दार (dAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दार m.
  plu. (-राः) A wife.
 E.
  दॄ to take,  to tear,  (a husband, ) affix अच्
also दारा । दारयति भ्रातॄन् दॄ-णिच्-दारि कर्त्तरि अच् ।

Capeller Eng

English

 1 दार m.
  ई f.
  rent,  cleft. 

 2 दार m.
  sgl.
  & pl.
  (f.  आ & n.
  pl.
 ) wife
 दारान् कृ or
प्र—कृ take a wife,  marry.

Yates

English

 दार (राः) 1.
m.
  plu. A wife.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

दार 	-	  dAra 	-	 adj.
  	-	 rending
दारण 	-	  dAraNa 	-	 adj.
  	-	 rending
प्रमाथिन् 	-	  pramAthin 	-	 adj.
  	-	 rending
रोपयिष्णु 	-	  ropayiSNu 	-	 adj.
  	-	 rending
विभेदिन् 	-	  vibhedin 	-	 adj.
  	-	 rending
विरुज 	-	  viruja 	-	 adj.
  	-	 rending
भेदन 	-	  bhedana 	-	 adj.
  	-	 rending
विशर 	-	  vizara 	-	 adj.
  	-	 rending
विदल 	-	  vidala 	-	 m.
  	-	 rending
विदर 	-	  vidara 	-	 m.
  	-	 rending
प्रदर 	-	  pradara 	-	 m.
  	-	 rending
भेद 	-	  bheda 	-	 m.
  	-	 rending
संशर 	-	  saMzara 	-	 m.
  	-	 rending
आलुञ्चन 	-	  AluJcana 	-	 n.
  	-	 rending
दरण 	-	  daraNa 	-	 n.
  	-	 rending
कर्णदारिन् 	-	  karNadArin 	-	 adj.
  	-	  ear-rending
श्रवणविदारण 	-	  zravaNavidAraNa 	-	 adj.
  	-	  ear-rending
हृदयभेदिन् 	-	  hRdayabhedin 	-	 adj.
  	-	  heart rending
वैशस 	-	  vaizasa 	-	 n.
  	-	 rending in pieces
पाण्डुकरण 	-	  pANDukaraNa 	-	 n.
  	-	  making or rending white
पाण्डुकर्मन् 	-	  pANDukarman 	-	 n.
  	-	  making or rending white
विदारण 	-	  vidAraNa 	-	 adj.
  	-	  tearing or rending asunder
विदार 	-	  vidAra 	-	 m.
  	-	  tearing or rending asunder
नखविष्किर 	-	  nakhaviSkira 	-	 m.
  	-	  tearing or rending with the claws
विदलन 	-	  vidalana 	-	 n.
  	-	  act of tearing or rending asunder
विदलदलीकरण 	-	  vidaladalIkaraNa 	-	 n.
  	-	  act of rending asunder or dividing

Wilson

English

 दार
m.
  plu. (-राः) A wife.
E.
  दॄ to take,  to tear,  (a husband, ) affix घञ्
 also दारा.

Apte

English

दारः [dārḥ],  1 A rent,  gap,  cleft,  hole.

A ploughed field. -राः [दारयन्ति (भ्रातॄन्) इति दाराः
 cf P.
 III.3.2. Vārt.]m.   (pl. ) A wife
 एते वयममी दाराः कन्येयं कुलजीवितम् Ku.*
  6.63
 दशरथदारानधिष्ठाय वसिष्ठः प्राप्तः U.*
  4. Pt.*
  1.1
 Ms.*
  1.112
2.217
 Ś.*
  4.17
 5.29. Comp.
   -अधिगम- नम् marriage
 Ms.*
  1.112. -अधीन a.
  dependent on a wife
 दाराधीनस्तथा स्वर्गः पितॄणामात्मनश्च ह Ms.*
  9.24. -उप- संग्रहः,  -संग्रहः,  -ग्रहः,  -परिग्रहः,  -ग्रहणम् marriage
 नवे दारपरिग्रहे U.*
  1.19
 ततस्तद्वचसा चक्रे स मतिं दारसंग्रहे Bm. 1.95
1.462
 यदुच्यते द्विजातीनां शूद्राद्दारोपसंग्रहः । नैतन्मम मतम् Y.*
  1.56. -कर्मन् n.
 ,  -क्रिया marriage
 असपिण्डा च या मातुरसगोत्रा च या पितुः । सा प्रशस्ता द्विजातीनां दारकर्मणि मैथुने ॥ Ms.*
  3.5
 सवर्णाग्रे द्विजातीनां प्रशस्ता दारकर्मणि 12
 अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति (चिन्तयामास) Rām.*
  1.18.37
 (विचिन्त्य) दारक्रियायोग्यदशं च पुत्रम् R.*
  5.4. -बलिभुज् m.
  a crane,  crow.

