताहस्य अंशः।
"सोमवासरः सप्ताहस्य प्रथमं दिनम् अस्ति।"
Synonyms:
 दिवसः, दिनम्, अहः, द्यु, घस्रः, तिथिः, वस्तोः, भानुः, वासरम्, स्वसराणि, उस्रः
noun
कालविशेषः, (सौरकालगणनायाम्) भानोर् उदयाद् उदयपर्यन्तं कालः, सूर्यकिरणावच्छिन्नकालः, (चान्द्रकालगणनायाम्) चन्द्रमसः उदयाद् उदयपर्यन्तं कालः।
"एकस्मिन् दिने चतुर्विंशति भागाः सन्ति/ कम् अपि मङ्गलं दिवसं निश्चित्य शुभकार्याणि आरम्भणीयानि इति मन्यते/ दिवसस्य अन्ते पक्षिणः स्वनीडं उच्चैः रावैः सह निर्वर्तयन्ति"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: दिवसः
Root: दिवस
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ दिनम्
Meaning(s):
⇒ Day
Shloka(s):
2|1|55|1 ► त्रिंशता तैरहोरात्रः पक्षाङ्गोऽप्यथ वासरः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|55|2 ► दिवसं चास्त्रियौ भानुर्घृणिर्घस्रो रविध्वजः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|56|1 ► पद्मबन्धुः कोकहितो द्युश्च क्ली स्यादहर्निशम्। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|55|1 ⇢ वासरः (वासर) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|1 ⇢ वासरम् (वासर) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ दिवसः (दिवस) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ दिवसम् (दिवस) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ भानुः (भानु) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ घृणिः (घृणि) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ घस्रः (घस्र) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ रविध्वजः (रविध्वज) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ पद्मबन्धुः (पद्मबन्धु) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ कोकहितः (कोकहित) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ द्युः (द्यु) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ अहः (अहन्) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ दिनम् (दिन) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ सन्ध्या
जातिः ➡ कालः
परा_अपरासंबन्धः ➡ श्रावणी
अमरकोशः
Sanskrit
Word: दिवसः
Root: दिवस
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ day
⇒ heaven
Shloka(s):
1|3|12|1 ► वर्षोपलस्तु करका मेघच्छन्नेऽह्नि दुर्दिनम्। (दिग्वर्गः)
1|4|2|1 ► घस्रो दिनाहनि वा तु क्लीबे दिवसवासरौ। (कालवर्गः)
3|4|6|1 ► दिवाह्नीत्यथ दोषा च नक्तं च रजनावपि। (अव्ययवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|3|12|1 ⇢ अहः (अहन्) (नपुं) ⇒ day, base of the weak and some other cases of , ahar
➠ 1|4|2|1 ⇢ घस्रः (घस्र) (पुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ दिनम् (दिन) (नपुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ अहः (अहन्) (नपुं) ⇒ day, base of the weak and some other cases of , ahar
➠ 1|4|2|1 ⇢ दिवसः (दिवस) (पुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ दिवसम् (दिवस) (नपुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ वासरः (वासर) (पुं) ⇒ turn, time, early, week-day, matutinal, succession, day (of the week), relating to or appearing in the morning
➠ 1|4|2|1 ⇢ वासरम् (वासर) (नपुं) ⇒ turn, time, early, week-day, matutinal, succession, day (of the week), relating to or appearing in the morning
➠ 3|4|6|1 ⇢ दिवा (दिवा) (अव्य)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ सूक्ष्मसमयः
परा_अपरासंबन्धः ➡ समाहोरात्रकालः
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दिवसः,
पुं,
क्ली,
 दीव्यन्त्यत्रेति । दिव + “दिवःकित् ।” उणां । ३ । १२१ । इति असच् स चकित् ।) दिनम् । इत्यमरः । १ । ४ । २ ॥
(यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् । २७८ ।“द्राघयता दिवसानि त्वदीयविरहेण तीव्रतापेन ।ग्रीष्मेणेव नलिन्या जीवनमल्पीकृतं तस्याः ॥
”)