दस्र (dasra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English दस्र dasra giving marvellous aid
दस्र dasra accomplishing wonderful deeds
दस्र dasra ass
दस्र dasra robber
दस्र dasra azvins
दस्र dasra thief
दस्र dasra cold season
दस्र dasra see dasma
Wilson
EnglishApte
Englishदस्र [dasra], [दस्यति पांसून् दस्-रक्] Savage, fierce, destructive. -स्रौ (du. )
The two Asvins, the physicians of the gods
* 1.3.58
Bṛi. 2.5.17.
The number 'two.'
स्रः An ass.
A robber.
स्रम् The cold season.
The lunar mansion Aśvinī.Comp. -देवता the constellation Aśvinī. -सूः wife of the sun and mother of the Aśvins, संज्ञा q. v.
Apte 1890
Englishदस्र a. [दस्यति पांसून् दस्-रक्] Savage, fierce, destructive.
स्रौ (m. du.) 1 The two Aśvins, the physicians of the gods.
2 The number ‘two’.
स्रः 1 An ass.
2 A robber.
स्रं 1 The cold season.
2 The lunar mansion Aśvinī.
Comp.
देवता the constellation Aśvinī.
सूः f. wife of the sun and mother of the Aśvins, = संज्ञा q. v.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishदस्र, अस्, आ, अम्, Ved. destroying, destructive,
overcoming enemies, accomplishing wonderful deeds,
giving marvellous aid
worthy to be seen, handsome,
beautiful
(अस्), m., N. of Pūṣan
N. of one of
the two Aśvins (the other being called Nāsatya)
an
ass
a robber, thief, &c., see दस्यु
(औ, Ved. आ), m.
du., N. or epithet of the Aśvins, said to be so called
as ‘destroying diseases or enemies, ’ (occurring usually
in the nom. and voc.)
a N. of Indra-Viṣṇu
the
numeral two
(आस्), m. pl. an epithet of the Maruts
(अम्), n. the cold season, hoar frost. In Sūrya-sid-
dhānta VIII. 9, दस्रादीनाम् must be translated ‘of
the Nakṣatra Aśvinī, &c., ’ see दस्र-देवता
[cf.
दंसन, दंसस्, दंस, दंसिष्ठ।]
—दस्र-
देवता, f. the lunar constellation Aśvinī.
—दस्र-
सू, ऊस्, f. ‘the mother of the Aśvins, ’ N. of Sañjñā
or the wife of the Sun.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiदस्र
वि* - दस्यति पांसून् दस् + रक्
"बर्बर, भीषण, विनाशकारी"
दस्रः
- -
गधा
दस्रः
- -
अश्विनी नक्षत्र
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರ್ದಭ /ಕತ್ತೆ
निष्पत्तिः - > "रक्"
व्युत्पत्तिः - > दस्यति पांसून्
दस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು /ದೇವ ವೈದ್ಯರು
निष्पत्तिः - > दसु (उपक्षये) - "रक्" (उ० २-१३)
व्युत्पत्तिः - > दस्यतः क्षिपतः रोगान्
प्रयोगाः - > "विजयश्रिया वृतमिवार्कमारुतावनुसस्रतुस्तमथ दस्रयोः सुतौ" । "नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावपि । मार्तण्डस्यात्मजावेतौ अष्टमस्य बृहस्पतेः ॥"
उल्लेखाः - > माघ० १३-२३, भा० शान्ति० २०७-१९
विस्तारः - > द्विवचनान्तं रूपम् । "दस्रः खरेऽश्विनीसुते" - मेदि० ।
दस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಶಿರ ಋತು
दस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ವಿನೀನಕ್ಷತ್ರ
दस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎರಡು ಸಂಖ್ಯೆ
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit२, अंस, अक्षि, अन्तक, अम्बक, अयन, अश्वि, अश्विनी, ईक्षण, ओष्ठ, कर, कर्ण, कुच, कुटुम्ब, गरुत्, गुल्फ, चक्षु, जङ्घा, जानु, दस्र, दृश् , दृष्टि, दोः, द्वन्द्व, द्वय, द्वि, ध्रुव, नय, नयन, नासत्य, नेत्र, पक्ष, पाणि, बाहु, भुज, भुजा, यम, यमल, युग, युगल, युग्म, रविचन्द्रौ, रविपुत्र, लोचन, श्रोत्र, स्तन, हस्त
Mahabharata
EnglishDasra, one of the Aśvins. § 15 (Upamanyu): I, 3, ††723 (Nāsatya-Dºau).--§ 608 (Karṇap.): VIII, 89, †4594 (among the surgeons of Indra, not in B.).--§ 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7583 (Nāsatyaś caiva Dasraś ca smṛtau dvāv Aśvināv api).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 340, 12917 (Nāsatyañ caiva Dºñ ca bhishajau).--§ 770 (Ānuśāsanik.): XIII, 151, 7095 (Nāsatyaś cāpi Dºaś ca smṛtau dvāv Aśvināv api).
