दाक्षिण्य (dAkSiNya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दाक्षिण्य mfn.
   (-ण्यः-ण्या-ण्यं) Meriting a reward.
	 n.
  (-ण्यं)
	 1. Concord,  har-
mony,  agreement.
	 2. Cleverness,  talent.
	 3. Appeasing or restoring
any one offended to good humour.
 E.
  दक्षिणा a gift,  &c. affix ण्यत् ।

Capeller Eng

English

 दाक्षिण्य = दाक्षिण॑
 n.
  civility,  kindness,  gallantry
towards (loc. ,  gen.
  ,  or —°)
 the south.

Yates

English

 दाक्षिण्य (ण्यः-ण्या-ण्यं)
a. Meriting a
reward.
n.
  Concord
 talent.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 adj.
  	-	  belonging to or worthy of a sacrificial fee
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  dexterous
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  piety
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  energetic
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  ritual of the right hand zAktas
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  capable
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  gallantry
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  skill
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  consideration
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  kindness
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  strong
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  dexterity
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  officiousness
दाक्षिण्य 	-	 dAkSiNya 	-	 n.
  	-	  politeness

 
   दाक्षिण्य  dAkSiNya n.
   gallantry   
   पुष्प  puSpa n.
   gallantry      
            

Wilson

English

 दाक्षिण्य
mfn.
   (-ण्यः-ण्या-ण्यं) Meriting a reward.
n.
  (-ण्यं)
1 Concord,  harmony,  agreement.
2 Cleverness. talent.
3 Appeasing or restoring any one offended to good humour.
E.
  दक्षिणा a gift,  &c. affix ण्यत्.

Apte

English

दाक्षिण्य [dākṣiṇya],  a.
  [दक्षिणस्य भावः ष्यञ्] Relating to a sacrificial gift.

ण्यम् (a) Politeness,  civility,  courtesy
 तस्य दाक्षिण्यरूढेन नाम्ना मगधवंशजा R.*
  1.31. (b) Kindness
 V.*
  1.2
 दाक्षिण्यं स्वजने Bh.*
  2.22
 Māl.
 1.8.

Insincere or overcourteous conduct of a lover (towards his beloved)
 दाक्षिण्येन ददाति वाचमुचिताम् Ś.*
  6.4
 it is thus defined:दाक्षिण्यं चेष्टया वाचा परचित्तानुवर्तनम्.

The state of relating to or coming from the south
 स्नेहदाक्षिण्ययो- र्योगात् कामीव प्रतिभाति मे V.*
  2.4 (where the word has sense 1 or 2 also).

Concord,  harmony,  agreement.

Honesty,  candour.

Talent,  cleverness.

Apte 1890

English

 दाक्षिण्य a. [दक्षिणस्य भावः ष्यञ्] Relating to a sacrificial gift. 
ण्यं 1 (a) Politeness,  civility,  courtesy
 तस्य दाक्षिण्यरूढेन नाम्ना मगधवंशजा R. 1. 31. (b) Kindness
 V. 1. 2
 Bh. 2. 22
 Māl. 1. 8. 
2 Insincere or overcourteous conduct of a lover (towards his beloved)
 Ś. 6. 4
 it is thus defined: 
दाक्षिण्यं चेष्टया वाचा परचित्तानुवर्तनम्. 
3 The state of relating to or coming from the south
 स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात् कामीव प्रतिभाति मे V. 2. 4 (where the word has sense {1} or {2} also). 
4 Concord,  harmony,  agreement. 
5 Honesty,  candour. 
6 Talent,  cleverness. 

Monier Williams Cologne

English

 दाक्षिण्य mfn.
   belonging to or worthy of a sacrificial fee,  L.
 

 dexterous,  energetic,  strong,  capable,  Jātakam.
  

 दाक्षिण्य n.
  dexterity,  skill,  officiousness,  gallantry,  kindness,  consideration,  piety (with loc.
   gen.
   or ifc. ),  Hariv.
 
