दिवस (divasa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दिवस mn.  (-सः-सं) A day.
 E.
  दिव् to play,  असच् Unadi aff.
   किच्च.

Capeller Eng

English

 दि॑वस m.
  heaven or day.

Yates

English

 दिवस (सः-सं) 1.
m.
  n.
  Idem. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

दिवस 	-	 divasa 	-	 m.
  	-	 day
दिवस 	-	 divasa 	-	 m.
  	-	  heaven
कर्मवाहक दिवस 	-	  karmavAhaka divasa 	-	 m.
  	-	  working day  [ Econ.  ]

Wilson

English

 दिवस
mn.  (-सः-सं) A day.
E.
  दिव to play,  कसच् Uṇādi aff.
  

Apte

English

दिवसः [divasḥ] सम् [sam],  सम् [दीव्यते$त्र दिव् असच् किच्च cf.
   Uṇ.*
  3.121.] See दिन. A day
 दिवस इवाभ्रश्यामस्तपात्यये जीवलोकस्य Ś.*
  3.11.Comp.   -अवसानम् evening. -ईश्वरः,  -करः,  -नाथः the sun
 दिवसकरमयूखैर्बोध्यमानं प्रभाते Ṛs.*
  3.22. -मुखम् morning,  daybreak
 R.*
  5.76. -मुद्रा a day's wages.-विगमः evening,  sunset
 यामध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद्वः Me.*
  81. -दिवसीकृ to convert the night into day
 निशा दिवसीकृता Mk.*
  4.3.

Apte 1890

English

 दिवसः 
सं [दिव्यतेत्र-दिव् असच् किच्च cf. Uṇ. 3. 121] A day
 दिवस इवाभ्रश्यामस्तपात्यये जीवलोकस्य Ś. 3. 12. 
Comp. 
ईश्वरः,  
करः,  
नाथः the sun
 Rs. 3. 22. 
मुखं morning,  daybreak. 
मुद्रा a day's wages. 
विगमः evening,  sunset
 Me. 99. 

Monier Williams Cologne

English

 दिवस m.
  (or n.
  g. अर्धर्चादि,  L.
 ) heaven,  TBr.
   i,  7,  6,  6

 a day,  MBh.
  
 Kāv.
 
 &c.
   [Cf.  διϝες in εὐδιέστερος,  εὐδιεινός for εὐδιεσνός.]

Monier Williams 1872

English

 दिवस,  अस्,  अम्,  m. n. the sky,  heaven
 a day
(generally अस्,  m.)
 [cf. Lat. dies
 Old Germ.
zies-tac
 Angl. Sax. tiwes-daeg
 Eng. tues-day
perhaps also Cambro-Brit. diev and Hib. dia,  ‘day.’]
—दिवस-कर,  अस्,  m. or दिवस-कृत्,  त्,  m. ‘the
day-maker, ’ the sun.
—दिवस-चर,  अस्,  आ,  अम्, 
going about in the day-time,  (opposed to निशा-चर।)
—दिवस-नाथ,  अस्,  m. ‘the lord of day, ’ the sun.
—दिवस-भर्तृ,  ता,  m. ‘the supporter of day, ’ the
sun.
—दिवस-मुख,  अम्,  n. ‘the beginning of
day, ’ day-break,  dawn.
—दिवस-मुद्रा,  f. ‘day's
coin, ’ a day's wages.
—दिवस-विगम,  अस्,  m. the
departure of day.
—दिवसात्यय (°स-अत्°),  अस्,  m.
‘the passing away of day, ’ evening.
—दिवसान्तर
(°स-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  only one day old.
—दिव-
सावसान (°स-अव्°),  अम्,  n. ‘the close of day, ’
evening.
—दिवसेश्वर (°स-ईश्°),  अस्,  m. ‘the lord
of day, ’ the sun.

Macdonell

English

 दिवस dív-as-a,  m.
  heaven,  day.

Benfey

English

 दिवस दिवस,  i. e. 1. दिव् + अस् + अ,  m.
 
and n.
  Day,  Sāv. 4,  2.
 -- Comp.
 
अर्ध-, 
m.
  noon,  Rām.  1,  36,  6.
दुस्-,  m.
  a
cloudy day,  Pañc. i. d. 189.