Apte 1890

English

 दारः 1 A rent,  gap,  cleft,  hole. 
2 A ploughed field. 
राः [दारयंति भ्रातॄन्) इति दाराः. cf. P. III. 3. 20 Vārt.] (m. pl.) A wife
 एते वयममी दाराः कत्येयं कुलजीवितं Ku. 6. 63
 दशरथदारानधिष्ठाय वसिष्ठः प्राप्तः U. 4
 Pt. 1. 100
 Ms. 1. 112
 2. 217
 Ś. 4. 16,  5. 29. 
Comp. 
अधीन a. dependent on a wife. 
उपसंग्रहः,  
ग्रहः,  
परिग्रहः,  
ग्रहणं marriage
 नवे दारपरिग्रहे U. 1. 19. 
कर्मन् n.,  
क्रिया marriage
 R. 5. 40. 
वलिभुज् m. a crane. 

Monier Williams Cologne

English

 1. दार mf(ई)n.  (√ दॄ) tearing up,  rending (cf.   भू-)

 दार m.
  rent,  cleft,  hole,  TāṇḍyaBr.
   xv,  3,  7 (cf.   उदर-,  कर्बु-,  अ-दार-सृत्)

 2. दार m.
  pl.
  (probably not connected with 1. दार and √ दॄ,  but cf.
   Pāṇ.
  iii,  3,  20,  Vārtt.
  4) a wife (wives),  GṛS.
 
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
   (°आन् √ कृ or प्र-कृ,  take to wife,  marry,  MBh.
  
 cf.
   कृत-)

 दार rarely m.
  sg. (Āp.   i,  14,  24
 Gaut.
  xxii,  29) f.
  sg. (BhP.   vii,  14,  ii) and n.
  pl.
  (Pañc.   i,  450).

Monier Williams 1872

English

 दार दार,  अस्,  m. (fr. rt. दॄ),  a rent,  cleft, 
gap,  hole
 a ploughed field
 a wife,  (usually occurring
in the m. pl. आस् or in comp.: an exceptional form दारा, 
f. sing.,  occurs in one or two passages
 and in Pañca-
tantra I. 450,  the neut. pl. दाराणि)
 दारान् कृ,  to
take a wife,  marry
 [cf. कृत-द्°।]
—दार-कर्-
मन्,  अ,  n. or दार-क्रिया,  f. taking a wife,  marry-
ing,  marriage
 [cf. दार-परिग्रह।]
—दार-
गव,  अम्,  n. wife and cows.
—दार-ग्रहण,  अम्, 
n. ‘taking a wife, ’ marriage.
—दार-परिग्रह, 
अस्,  m. ‘taking a wife, ’ marriage.
—दारपरिग्र-
हिन्,  ई,  इणी,  इ,  ‘taking a wife, ’ marrying.
—दार-
लक्षण,  अम्,  n. a characteristic sign or decisive
mark of wife-hood.
—दार-सङ्ग्रह,  अस्,  m. ‘taking
a wife, ’ marrying,  marriage.
—दाराणुक्रमण
(°र-अण्°),  अम्,  n.,  N. of a chapter of the Purāṇa-
sarva-sva.
—दाराधीन (°र-अध्°),  अस्,  आ,  अम्, 
dependent on a wife,  in the power of a wife.
—दा-
रोपसङ्ग्रह (°र-उप्°),  अस्,  m. ‘taking a wife, ’
marrying,  marriage.

 दार
 the meaning ‘a ploughed field’ to be
erased
 the words printed एकके दारे in Manu IX.
38. should be एक-केदारे,  (see केदार।)

Macdonell

English

 दार 1. dār-a,  m.
 ,  ī,  f.
  crack,  rent,  hole.

 दार 2. dārá,  m.
  (gnly.) pl.
  wife: dārān prakṛ,  marry a wife.

Benfey

English

 दार दार,  i. e. दॄ + अ,  m.
 
