| YouTube Channel

दाव (dAva)

 
शब्दसागरः
English
दाव
m.
 (-वः)
1. A forest.
2. A forest on fire.
3. Fire in general.
4.
Heat.
E.
 दु to go or run, affix कर्त्तरि णः see दव ।
Capeller Eng
English
दाव॑
m.
 conflagration,
esp.
 of a forest
m.
n.
 forest.
Yates
English
दाव (वः) 1.
m.
 A forest
a wood on
fire
fire, flame, heat.
Wilson
English
दाव
m.
 (-वः)
1 A forest.
2 A forest on fire.
3 Fire in general.
4 Heat.
E.
 टु to go or run, affix अण्: see दव.
Apte
English
दावः [dāvḥ], [दुनाति-दु कर्तरि ण]
=
 दव q. v.
कौरव्यवंशदावे$स्मिन् क एष शलभायते
Ve.*
 1.19.
Comp.
 -अग्निः, -अनलः, -दहनः a forest-conflagration
आनन्दमृगदावाग्निः शीलशाखिमदद्विपः । ज्ञानदीपमहावायुरयं खलसमागमः ॥
Bv.*
 1.19.34. -लता
a.
 creeper in a burning fire
सोत्सृज्य धैर्यं विललाप शोकदावा- ग्निना दावलतेव बाला
Bhāg.*
 4.8.16.
Apte 1890
English
दावः [दुनाति-दु कर्तरि ण] = दव q. v.
Comp.
अग्निः,
अनलः,
दहनः a forest-conflagration
आनंदमृगदावाग्निः शीलशाखिमदद्विपः । ज्ञानदीपमहावायुरयं खलसमागमः ॥ Bv. 1. 109, 34.
Monier Williams Cologne
English
दाव॑
m.
 (fr. √ 2. दु,
Pāṇ.
 iii, 1, 142) conflagration,
esp.
 a forest conflagration,
ŚBr.
MBh.
&c.
fire, heat
distress,
L.
दाव॑ mn. a forest,
MBh.
 (always connected with fire),
Ragh.
 ii, 8.
Monier Williams 1872
English
दाव दाव, अस्, m. (fr. rt. 2. दु), a forest
conflagration, a forest on fire
fire in general, heat
a forest
[cf. अन्तर्-द्° and दव।]
—दाव-दहन-
ज्वाला-कलाप, the mass or sheet of flame arising from
the conflagration of a forest.
—दावदहनज्वाला-
कलापाय, Nom. A. -यते, &c., to resemble the
sheet of flame of a burning forest.
—दाव-प,
अस्, m., Ved. one who keeps watch over a forest on
fire.
—दाव-लता, f. a creeper in a burning wood.
—दाव-विवर्जित, अस्, आ, अम्, free from fire.
—दाव-सु, उस्, m., N. of an Āṅgirasa.
—दावसु-
निधन, अम्, n., N. of a Sāman.
—दावाग्नि (°व-
अग्°), इस्, or दावानल (°व-अन्°), अस्, m. a forest on
fire, a forest conflagration, fire in a wood
[cf.
दवाग्नि।]
Macdonell
English
दाव dāvá,
m.
 (forest) conflagration
m.
n.
 🞄forest: -dahana,
m.
 forest fire
-agni,
m.
 🞄fire of a burning forest
-anala,
m.
 id..
Benfey
English
दाव दाव, i. e. दु + अ,
m.
1. A
forest conflagration, MBh. 3, 2608.
2.
A forest, MBh. 1, 8088.
Apte Hindi
Hindi
दावः
पुं*
 - दुनाति दु + ण
"वन, जंगल"
दावः
पुं*
 - दुनाति दु + ण
"जंगल की आग, दावाग्नि"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दाव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯ /ಕಾಡು
निष्पत्तिः - > टु दु (उपतापे) - "णः" (३-१-१४२)
व्युत्पत्तिः - > टुनोति
प्रयोगाः - > "लताप्रतानोद्ग्रथितैः स केशैरधिज्यधन्वा विचचार दावम्"
उल्लेखाः - > रघु० २-८
दाव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಡುಕಿಚ್ಚು /ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿ
प्रयोगाः - > "दावदग्धस्थलीमसीमिलनमलिनाः"
उल्लेखाः - > हर्षच०
L R Vaidya
English
dAva {% m. %} The same as दव q.v.