Hindi

दिन

Apte Hindi

Hindi

दिवसः
पुं*
  - दीव्यतेऽत्र दिव् +  असच् किक्च
दिन

दिवसम्
नपुं*
   - दीव्यतेऽत्र दिव् +  असच् किक्च
दिन

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दिवस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಗಲು /ಸೂರ್ಯನಿರುವ ಕಾಲ
निष्पत्तिः - > दिवु (क्रीडादौ) - "असच्" (उ० ३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > दीव्यन्त्यत्र
प्रयोगाः - > "प्रच्छायसुलभनिद्राः दिवसाः परिणामरमणीयाः"स्
उल्लेखाः - > शाकु० १-३
दिवस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ದಿನ
प्रयोगाः - > "तपति प्रावृषि नितरामभ्यर्णजलागमो दिवसः"
उल्लेखाः - > रत्ना० ३-१०

L R Vaidya

English

 divasa {% m.n. %} A day,  दिवसाः परिणामरमणीयाः Sak.i.,  Am.S.38.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

१५,  अतिशक्वरी,  अहन्,  अह्निसंख्या,  घस्र,  तिथि,  दिन,  दिवस,  द्युनिशा,  पक्ष,  परमाधार्मिक,  वासर,  सन्ध्या

Bopp

Latin

 दिवस m. n. (r. दिव् splendere s. अस) dies. SA. 4. 2. (De
lat. dies v. द्यो
 cambro-brit. diev et hib. dia dies tam
huc quam ad दिवन् trahi possunt,  nisi pertinent ad
part. praes. दीव्यत् splendens,  unde armor. diez explica-
verim.)

Indian Epigraphical Glossary

English

 divasa (CII 3,  etc.),  a day
 sometimes used for the week-
day,  instead of the usual term vāra
 generally used to denote the
solar or,  more properly,  civil day
 sometimes used in connec-
tion with words denoting tithis or lunar days. See also di,  dina, 
diva.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nyi ma
१) अरुण २) अर्क ३) अहन् ४) आतप ५) आदित्य ६) तिग्मांशु ७) दिनकर ८) दिवस ९) दिवाकर १०) द्युतम् ११) भानु १२) भास्कर १३) भास्वत् १४) रवि १५) लोकचक्षुस् १६) सूर्य १७)

nyin
१) अहन् २) दिव ३) दिवस

nyin phyed
दिवस

nyin mo
१) अहन् २) दिन ३) दिवस ४) दिवा ५) महारोहा ६) ° वार ७) वासर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
त्रिंशता तैरहोरात्रस्तत्राहर्दिवसो दिनम् ।
दिवं द्युर्वासरो घस्रः प्रभातं स्यादहर्मुखम् ॥ १३८ ॥
व्युष्टं विभातं प्रत्यूषं कल्यप्रत्युषसी उषः ।
काल्यं मध्याह्णस्तु दिवामध्यं मध्यंदिनं च सः ॥ १३९ ॥
-wordlist-
 
अहोरात्र (पुंक्ली),  अहन् (क्ली),  दिवस (पुं),  दिन (पुंक्ली),  दिव (क्ली),  द्यु (पुं),  वासर (पुं),  घस्र (पुं),  प्रभात (क्ली),  अहर्मुख (क्ली),  व्युष्ट (क्ली),  विभात (क्ली),  प्रत्यूष (पुंक्ली),  कल्य (क्ली),  प्रत्युषस् (क्ली),  उषस् (क्ली),  काल्य (क्ली),  मध्याह्ण (पुं),  दिवामध्य (क्ली),  मध्यन्दिन (क्ली)

--source--
 
सदा सनानिशं शश्वद्भूयोऽभीक्ष्णं पुनः पुनः ।
असकृन्मुहुः सायं तु दिनान्ते दिवसे दिवा ॥ १५३१ ॥
-wordlist-
 
सदा (अ),  सना (अ),  अनिशम् (अ),  शश्वत् (अ),  भूयस् (अ),  अभीक्ष्णम् (अ),  पुनःपुनर् (अ),  असकृत् (अ),  मुहुस् (अ),  सायम् (अ),  दिनान्त (पुं),  दिवस (पुं),  दिवा (अ)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

दिवस
दिवस,  दिवा,  दिन,  द्यु,  अहन्,  वासर,  घस्र
दिवसो दिवा दिनं द्युः प्रोक्तमहर्वासरस्तथा घस्रः ।
verse 1.1.1.106
page 0013

नाममाला

Sanskrit

दिन,  दिवा,  अहन्,  दिवस,  वासर
दिनं दिवाऽहर्दिवसो वासरः तत्करश्च सः ॥ ५० ॥
verse 0.1.1.50
page 0027

