दारु (dAru)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दारु mfn.
   (-रुः-र्वी-रु)
	 1. Liberal,  munificent,  a giver,  a donor.
	 2. An
artist.
	 3. Tearing,  rending,  a tearer.
	 mn.  (-रुः-रु) Wood,  timber.
	 n.
 
(-रु)
	 1. A sort of pine,  (Pinus devadaru.)
	 2. Brass.
 E.
  दॄ to tear or
split,  Unadi affix उण्,  or दा to give,  रु Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 1 दारु॑ a.
  breaking. 

 2 दा॑रु n.
  a piece of wood,  wood i.g.
  
 adv.
  °वत्† like a
piece of wood. 

Yates

English

 दारु (रुः-रु) 2.
m.
  n.
  Wood.
n.
  Sort of
pine
 brass.
a. Liberal
 tearing.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

दारु 	-	 dAru 	-	 adj.
  	-	  splitting
दारु 	-	 dAru 	-	 adj.
  	-	  liberal
दारु 	-	 dAru 	-	 adj.
  	-	  breaking
दारु 	-	 dAru 	-	 m.
  	-	  artist
दारु 	-	 dAru 	-	 m.
  n.
  	-	  building timber
दारु 	-	 dAru 	-	 m.
  n.
  	-	  wood
दारु 	-	 dAru 	-	 m.
  n.
  	-	  lumber
दारु 	-	 dAru 	-	 m.
  n.
  	-	  timber
दारु 	-	 dAru 	-	 n.
  	-	  Indian cedar tree  [ Pinus Deodora - Bot. ]
दारु 	-	 dAru 	-	 n.
  	-	  piece of wood
दारु 	-	 dAru 	-	 n.
  	-	  ore
दारु आघाट 	-	 dAru AghATa 	-	 m.
  	-	  woodpecker

Wilson

English

 दारु
mfn.
   (-रुः-र्व्वी-रु)
1 Liberal,  munificent,  a giver,  a donor.
2 An artist.
3 Tearing,  rending,  a tearer.
mn.  (-रः-रु) Wood,  timber.
n.
  (-रु)
1 A sort of pine,  (Pinus devadaru.)
2 Brass.
E.
  दॄ to tear or split,  Uṇādi affix ञुण्,  or दा to give,  and
रु Uṇādi aff.
  

Apte

English

दारु [dāru],  a.
  [दीर्यते दॄ-उण्]

Tearing,  rending.

Liberal.

Kind. 

रुः A liberal or munificent man. 

A donor.

An artist. -रु n.
  (said to be m.
  also)

Wood,  a piece of wood,  timber.

A block.

A lever.

A bolt.

The pine or Devadāru tree.

Ore.

Brass. Comp.
   -अण़्डः the peacock. -आघाटः the woodpecker. -कर्मन्,  -कृत्यम् wood-work
 Pt.*
  1.96. -गर्भा a wooden-puppet. -जः a kind of drum.  -निशा,  -पिता,  -हरिद्रा N.
  of a plant,  a species of curcuma (Mar.  दारुहळद,  आंबेहळद). -पात्रम् a wooden vessel,  such as a trough. -पुत्रिका,  -पुत्री a wooden doll. -फलः,  -लम् Pistachio (Mar.  पिस्ता). -मत्स्याह्वयः a lizard
 also मुख्याह्वय. -मुख्याह्वया,  -मुख्याह्वा a lizard.

यन्त्रम् a wooden puppet moved by strings.

any machinery of wood. -वधूः a wooden doll. -सारः sandal. -सिता Cinnamon in sticks (Mar.  दालचिनी). -हस्तकः a wooden spoon.  -हारः a wood-cutter,  procurer of wood
 नैष्कर्तृको दारुहारः ॥ ŚB. on Ms.*
  1.2.28.

Apte 1890

English

 दारु a. [दीर्यते दॄ-उण्] 1 Tearing,  rending. 
2 Liberal. 
3 Kind. 
रुः 1 A liberal or munificent man. 
2 A donor. 
3 An artist. 
रु n. (said to be m. also) 1 Wood,  a piece of wood,  timber. 
2 A block. 
3 A lever. 
4 A bolt. 
5 The pine or Devadāru tree. 
6 Ore. 
7 Brass. 
Comp. 
अंडः the peacock. 
आघाटः the wood-pecker. 
कृत्यं wood-work
 Pt. 1. 90. 
गर्भा a wooden puppet. 
जः a kind of drum. 
पात्रं a wooden vessel,  such as a trough. 
पुत्रिका,  
पुत्री a wooden doll. 
मुख्याह्वया,  मुख्याह्वा a lizard. 
यंत्रं {1} a wooden puppet moved by strings. {2} any machinery of wood. 
वधूः a wooden doll. 
सारः sandal. 
हस्तकः a wooden spoon. 