 K.  &c.
  

 the ritual of the right hand Śāktas,  L.
 

 N.
  of a Tantra.
 

Monier Williams 1872

English

 1. दाक्षिण्य,  अस्,  &c. (fr. दक्षिणा),  belonging
or relating to a sacrificial gift
 meriting a sacrificial
gift or reward.

 2. दाक्षिण्य,  अम्,  n. (fr. दक्षिण),  civility,  cour-
tesy,  politeness,  conciliatory conduct,  propitiation, 
kindness,  obsequiousness,  concord,  harmony,  agree-
ment
 honesty,  sincerity,  candour
 cleverness,  talent
(probably) the ritual of the right-hand Sāktas (?)
N. of a Tantra.

Macdonell

English

 दाक्षिण्य dākṣiṇ-ya,  a.
  relating to the sacrificial 🞄fee
 n.
  politeness,  courtesy
 kindness,  🞄reverence,  towards (g.,  lc.,  —°)
 south: -vat,  🞄a.  courteous,  kind,  amiable.

Benfey

English

 दाक्षिण्य दाक्षिण्य,  i. e. दक्षिण +
य,  n.
 
 1. Politeness,  Daśak. in Chr.
180,  17.
 2. Kindness,  Bhartṛ. 2,  19.

Apte Hindi

Hindi

दाक्षिण्यम्
नपुं*
   - दक्षिण +  ष्यञ्
"नम्रता,   शिष्टता,  सुजनता"

दाक्षिण्यम्
नपुं*
   - दक्षिण +  ष्यञ्
कृपालुता

दाक्षिण्यम्
नपुं*
   - दक्षिण +  ष्यञ्
किसी प्रेमी का बनावटी तथा अतिशालीन शिष्टाचार

दाक्षिण्यम्
नपुं*
   - दक्षिण +  ष्यञ्
दक्षिण से आने की या सम्बन्ध रखने की स्थिति

दाक्षिण्यम्
नपुं*
   - दक्षिण +  ष्यञ्
"तालमेल,   सामञ्जस्य,   सहमति"

दाक्षिण्यम्
नपुं*
   - दक्षिण +  ष्यञ्
"नैपुण्य,   चतुराई"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दाक्षिण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರಳತೆ /ಸೌಜನ್ಯ
निष्पत्तिः - > "ष्यञ्"(५-१-१२४)
व्युत्पत्तिः - > दक्षिणस्य भावः
दाक्षिण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಟುತ್ವ /ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
दाक्षिण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಕೂಲ್ಯ /ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "स्फुरता वामकेनापि दाक्षिण्यमवलम्बते"
उल्लेखाः - > मालती० १-११
दाक्षिण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಿಚ್ಛಂದಾನುವರ್ತನ /ಇತರರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಡೆಯುವುದು
प्रयोगाः - > "तस्य दाक्षिण्यरूढेन नाम्ना मगधवंशजा"
उल्लेखाः - > रघु० १-३१
दाक्षिण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಿಕೆ /ಸರ್ವ ಸಮವರ್ತನೆ
प्रयोगाः - > "दाक्षिण्यं नाम बिम्बोष्ठि नायकानां कुलव्रतम्"
उल्लेखाः - > माल० ४-१४

L R Vaidya

English

 dAkziRya {% n. %} 1. Politeness,  courtesy,  kindness,  दाक्षिण्योदकवाहिनी विगलिता Mrich.viii.,  Mal.v.
the state of relating to or coming from the south,  स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात् कामीव प्रतिभाति मे Vikr.ii. (where the word is used in this sense and in sense 1)
honesty
cleverness,  talent.

Bopp

Latin

 दाक्षिण्य n. (a दक्षिण s. य) comitas,  humanitas,  benigni-
tas,  urbanitas. UR. 18. 5. BHAR. 2. 19. HIT. 130. 9. --
अदाक्षिण्य inhumanitas. UR. 14. 5. infr.