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: दिवसः
Root: दिवस
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ दिनम्
Meaning(s):
⇒ Day
Shloka(s):
2|1|55|1 ► त्रिंशता तैरहोरात्रः पक्षाङ्गोऽप्यथ वासरः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|55|2 ► दिवसं चास्त्रियौ भानुर्घृणिर्घस्रो रविध्वजः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|56|1 ► पद्मबन्धुः कोकहितो द्युश्च क्ली स्यादहर्निशम्। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|55|1 ⇢ वासरः (वासर) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|1 ⇢ वासरम् (वासर) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ दिवसः (दिवस) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ दिवसम् (दिवस) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ भानुः (भानु) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ घृणिः (घृणि) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ घस्रः (घस्र) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|55|2 ⇢ रविध्वजः (रविध्वज) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ पद्मबन्धुः (पद्मबन्धु) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ कोकहितः (कोकहित) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ द्युः (द्यु) (पुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ अहः (अहन्) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
➠ 2|1|56|1 ⇢ दिनम् (दिन) (नपुं) ⇒ Day ⇒ दिनम्
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ सन्ध्या
जातिः ➡ कालः
परा_अपरासंबन्धः ➡ श्रावणी
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  दिवसः
Root:  दिवस
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ day
⇒ heaven
Shloka(s): 
1|3|12|1 ► वर्षोपलस्तु करका मेघच्छन्नेऽह्नि दुर्दिनम्। (दिग्वर्गः)
1|4|2|1 ► घस्रो दिनाहनि वा तु क्लीबे दिवसवासरौ। (कालवर्गः)
3|4|6|1 ► दिवाह्नीत्यथ दोषा च नक्तं च रजनावपि। (अव्ययवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|3|12|1 ⇢ अहः (अहन्) (नपुं) ⇒ day, base of the weak and some other cases of , ahar
➠ 1|4|2|1 ⇢ घस्रः (घस्र) (पुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ दिनम् (दिन) (नपुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ अहः (अहन्) (नपुं) ⇒ day, base of the weak and some other cases of , ahar
➠ 1|4|2|1 ⇢ दिवसः (दिवस) (पुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ दिवसम् (दिवस) (नपुं)
➠ 1|4|2|1 ⇢ वासरः (वासर) (पुं) ⇒ turn, time, early, week-day, matutinal, succession, day (of the week), relating to or appearing in the morning
➠ 1|4|2|1 ⇢ वासरम् (वासर) (नपुं) ⇒ turn, time, early, week-day, matutinal, succession, day (of the week), relating to or appearing in the morning
➠ 3|4|6|1 ⇢ दिवा (दिवा) (अव्य)
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ सूक्ष्मसमयः
परा_अपरासंबन्धः ➡ समाहोरात्रकालः
जातिः ➡ कालः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दिवसः,  पुं,
   क्ली,
   दीव्यन्त्यत्रेति । दिव + “दिवःकित् ।” उणां । ३ । १२१ । इति असच् स चकित् ।) दिनम् । इत्यमरः । १ । ४ । २ ॥
(यथा,  आर्य्यासप्तशत्याम् । २७८ ।“द्राघयता दिवसानि त्वदीयविरहेण तीव्रतापेन ।ग्रीष्मेणेव नलिन्या जीवनमल्पीकृतं तस्याः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दिवस पु०
  दीव्यत्यत्र दिव--असच् किच्च । “नाडीषष्टितम-स्तत्र सावनो दिवसः स्मृतः । त्रि शभागोऽर्कराशेस्तुदिवसः सौर उच्यते । चान्द्रस्तु तिथ्यवच्छिन्नो भौमोभूपरिधेर्मतः” इत्युक्तेषु सावनादिषु दिनेषु । “दिवसाःपरिणामरमणीयाः” शकु० । “अयोजयत् स धर्मात्मादिवसे दिवरे श्र च” । भा० उ० १८२ अ० ।

Capeller

German

 दि॑वस m.
  Himmel,  Tag.

Stchoupak

French

 दिवस-
 m.
  jour,  journée,  durée de 24 heures.
°कर- °कृत्- m.
  °क्रिया- f.
  °मुख- nt. = दिन°।
°क्षय- m.
  nt. °विगम- m.
  = दिनान्त-।
°व्यापार- m.
  travail de la journée,  occupation journalière.
दिवसान्तर- a. âgé d'un seul jour,  qui ne dure qu'un jour.
दिवसेश्वर- m.
  = दिन-पति-।
दिवसी-कृता- a. v. f.
  (nuit) convertie en jour.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.