 1. A
ploughed field,  Man.  9,  38.
 2. m.
  pl. and
f.
  sing. रा (n. ,  Pañc. i. d. 450,  but see
Böhtl. Ind. Spr. 2173,  where v. r.),  A
wife,  Man.  2,  217
 247
 Bhāg. P. 7,  14, 
11.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  unmarried,  Rām.  4, 
18,  15.
कृत-,  adj.
  married,  Man.  4,  1.
धर्म-,  m.
  pl. a legitimate wife, 
Rām.  3,  57,  9.
पुत्र-,  n.
  son and
wife,  Man.  4,  239.
भू-,  m.
  a hog.

Apte Hindi

Hindi

दारः
पुं*
  - दृ +   घञ्
"दरार,   रिक्ति,  फटन,   छिद्र"

दारः
पुं*
  - दृ +   घञ्
जुता हुआ खेत

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತ್ನಿ /ಹೆಂಡತಿ
निष्पत्तिः - > दॄ (विदारणे) +णिच् - "घञ्" (वा० ३-३-२०)
व्युत्पत्तिः - > दारयति भ्रातॄन्
प्रयोगाः - > "एते वयममी दाराः कन्येयं कुलजीवितम्" । "इच्छतीशश्च्युताचारान् दारानिव निगोपितुम्" ।
उल्लेखाः - > कुमा० ६-६३,  किरा० १५-१९
दार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಡೆಯುವುದು /ಭೇದಿಸುವುದು /ಸೀಳುವುದು
निष्पत्तिः - > दॄ - भावे "घञ्" (३-३-१८)

L R Vaidya

English

 dAra {% (I) m. %} A rent,  a gap,  a hole.

 dAra {% (II) m. pl. (though singular in sense) %} A wife,  नवे दारपरिग्रहे Ut.i.,  एते वयममी दाराः कन्येयं कुलजीवितम् K.S.vi.63,  M.i.112.

Bopp

Latin

 दार m. plur. uxor. N. 14. 23. IN. 5. 37. -- In comp. DVANDV.
(gr. 660.). BR. 1. 19.

Lanman

English

 dāra [264^2],  m. pl. wife.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 दार °love,  Vās. 221,  5.

Vedic Reference

English

 Dāra,  ‘wife, ’ is found in the Sūtras (usually as a plural
masculine),  and once (as a singular) in the Bṛhadāraṇyaka
Upaniṣad.^1
1) vi. 4,  12 (where dvāreṇa is a varia
lectio
 see St. Petersburg Dictionary, 
s.v.). Cf. Delbrück,  Die indogermanischen
Verwandtschaftsnamen,  415,  416,  who
ignores the Bṛhadāraṇyaka passage.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दार पु०
  ब० व० । दारयति भ्रातॄन् दॄ--णिच् दारि--कर्त्तरिअच् । भार्य्यायां “दारांश्च कुरु धर्मेण मा निमज्जीःपितामहान्” भा० आ० १०३ अ० “दाराणां मुरवैरिणोरतिपतेर्मातुस्त्रिलोकजितः” धनञ्जयवि० । “पाणिग्रह-णिका मन्त्रा नियतं दारलक्षणम्” मनुः । “सदृशा-नाहरेत् दारान्” यमः । करणे घञ् । २ औषधभेदे । भावेघञ् । ३ विदारणे पु०
  ।

Capeller

German

 1. दार m.
 ,  ई f.
  Riss,  Spalte.

 2. दार m.
  Sg. u. Pl. (f.  आ,  n.
  Pl.) Weib, 
Gattin.  दारान् (प्र-) कर् ein Weib
nehmen. 

Burnouf

French

 दार दार m.
  Au pl. épouse.
		 Femelle d'un couple
d'animaux.
दारक m.
  enfant,  fils.
		 Petit d'un animal.
दारकर्मन् n.
  mariage.

Stchoupak

French

 दार-
 m.
  pl.
  (sg. rare) épouse,  épouses 
 -आन् कृ- ou
प्र-कृ- prendre femme.
°कर्मन्- nt. °क्रिया- f.
  °ग्रहण- nt. fait de prendre femme, 
épousailles.
°त्यागिन्- a. qui abandonne,  répudie sa femme.
°परिग्रह- °संग्रह- m.
  = °कर्मन्-।
°लक्षण- nt. indice de la qualité d'épouse.
°संबन्ध- m.
  mariage,  épousailles.
दाराधिगमन- nt. दारोपसंग्रह- m.
  = °कर्मन्-।
दाराधीन- a. qui dépend de sa femme.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.