Monier Williams Cologne

English

 1. दारु mfn.
   liberal,  L.
  (cf.   Pāṇ.
  iii,  2,  159)

 दारु m.
  See 2. दारु.

 2. दारु॑ mfn.
   breaking,  splitting (Indra),  RV.
   vii,  6,  1

 दारु॑ m.
  an artist,  L.
 

 3. दा॑रु m.
  n.
  (g. अर्धर्चादि) a piece of wood,  wood,  timber,  RV.
  
 AV.
  
 TS.
 
 Br.
 
 Up.
  
 MBh.
  
 R.
  &c.
   (usually n.
 ,  m.
  only,  Hariv.
  15522)

 दा॑रु n.
  Pinus Devadāru,  Suśr.
 

 ore,  L.
 

 दारु [connected with 4. द्रु and तरु
 cf.
   also Zd. dauru
 Gk. δόρυ,  δρῦς
 Goth.
  triu
 Germ.
   trewo
 Eng.
  tree].

Monier Williams 1872

English

 1. दारु,  उस्,  उस्,  उ (for 2. दारु see p. 410,  col. 1), 
liberal,  munificent,  giving,  communicating,  compas-
sionate
 a giver,  donor
 an artist (in this sense
perhaps to be referred to rt. दॄ).

 2. दारु,  उस्,  उस् or वी,  उ (for 1. दारु see p. 408, 
col. 1),  tearing,  rending
 a tearer,  breaker,  destroyer
(उस्),  m.,  Ved. ‘the destroyer of cities, ’ an epithet of
Indra
 (उस्,  उ),  m. n. (usually n.),  a piece of wood, 
wood,  timber
 a block
 a lever
 a bolt
 (उ),  n. a
sort of pine,  Pinus Devadāru
 ore,  metal in its
natural state
 [cf. तरु,  द्रु
 Zend dāuru,  ‘wood
’
Gr. δόρυ,  δούρατα for δόρϝατα,  δορήϊος,  δουρ-ειο-ς, 
δουράτ-εο-ς
 Goth. triu,  ‘tree
’ Old Sax. trio, 
‘timber
’ Eng. tree
 Slav. dre†vo,  ‘tree
’ Russ.
dérevo,  drova
 Lith. dervà
 Hib. doireach, 
‘woody.’]
—दारु-कच्छ,  अस्,  अम्,  m. n. (?),  N. of
a district.
—दारुकच्छक,  relating to the above
district.
—दारु-कदली,  f. a wild uneatable plantain
(= वन-कदली).
—दारु-कर्णिन्,  ई,  m. ‘having
wooden ear-rings, ’ a N. of Bhavila.
—दारु-गन्धा, 
f. a kind of perfume (commonly चीडा).
—दारु-
गर्भा,  f. a wooden puppet,  a doll.
—दारु-ज,  अस्, 
आ,  अम्,  produced from wood,  made of wood,  wooden
(अस्),  m. a kind of drum.
—दारु-तीर्थ,  अम्,  n., 
N. of a Tīrtha.
—दारु-निशा,  f. Curcuma Zanthor-
rhizon (= दार्वी).
—दारु-पत्त्री,  f. a plant,  =
हिङ्गु-पत्त्री.
—दारु-पात्र,  अम्,  n. a wooden
vessel.
—दारु-पीता,  f. a plant,  = दार्वी.
—दारु-
पुत्रिका or दारु-पुत्री,  f. a wooden doll or puppet.
—दारु-फल,  अस्,  अम्,  m. n. (?),  Pistachio (tree
and nut).
—दारु-मय,  अस्,  ई,  अम्,  wooden,  made
of wood (e. g. दारु-मयी योषा or स्त्री or नारी, 
‘a wooden woman, ’ a doll).
—दारु-मुख्याह्वया
or दारु-मुख्याह्वा (°य-आह्°),  f. a lizard.
—दारु-
यन्त्र,  अम्,  n. a wooden puppet moved by strings.
—दारु-वर्मन्,  आ,  m.,  N. of a man.
—दारु-
वह,  अस्,  आ,  अम्,  bearing or carrying timber.
—दारु-
सिता,  f. cinnamon in sticks.
—दारु-स्त्री,  f. a wooden
doll
 [cf. दारु-मय।]
—दारु-हरिद्रा,  f. a species
of Curcuma,  = दार्वी.
—दारु-हस्तक,  अस्,  m. a
wooden spoon or ladle.
—दारु-आघाट,  अस्,  m. or
दार्व्-आघात,  अस्,  m. the woodpecker.
—दार्व्-
आहार,  अस्,  m. a collector of wood.

