| YouTube Channel

दाशः (dAzaH)

 
Apte
English
दाशः [dāśḥ], 1 A fisherman
इयं च सज्जा नौश्चेति दाशाः प्राञ्ज- लयो$ब्रुवन्
Rām.*
 7.46.32
Ms.*
 8.48, 49
1.34.
A servant, (दास q. v. ).
Comp.
 -ग्रामः a village mostly inhabited by fisherman. -नन्दिनी an epithet of Satyavatī, mother of Vyāsa.
Apte 1890
English
दाशः 1 A fisherman
Ms. 8. 408, 409, 10. 34.
2 A servant, (द स q. v.).
Comp.
ग्रामः a village mostly inhabited by fishermen.
नंदिनी an epithet of Satyavatī, mother of Vyāsa.
Apte Hindi
Hindi
दाशः
पुं*
 - "दशति हिनस्ति मत्स्यान् - दंश् + ट, नस्य आत्वम्"
मछुवा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धीवरः, धीवा, शाकुनिकः, शाकुनी, कैवर्तः, कैवर्तकः, केवर्तः, जालिकः, आनायी, अब्धिजीवी, कुपिनी, छोटी, जलचराजीवः, तिमिघाती, दाशः, दासः, दाशेरः, दासेरः, दाशेरकः, दासेरकः, पुञ्जिष्ठः, मत्स्यघाती, मत्स्यजीवा, मत्स्यजीवी, मत्स्यबन्धः, मत्स्यहा, मत्स्योपजीवी, मात्सिकः, मात्स्यिकः, मीनघाती, मीनारिः, मैनालः, वार्युपजीवी, शाकुलिकः, शाफरिकः, सलिलोपजीवी
noun
यः मत्स्यान् जाले बद्ध्वा क्रीणाति।
"वार्दलात् धीवराः समुद्रे मत्स्यबन्धनार्थे न गताः।"
Synonyms:
 दासः, किंकरः, प्रेष्यः, वश्यः, कडारः, गोप्यः, गोप्यकः, चेटः, चेटकः, चेलः, दाशः, भटः, भुजिष्यः
noun
स्वस्य सेवार्थे मूल्यं दत्त्वा क्रीता व्यक्तिः।
"पुराकाले दासानां क्रयविक्रयस्य रीतिः आसीत्।"
Synonyms:
 भृत्यः, अनुचरः, परिचरः, परिचारकः, प्रेष्यः, किङ्करः, चेटकः, चेटः, किभ्करः, दासः, दाशः, भृतकः, कर्मकरः, कर्मकारी, परिजमः, वेतनजीवी, सेवोपजीवी, सेवाजीवी, भृतिभुक्, भृतिजीवी, अनुजीवी, वियोज्यः, प्रैष्यः, भरणीयः, वैतानिकः, शुश्रूषकः, चेडः, चेडकः, पार्श्विकः, पार्श्वानुचरः, सैरिन्ध्रः, अर्थी, भुजिष्यः, दासेरः, दासेयः, गोप्यः, गोपकः, सेवकः
noun
यः सेवते।
"मम भृत्यः गृहं गतः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दाशः,
पुं,
 (दाश्यते दीयते भृतिमूल्यमस्मै । दाशदाने + सम्प्रदाने घञ् ।) भृत्यः । इत्यमर-टीकायां रमानाथः ॥
(दशति हिनस्ति मत्-स्यानिति । दन्श + “दंशेश्च ।” उणां ५ । ११ ।इति टः नस्य आच्च । धीवरः । यथा, देवी-भागवते । २ । १ । ३९ ।“मत्स्यगन्धेति वाम्ना वै गुणेन समजायत ।विवर्द्धमाना दाशस्य गृहे सा वासवी शुभा ॥
”)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दाशृ दाने”@} 2 दाशकः-शिका, दाशकः-शिका, दिदाशिषकः-षिका, दादाशकः-शिका
दाशिता-त्री, दाशयिता-त्री, दिदाशिषिता-त्री दादाशिता-त्री
दाशन्-न्ती, दाशयन्-न्ती, दिदाशिषन्-न्ती
-- दाशिष्यन्-न्ती-ती, दाशयिष्यन्-न्ती-ती, दिदाशिषिष्यन्-न्ती-ती
-- दाशमानः, दाशयमानः, दिदाशिषमाणः, दादाश्यमानः
दाशिष्यमाणः, दाशयिष्यमाणः, दिदाशिषिष्यमाणः, दादाशिष्यमाणः
3 4 दाट्-दाड्-दाशौ-दाशः
-- -- दाशितम्-तः, दाशितः, दिदाशिषितः, दादाशितः-तवान्
5 दाशः 6, 7 दाश्वान्, प्रदाशी, दाशः, दिदाशिषुः, दादाशः
दाशितव्यम्, दाशयितव्यम्, दिदाशिषितव्यम्, दादाशितव्यम्
दाशनीयम्, दाशनीयम्, दिदाशिषणीयम्, दादाशनीयम्
दाश्यम्, दाश्यम्, दिदाशिष्यम्, दादाश्यम्
ईषद्दाशः- 8 दूडाशः-सुदाशः
-- -- -- दाश्यमानः, दाश्यमानः, दिदाशिष्यमाणः, दादाश्यमानः
दाशः, 9 पुरोडाशः, दाशः, दिदायिषः, दादाशः
दाशितुम्, दाशयितुम्, दिदाशिषितुम्, दादाशितुम्
दाशा, दाशना, दिदाशिषा, दादाशा
दाशनम्, दाशनम्, दिदाशिषणम्, दादाशनम्
दाशित्वा, दाशयित्वा, दिदाशिषित्वा, दादाशित्वा
प्रदाश्य, प्रदाश्य, प्रदिदाशिष्य, प्रदादाश्य
दाशम् २, दाशित्वा २, दाशम् २, दाशयित्वा २, दिदाशिषम् २, दिदाशिषित्वा २, दादाशम् २
दादाशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८३५)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८८२। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [पृष्ठम्०७४०+ २७]
04
=>
 [[१। क्विपि, ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इत्यादिना षत्वे, जश्त्वचर्त्वयो रूपम्।]]
05
=>
 [[२। दाश्यतेऽस्मै इति सम्प्रदाने पचाद्यच्। ‘दाशगोघ्नौ सम्प्रदाने’ (३-४-७३) इति वचनात् सम्प्रदाने प्रत्ययोऽयम्।]]
06
=>
 [[आ। ‘चाय्या व्ययद्दाशविलोकभेषभ्रेषज्झषा यासदघं स्पशन्ती।।’ धा। का। २। २७।]]
07
=>
 [[३। ‘दाश्वान् साह्वान् मीढ्वांश्च’ (६-१-१२) इति क्वसुप्रत्यये इडभावः, द्वित्वाभावश्च भाषायामपि निपातितः।]]
08
=>
 [[४। ‘दुरो दाशनाशदभध्येषु षत्वं वक्तव्यमुत्तरपदादेश्च ष्टुत्वम्’ (वा। ६-३-१०९) इति वचनात् षत्व-उत्तरपदादिष्टुत्व-डलोपदीर्घेषु रूपमेवम्।]]
09
=>
 [[५। पुरो दाश्यते इति पुरोडाशः = चरुविशेषः। ‘पौरोडाशपुरोडाशात् ष्ठन्’ (४-३-७०) इति सूत्रे निपातनात् ष्टुत्वम्।]]