| YouTube Channel

दात्र (dAtra)

 
शब्दसागरः
English
दात्र
n.
 (-त्रं) A sort of sickle, a large knife, a Da.
E.
 दो to cut, त्रन्
Unadi
aff.
Capeller Eng
English
1 दात्र॑
n.
 distribution, share, possession.
2 दा॑त्र
n.
 sickle, scythe.
Yates
English
दात्र (त्रं) 1.
n.
 A sort of sickle.
Spoken Sanskrit
English
दात्र dAtra
n.
 allotted portion
दात्र dAtra
n.
 share
दात्र dAtra
n.
 possession
दात्र dAtra
n.
 sort of sickle or crooked knife
Wilson
English
दात्र
n.
 (-त्रं) A sort of sickle, a large knife or a Dā.
E.
 दो to cut, त्रन् Uṇādi
aff.
Apte
English
दात्रम् [dātram], 1 An instrument of cutting, a sort of sickle or knife
दात्रैश्छिन्दन् क्वचित् क्वचित्
Rām.*
 2.8.7
Mb.
 * 12. 228.6.
Ved.
 A share, possession.
A gift, donation.
Apte 1890
English
दात्रं 1 An instrument of cutting, a sort of sickle or knife.
2 Ved. A share, possession.
3 A gift, donation.
Monier Williams Cologne
English
दा॑त्र
n.
 a sort of sickle or crooked knife,
RV.
Āpast.
MBh.
&c.
(दात्र॑) allotted portion, share, possession,
RV.
Monier Williams 1872
English
दात्र, अम्, n., Ved. anything allotted or fallen
to one's share, share, possession
an instrument for
cutting or chopping wood &c., a sort of sickle or
large knife, a bill-hook or hatchet with a curved
point, commonly called a Dā.
Macdonell
English
दात्र 1. dā-trá,
n.
 share
property.
दात्र 2. dā́-tra,
n.
 sickle, scythe.
Benfey
English
दात्र 2. दा + त्र,
n.
 A kind of sickle,
Rām. 2, 87, 9 Gorr.
Apte Hindi
Hindi
दात्रम्
नपुं*
 - दा + ष्ट्रन्
"काटने का एक उपकरण, एक प्रकार की दाँती या चाकू, दँराती"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಡುಗೋಲು /ಕೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಆಯುಧ
निष्पत्तिः - > दाप् (लवने) - "ष्ट्रन्" (३-२-१८२)
L R Vaidya
English
dAtra {% n. %} An instrument of cutting, a sort of sickle.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दात्रं लवित्रं तन्मुष्टौ वण्टो मत्यं समीकृतौ ।
-wordlist-
दात्र (क्ली), लवित्र (क्ली), वण्ट (पुं), मत्य (क्ली), समीकृति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
लवित्र
लवित्र, दात्र
गोदारणं च कुद्दालं लवित्रं दात्रमुच्यते ।
verse 2.1.1.577
page 0065
Vedic Reference
English
Dātra (‘cutter’), denoting a ‘sickle, ’ is mentioned in the
Rigveda.^1 Cows ‘with sickle-shaped marks on their ears’
(dātra-karṇyaḥ) are referred to in the Maitrāyaṇī Saṃhitā.^2
Otherwise the expression is only found later, occurring in the
Sūtra and epic literature.^3 See also Sṛṇi.
1) viii. 78, 10
Nirukta, ii. 1.
2) iv. 2, 9.
3) Hopkins, Journal of the American
Oriental Society, 17, 86.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 238.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दात्रं,
क्ली,
 (द्यति दाति वानेनेति । दो अवखण्डनेदा लवने वा + “दाम्नीशसेति ।” ३ । २ । १८२ ।इति ष्ट्रन् । दादिभ्यश्छन्दसीति त्रन् वा ।)अस्त्रविशेषः । इति भरतः ॥
दा इति कास्त्याइति च भाषा । तत्पर्य्यायः । लवित्रम् २ ।इत्यमरः । २ । ९ । १३ ॥
खड्गीकम् ३ । इति शब्द-रत्नावली ॥
(यथा, महाभारते । ५ । १५४ । ७ ।“सशूर्पपिटकाः सर्व्वे सदात्राङ्कुशतोमराः ॥
”भावे त्रन् । दानम् । यथा, ऋग्वेदे । १ । ११६ । ६ ।“तद् वां दात्रं महिकीर्त्तेन्यम्” ।“तद्दात्रं दानम् महि महदतिगम्भीरम् ।” इतितदभाष्ये सायनः ॥
दानकर्त्तरि, त्रि । यथा, वाजसनेयसंहितायाम् । १० । ६ ।“सोमस्य दात्रमसि ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दात्र
न०
 दो--खण्डने दाप् लवने वा करणे ष्टुन् । छेदनसाधने लवित्रे (दा) अस्त्रभेदे अमरः । “क्षुरैः क्षुरप्रैर्भ-ल्लैश्च दात्रैरञ्जलिकैस्तथा” हरिव० २३७ अ० “दात्रेणधान्यं लुनाति” व्या० । दा--दाने कर्मणि त्र । २ दातव्ये ।“दात्रं यत्रोपदस्यति” ऋ० ८ । ४३ । ३३ “दात्रं दातव्यम्”कर्त्तरि त्र । ३ दानकर्त्तरि “सोमस्य दात्रमसि”यजु० १० । ६ “दात्रं दानकर्त्तृ” वेददी० दा दाने भावे त्र ।४ दाने “तद्वां दात्रं महि कीर्त्तेन्यम्” ऋ० १ । ११६ । ६“दात्रं दानम्” भा० ।
Capeller
German
1. दात्र॑
n.
 Verteilung, Anteil, Besitz.
2. दा॑त्र
n.
 Sichel.
Grassman
German
dātrá, n. (zend. dāthra), Gabe, Geschenk, Gabenfülle [von 1. dā], fast überall mit Ausdrücken des Gebens verbunden, namentlich mit 1. dā oder Ableitungen daraus ({116, 6}
{461, 7}
{334, 1}
{502, 1}
{809, 55}
vgl. {288, 16}), auch 2〉 mit Gen. dessen, der Gabenfülle hat oder darreicht.
-ám {288, 16}
{895, 4}. — 2〉 vām (aśvínos) {116, 6}
vas (marútām) {166, 12}
ádites {185, 3}
te (agnés) {663, 33}.
-ám [dātarám zu spr.] {461, 7}.
-ā́t 2〉 {572, 21} vas (marútām).
-ásya {664, 18} ī́śiṣe vā́riasya hí 〰
{809, 55} ási 〰 dātā́.
-ā́ [dātarā́ zu sprechen] 2〉 vām {334, 1}.
-ā́ṇi 2〉 te {502, 1}
asya {1018, 2}.
dā́tra, n., Sichel, Sense [von 2. dā].
-am {687, 10} háste 〰 caná‿ā́ dade.
Burnouf
French
दात्र दात्र
n.
 Vd. (दो
sfx. त्र) faucille.
Stchoupak
French
दात्र-
nt. couteau recourbé, sorte de faucille.