 दारु दारु। See col. 1. and p. 408,  col. 1.

Macdonell

English

 दारु 1. dār-ú,  a.
  breaking.

 दारु 2. dā́r-u,  n.
  [splitting: √ dṝ] log,  (piece 🞄of) wood,  stick
 species of pine (pinus deodora).

 दारु 3. dā-ru,  a.
  liberal,  generous.

Benfey

English

 दारु दारु,  i. e. दॄ + वन्त् = वन् = उ, 
n.
 
 1. Wood,  Pañc. i. d. 100.
 2. A
species of pine,  Pinus deodora Roxb., 
Suśr. 1,  161,  10.
 -- Comp.
 
देव-,  n.
  A
species of pine,  Pinus deodora Roxb., 
Rām.  2,  76,  16. -- Cf.  δόρυ,  δούρατα for
δορϝατα,  δορήϊος,  etc.

Hindi

(Neut) वृक्ष की लकड़ी, 

Apte Hindi

Hindi

दारु
वि* - दीर्यते दृ +   उण्
"फाड़ने वाला,   चीरने वाला"

दारुः
पुं*
  - -
उदार या दानशील व्यक्ति

दारुः
पुं*
  - -
कलाकार

दारुः
पुं*
  - -
"लकड़ी,   लकड़ी का टुकड़ा,   शहतीर"

दारुः
पुं*
  - -
गुटका

दारुः
पुं*
  - -
उत्तोलन दण्ड

दारुः
पुं*
  - -
चटखनी

दारुः
पुं*
  - -
देवदारु वृक्ष

दारुः
पुं*
  - -
कच्चा लोहा

दारुः
पुं*
  - -
पीतल

दारु
नपुं*
   - -
"लकड़ी,   लकड़ी का टुकड़ा,   शहतीर"

दारु
नपुं*
   - -
गुटका

दारु
नपुं*
   - -
उत्तोलन दण्ड

दारु
नपुं*
   - -
चटखनी

दारु
नपुं*
   - -
देवदारु वृक्ष

दारु
नपुं*
   - -
कच्चा लोहा

दारु
नपुं*
   - -
पीतल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दारु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ
दारु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಷ್ಠ /ಸೌದೆ
निष्पत्तिः - > दॄ (विदारणे) - "ञुण्" (उ० १-३)
व्युत्पत्तिः - > दीर्यते
दारु
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವದಾರು ವೃಕ್ಷ
दारु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಾನಶೀಲ /ದಾನ ಮಾಡುವ ಸ್ವಭಾವದವನು
दारु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಿಲ್ಪಿ
दारु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೀಳುವವನು /ಕತ್ತರಿಸುವವನು

L R Vaidya

English

 dAru {% (I) m. %} 1. A munificent man
 2. an artist.

 dAru {% (II) n. %} 1. A piece of wood,  timber
a lever,  a bolt
the devadāru tree
brass.

Bopp

Latin

 दारु m. n. (ut videtur,  a r. दॄ s. उ) lignum. AM. (Gr. δόϱυ, 
russ. dérevo,  drova,  hib. doireach «woody». Russ. drova
et derevo etiam e द्रुम arbor explicari possent,  mutato
m in v.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

काष्ठ
क्ली
काष्ठ,  दारु
काष्ठा निशा ककुप् काष्ठा काष्ठा प्रोक्ता वसुन्धरा ।
काष्ठा कालविशेषः स्यात् काष्ठं दारु निगद्यते ॥ ७१ ॥
verse 1.1.1.71
page 0005

दारु
क्ली
दारु,  काष्ठ
शष्पं बालतृणं प्रोक्तं दारु काष्ठं निगद्यते ॥ ५ ॥
verse 3.1.1.5
page 0014

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 dāru,  m. (always nt.,  acc. to Dictt.,  in Skt.,  Pali,  and Pkt.,  except for one Skt. acc. sg. dārum),  tree: dāruḥ LV 〔188.14〕 (vs),  end of line,  all mss. acc. to Lefm. (Calc. dāru).