Bopp
Latin
दाव m. i. q. दव. N. 14. 1. (V. दव.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
दाव
पु
दाव, वन, अरण्यानल
वनारण्यानलौ दावौ जीमूतौ मेघपर्वतौ ।
verse 3.1.1.11
page 0014
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दवो दावो वनवह्निर्मेघवह्निरिरंमदः ।
-wordlist-
दव (पुं), दाव (पुं), वनवह्नि (पुं), मेघवह्नि (पुं), इरम्मद (पुं)
--source--
अरण्यमटवी सत्त्रं वार्क्षं च गहनं झषः ।
कान्तारं विपिनं कक्षः स्यात्षण्डं काननं वनम् ॥ १११० ॥
दवो दावः प्रस्तारस्तु तृणाटव्यां झषोऽपि च ।
-wordlist-
अरण्य (क्ली), अटवी (स्त्री), सत्त्र (क्ली), वार्क्ष (क्ली), गहन (क्ली), झष (पुं), कान्तार (पुंक्ली), विपिन (क्ली), कक्ष (पुं), षण्ड (पुंक्ली), कानन (क्ली), वन (क्ली), दव (पुं), दाव (पुं), प्रस्तार (पुं), तृणाटवी (स्त्री), झष (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वनवह्नि
वनवह्नि, दव, दाव
वनवह्निर्दवो दावो मेघवह्निरिरंमदः ।
verse 1.1.1.70
page 0009
दाव
दाव, कानन
कर्मविपाकेऽपि दशागती स्मृते काननेऽपि दवदावौ ।
verse 5.1.1.799
page 0092
Vedic Reference
English
Dāva, ‘forest fire, ’ is mentioned in the Atharvaveda^1 and
the Śatapatha Brāhmaṇa.^2 In the latter work such fires are
referred to as occurring in spring. According to Sieg, ^3 a hymn
of the Rigveda^4 describes a forest fire. Watchers were
employed to guard against surprise from such conflagrations
(dāva-pa).^5
1) vii. 45, 2.
2) xi. 2, 7, 32.
3) Die Sagenstoffe des Ṛgveda, 44 et
seq.
4) x. 142. Sieg's interpretation of this
hymn is not at all probable.
5) Vājasaneyi Saṃhitā, xxx. 16
Tait-
tirīya Brāhmaṇa, iii. 4, 11, 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दावः,
पुं,
 (दुनोति उपतापयतीति । दु + “दुन्यो-रनुपसर्गे ।” ३ । १ । १४२ । इति णः ।) वनम् ।(यथा, महाभारते । १ । २२४ । ६ ।“इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति ॥
”)वनवह्निः । इत्यमरः । ३ । ३ । २०५ ॥
(यथा, महाभारते । ३ । ६६ । १ ।“उत्सृज्य दमयन्ती तु नलो राजा विशांपते ! ।ददर्श दावं दह्यन्तं महान्तं गहने वने ॥
”)अग्निः । इत्यमरटीकायां नीलकण्ठः ॥
उप-तापः । इति भरतकृतद्विरूपकोषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दाव
पु०
 दुनाति दु--कर्त्तरि ण । १ वने २ वनभवेऽनले चअमरः । “ददर्श दावं दह्यन्तं महान्तं गहने वन”भा० व० २६० श्लो० । “वनमिव दावपरीतम्” वृ० स० २४ अ० ।“इदमिन्द्रः सदा दाव खाण्डवं परिरक्षति” भा० आ०२२३ अ० “दावं दग्ध्वा यथा शान्तं पावकं शिशिरा-त्यये” भा० द्रो० २९४२ श्लो० । “अधिज्यधम्बा विचचाणदावम्” रघुः । भावे घञ् । ३ उपतापे च ।
Capeller
German
दाव॑
m.
 (Wald-) Brand
m.
n.
 Wald.
Burnouf
French
दाव दाव
m.
 (दव) feu, chaleur
incendie de
forêt
forêt.
दावाग्नि
m.
 (अग्नि) incendie de forêt.
दावानल
m.
 (अनल) mms.
Stchoupak
French
दाव-
m.
 incendie, not. d'une forêt
forêt (aussi nt.).
°प्रेमन्- (v. l. = दाह°)
m.
 nt. amour pareil à un incendie.
°लता-
f.
 liane dans une forêt incendiée.
दावाग्नि- दावानल-
m.
 incendie d'une forêt.