Indian Epigraphical Glossary

English

 dākṣiṇya,  cf. dakṣiṇya (EI 23)
 same as dakṣiṇā.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्नेहः प्रीतिः प्रेम हार्दे दाक्षिण्यं त्वनुकूलता ॥ १३७७ ॥
-wordlist-
 
स्नेह (पुंक्ली),  प्रीति (स्त्री),  प्रेमन् (पुंक्ली),  हार्द (क्ली),  दाक्षिण्य (क्ली),  अनुकूलता (स्त्री)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दाक्षिण्यं,  क्ली,
   (दक्षिणस्य भावः । दक्षिण +ष्यञ् ।) अनुकूलता । इति हेमचन्द्रः । ६ ।१३ ॥
 (सरलता । यथा,  आर्य्यासप्तशत्याम् । ६०१ ।“सौभाग्यं दाक्षिण्यान्नेत्युपदिष्टं हरेण तरुणी-नाम् ।वामार्द्धमेव देव्याः स्ववपुःशिल्पे निवेशयता ॥
”परच्छन्दानुवर्त्तनम् । यथा,  रघुः । १ । ३१ ।“तस्य दाक्षिण्यरूढेन नाम्ना मगधवंशजा ।पत्नी सुदक्षिणेत्यासीदध्वरस्येव दक्षिणा ॥
”)भावविशेषः । तत्तु दक्षिणाचाररूपम् । यथा, “बालान्तु वामदाक्षिण्यभावाभ्यामपि पूजयेत् ।श्मशानभैरवीं देवीमुग्रतारां तथैव च ॥
”अपि च ।“ऋषीन् देवान् पितॄंश्चैव मनुष्यान् भूतसञ्चयान् ।यो यजन् पञ्चभिर्यज्ञैरृणानि परिशोधयन् ॥
विधिव् स्नानदानाभ्यां कुर्व्वन् यद्बिधिपूजनम् ।क्रियते सरहस्यन्तु तद्दाक्षिण्यमिहोच्यते ॥
सर्व्वत्र पितृदेवादौ यस्माद्भवति दक्षिणः ।देवी च दक्षिणा यस्मात्तस्माद्दाक्षिण्यमुच्यते ॥
”इति कालिकापुराणे ७७ अध्यायः ॥
दाक्षिणार्हे,  त्रि । इत्यमरः । ३ । १ । ५ ॥
 (दक्षिणेभवम् । दक्षिण + ष्यञ् । दक्षिणभवे । दक्षिण-दिक्सम्बन्धिनि च । यथा,  आर्य्यासप्तशत्याम् ।२८२ ।“दाक्षिण्यात् म्रदिमानं दधतं सा भानुमेन-मवमंस्थाः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दाक्षिण्य न०
  दक्षिणस्य अनुकूलस्य पटोर्वा भावः ष्यञ् ।१ आनुकूल्ये २ पटुतायाम् । “नारदो मत्प्रियं कुर्वन् मुनि-रक्लिष्टकर्मकृत् । दाक्षिण्यादनुरोधाच्च दत्तवान्नात्र संशयः”हरिवं० १२६ अ० । “तस्य दाक्षिण्यरूढेन नाम्ना मगध-वंशजा” रधुः । “दाक्षिण्यं चेष्टया वाचा परचि-त्तानुवर्त्तनम्” सा० द० उक्ते ३ नाटकलक्षणभेदे च ।

Capeller

German

 दाक्षिण्य = दाक्षिण
 n.
  Freundlichkeit,  Höflichkeit, 
Galanterie
 der Süden. 

Burnouf

French

 दाक्षिण्य दाक्षिण्य a. (दक्षिण) qui mérite un salaire.
-- S. n.
  adresse
 aptitude
		 urbanité,  politesse
 accord.

Stchoupak

French

 दाक्षिण्य-
 nt. pitié,  bienveillance,  civilité,  politesse,  habileté, 
astuce.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.