Lanman

English

 dā́ru,  n. wood
 log or billet of wood
 stick.
[see the equiv. drú and taru: cf. δόρυ, 
‘wood,  beam,  shaft’
 δρῦς,  ‘tree,  oak’
Goth. triu,  ‘wood,  tree’
 Eng. tree,  ‘wood’
(so Wyclif),  ‘a large woody plant’ (usual
mg),  ‘a wooden bar’ (in whiffle-tree).]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 3. दारु 1. Śiś. 19,  106.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दारुहरिद्रा,  पीतद्रुः,  कालीयकः,  हरिद्रवः,  दार्वी,  पचम्पचा,  पर्जनी,  पीतिका,  पीतदारु,  स्थिररागा,  कामिनी,  कटङ्कटेरी,  पर्जन्या,  पीता,  दारुनिशा,  कालीयकम्,  कामवती,  दारूपीता,  कर्कटिनी,  दारु,  निशा,  हरिद्रा
noun
 
वृक्षविशेषः।
 "दारुहरिद्रायाः काण्डः मूलं च औषधरूपेण उपयुज्यते।"

Synonyms:
  देवदारु,  शक्रपादपः,  परिभद्रकः,  भद्रदारु,  द्रुकिलिमम्,  पीतुदारु,  दारु,  दारुकम्,  स्निग्धदारु,  अमरदारु,  शिवदारु,  शाम्भवम्,  भूतहारि,  भवदारु,  भद्रवत्,  इन्द्रदारु,  मस्तदारु,  सुरभूरुहः,  सुराव्हम्,  देवकाष्ठम्
noun
 
वृक्षविशेषः- यस्मात् तैलं प्राप्यते।
 "देवदारुणः काष्ठम् दृढम् अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थाणौ तु ध्रुवकः शङ्कुः काष्ठे दलिकदारुणी ।
-wordlist-
 
स्थाणु (पुंक्ली),  ध्रुवक (पुं),  शङ्कु (पुं),  काष्ठ (क्ली),  दलिक (क्ली),  दारु (पुंक्ली)

Tamil

தா3ரு : மரக்கட்டை,  மரத்துண்டு,  நெம்புகோல்,  தேவதாரு,  பித்தளை.

Vedic Reference

English

 Dāru,  ‘wood, ’ is frequently mentioned in the Rigveda and
later, ^1 denoting amongst other things the pole of a chariot, ^2
logs as fuel, ^3 the wooden parts of a car, ^4 possibly wooden
stocks, ^5 and so forth.
1) Rv. vi. 3,  4
 x. 145,  4,  etc.
 Av.
x. 4,  3
 Taittirīya Saṃhitā,  ii. 5,  8,  3, 
etc.
2) Rv. x. 102,  8.
3) Rv. viii. 102,  20.
4) Śatapatha Brāhmaṇa,  vi. 6,  2,  14.
5) Av. vi. 121,  2. But this is doubtful.
Cf. Tāya and Drupada.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दारु,  क्ली,
   पुं,
   (दीर्य्यते इति । दॄ + “दॄसनिजनीति ।”उणां । १ । ३ । इति ञुण् ।) काष्ठम् । इत्य-मरभरतौ ॥
 (यथा,  महाभारते । १ । १४५ । ११ ।“शणं तैलं घृतञ्चैव जतु दारूणि चैव हि ।तस्मिन् वेश्मनि सर्व्वानि निक्षिपेथाः समन्ततः ॥
”)

 दारु,  क्ली,
   (दॄ + ञुण् ।) देवदारु । (यथा,  सुश्रुतेउत्तरतन्त्रे । १७ ।“दारुपद्मकशुण्ठीभिरेवमेव कृतोऽपि वा ॥
”अस्य पर्य्यायो यथा,  वैद्यकरत्नमालायाम् ।“सुरदारु द्रुकिलिमं सुराह्वं भद्रदारु च ।देवकाष्ठं पीतदारु देवदारु च दारु च ॥
”)पित्तलम् । इति मेदिनी । रे,  ४७ ॥