पुराणम्
Englishदस्र / DASRA. The first of the gods called the aśvinīdevas. The two gods dasra and nāsatya are known by the collective name aśvinīdevas. (M.B. śānti Parva, Chapter 208, Stanza 17).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदस्रं, (दंसयते तृणादीन् दशतीति । दसिदंशे + “स्फायितञ्चिवञ्चिशकीति ।” उणां । २ ।१३ । इति रक् ।) शिशिरम् । इति संक्षिप्त-सारे उणादिवृत्तिः ॥
दस्रः, (दस्यति उत्क्षिपति पांशूनिति । दसउत्क्षेपे + “स्फायितञ्जीति ।” उणां । २ । १३ ।इति रक् ।) खरः । (दस्यति रोगान् क्षिप-तीति ।) अश्विनीसुतः । इति मेदिनी । रे, ४७ ॥
(यथा, हरिवंशे । ९ । ५३ ।“नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनीसुतौ ॥
”दर्शनीये, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । ६ । ६९ । ७ ।“इन्द्राविष्णू पिवतं मध्वो अस्य सोमस्य दस्राजठरं पृणेथाम् ॥
”“दस्रा हे दर्शनीयाविन्द्राविष्णू ॥
” इति तद्भाष्येसायनः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritदस्र पुंस्त्री० दस्यति पांसून् दस उत्क्षपे रक् । १ गर्द्धभेस्त्रियां जातित्वात् ङीष् । दस्यति रीगान् क्षिपति दसउपक्षेपे । २ अश्विनीकुमारयोर्द्वयोः द्वि० व० । तत्तुल्य-संख्यत्वात् ३ द्वित्वसंख्यायां ४ तत्संख्येये च तदधिष्ठातृ-कत्वात् ५ अश्विनीनक्षत्रे च मेदि० । “अनुसस्रतु-स्तमथ दस्रयोः सुतौ” माघः । तयोर्मध्ये विशेषवाचित्वे एकवचनान्तोऽयं “नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौद्वावश्विनामपि । मार्त्तण्डस्यात्मजावेतावष्टमस्य महा-त्मनः” भा० शा० २०८ । “देवौ तस्यामजायेतामश्विनौभिषजां वरौ । नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनाविति”हरिव० ९ अ० । नासत्यदस्रयोर्द्वन्वचारित्वात् द्विवच-नान्तता ६ हिंस्रे । ७ शिशिरे संक्षिप्तसारः ।
Grassman
Germandasrá, a., wunderthätig, durch Wunderthaten helfend [von daṃs].
-a pūṣan {42, 5}
{497, 4}.
-ás (?) pūṣā́ {852, 1} (wo dasró statt dasrā́ zu lesen und dasarás [Page586] oder vielmehr daṃsarás zu sprechen sein wird).
-ā [V. du.] aśvinā {3, 3}
{30, 17}
{47, 3}
{92, 16}
{112, 24}
{116, 10}
{116, 16} (bhiṣajau)
{117, 5}. _{117, 20}. _{117, 21}
{118, 6}
{119, 7}
{120, 4}
{139, 3}. _{139, 4}
{158, 1}
{180, 5}
{182, 3}
{183, 5}
{339, 4}
{340, 6}
{429, 2}
{584, 1}
{585, 3}
{625, 2}. _{625, 11}
{628, 1}
{642, 17}
{696, 5}. — indrāviṣṇū {510, 7}.
-au, āv [V. d.] aśvina {30, 18}
{117, 22}
{118, 3}
{183, 4}
{292, 3}. _{292, 5}
{429, 9}.
-ā́ [N. A. d.] aśvínā {46, 2}
{92, 18}
{182, 2}
{503, 5}
{646, 6}
{695, 1} (bhiṣájā)
{696, 6}
{866, 14}.
-ās marutas {409, 5}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.