 दारुः,  क्षि,  (दॄ + ञुण् ।) शिल्पी । दारकः ।इति धरणी ॥
 (यथा,  ऋग्वेदे । ७ । ६ । १ ।“इन्द्रस्येवप्र तवसस्कृतानि वन्देदारुं वन्दमानोविवविभ ॥
”“दारुं पुरां भेत्तारं वन्दे ।” इति तत्र सायनः ॥
)दाता । इति त्रिकाण्डशेषः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दारु पु०
  न०
  दीर्य्यते दॄ--ऊण् । काष्ठे अमरः “प्रतिगृह्णन्नविद्वांस्तु भस्मीभवति दारुवत्” । “वानस्पत्यं मूलफलंदार्वग्न्यर्थं तथैव च” मनुः “शैक्यं कमण्डलुञ्चैव द्विदलंदारुमेव च” हरिवं० २०१ अ० । १ पित्तले २ देवदारुणिमेदि० । ३ शिल्पिनि ४ दारके त्रि०
  धरणिः । दा--दानेदो--खण्डने वा रु । ५ दानशीले ६ खण्डनशीले च त्रि०
  ।

Capeller

German

 1. दारु॑ zerbrechend.

 2. दा॑रु n.
  Holz.

Grassman

German

 dārú,  a.,  zerbrechend [von dar].
-úm (índramagním) {522, 1}.

 dā́ru,  n.,  Holz,  mit drú gleichen Ursprungs. Die Sprachvergleichung zeigt,  dass das Wort aus einer,  wol aus dar erweiterten Wurzel *darv,  oder mit Ausstossung des a,  *dru in der Bedeutung „hart sein,  erharten“ stammen muss,  und das Holz also als das Harte an der Pflanze oder als das Erhartete aufgefasst ist. Ausser den bei Curtius 〔n. 275〕 aufgeführten Wörtern gehört hierher noch russ. dérenŭ,  böhm. drjn,  drjenka nebst den sehr alten Entlehnungen dieser Wörter im Deutschen (s. des Verf. Deutsche Pflanzennamen 〔S. 116〕) für die Kirschherliz (Cornus mas L.),  einen durch sein zähes und festes Holz ausgezeichneten Baum. Die Bedeutung „hart“ tritt hervor in sanskr. dāruṇá,  lat. dūru-s (vgl. in Bezug auf den Vocal gr. δοῦρα,  δούρατα von δόρυ),  lit. drûta-s. 1〉 Holz,  pl. Holzscheite
 2〉 das Querholz,  an welches die Stränge des den Pflug ziehenden Stieres angeknüpft wurden
 3〉 schwimmender Balken oder Kahn. [Page596]
-u 1〉 {444, 4}
 {972, 4}. — 2〉 {928, 8}. — 3〉 {981, 3}.
-ūṇi 1〉 {711, 20}.

 595, 22 v. u.: agním st. índram

Burnouf

French

 दारु दारु a. [f.  दार्वी] (दा
 sfx. रु)
libéral.

 दारु दारु a. (दॄ) qui déchire qui fend. -- S. m.
  n.
 
bois à refendre,  bois de charpente. -- S. n.
  le pin devadāru.
Bronze. -- S. m.
  artisan,  artiste.
		 Cf.  gr.
δόρυ.
दारुक m.
  l'écuyer de Kṛṣṇa. -- F. दारुका poupée
de bois.
दारुगर्भा f.
  poupée de bois.
दारुज a. (जन्) de bois. -- S. m.
  sorte de tambour.

Stchoupak

French

 १ दारु-
 nt. (m. ) bois,  morceau de bois 
 -मय- -ई- a. en bois 
(avec des mots signifiant « femme »,  etc.) poupée en bois 
 (avec चिति-)
bûcher funéraire.
°कर्मन्- nt. métier consistant à travailler le bois.
°कृत्य- nt. id. 
 destination du bois,  ce qui doit être fait avec du
bois.
°ज- a. = दारुमय-।
°पात्र- nt. plat,  récipient en bois.
°पुत्रिका- f.
  poupée,  figurine en bois.
°भूत- a. v. devenu bois.
°यन्त्र- nt. marionnette en bois 
 appareil en bois.
°वर्मन्- m.
  n.
  d'un homme.
दार्व्-आघाट- m.
  pic (oiseau).

 २ दारु-
 a. qui donne,  généreux.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.