| YouTube Channel

दस्युः (dasyuH)

 
Apte
English
दस्युः [dasyuḥ], [दस्-युच्]
N.
 of a class of evil beings or demons, enemies of gods and men, and slain by Indra, (mostly Vedic in this sense).
An outcast, a Hindu who has become an outcast by neglect of the essential rites
cf.
Ms.*
 5.131
1.45
दस्यूनां दीयतामेष साध्वद्य पुरुषा- धमः
Mb.
 * 12.173.2.
A thief, robber, bandit
नीत्वोत्पथं विषयदस्युषु निक्षिपन्ति
Bhāg.*
 7.15.46
पात्रीकृतो दस्यु- रिवासि येन
Ś.*
 5.2
R.*
 9.53
Ms.*
 7 143.
A villain, miscreant
दस्योरस्य कृपाणपातविषयादाच्छिन्दतः प्रेयसीम्
Māl.
 5.28.
A desperado, violator, oppressor.
Apte 1890
English
दस्युः [दस्-युच्] 1 N. of a class of evil beings or demons, enemies of gods and men, and slain by Indra, (mostly Vedic in this sense).
2 An outcast, a Hindu who has become an outcast by neglect of the essential rites
cf. Ms. 5. 131, 10. 45.
3 A thief, robber, bandit
पात्रीकृतो दस्युरिवासि येन Ś. 5. 20
R. 9. 53
Ms. 7. 143.
4 A villain, miscreant
Māl. 5. 21.
5 A desperado, violator, oppressor.
Apte Hindi
Hindi
दस्युः
पुं*
 - दस् + युच्
"दुष्कर्मियों या राक्षसों का समूह, जो कि देवताओं के विद्रोही तथा मानव जाति के शत्रु थे और इन्द्र के द्वारा मारे गये"
दस्युः
पुं*
 - दस् + युच्
"जातिबहिष्कृत, अपने कर्तव्यकर्मों से च्युत हो जाने के कारण जाति से बहिष्कृत"
दस्युः
पुं*
 - दस् + युच्
"चोर, लुटेरा, उचक्का"
दस्युः
पुं*
 - दस् + युच्
"दुष्ट, उत्पातशील"
दस्युः
पुं*
 - दस् + युच्
"आततायी, उद्धत, अत्याचारी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शत्रुः, रिपुः, वैरिः, सपत्नः, अरिः, द्विषः, द्वेषणः, दुर्हृद्, द्विट्, विपक्षः, अहितः, अमित्रः, दस्युः, शात्रवः, अभिघाती, परः, अरातिः, प्रत्यर्थो, परिपन्थी, वृषः, प्रतिपक्षः, द्विषन्, घातकः, द्वेषी, विद्विषः, हिंसकः, विद्विट्, अप्रियः, अभिघातिः, अहितः, दौहृदः
noun
येन सह शत्रुता वर्तते।
"शत्रुः अग्निश्च दुर्बलः नास्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दस्युः,
पुं,
 (दस्यति परस्वान् नाशयतीति । दस +“यजिमनिशुन्धिदसिजनिभ्यो युच् ।” उणां । ३ ।२० । इति युच् । बाहुलकादनादेशाभावः ।)चौरः । (यथा, मनुः । ७ । १४३ ।“विक्रोशन्त्यो यस्य राष्ट्राद्ध्रियन्ते दस्युभिः प्रजाः ।संपश्यतः सभृत्यस्य मृतः स न तु जीवति ॥
”)रिपुः । (यथा, ऋग्वेदे । २ । १२ । १० ।“यः शर्द्धते नानुददाति शृध्यां यो दस्योर्हन्ता-स जनास इन्द्रः ॥
”“दस्योरुपक्षपयितुः शत्रोर्हन्ता घातकः ॥
” इतितद्भाष्ये सायनः ॥
) महासाहसिकः । इति शब्द-रत्नावली ॥
असुरः । यथा, तत्रैव । ९ । ४७ । २ ।“कृतानीदस्य कर्त्वा चेतंते दस्युतर्हणा ॥
”“दस्युतर्हणा दस्यूनामसुराणां तर्हणा ॥
” इतितद्भाष्ये सायनः ॥
कर्म्मवज्जिते, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । ६ । २४ । ८ ।“न वीळवे नमते न स्थिराय न शर्धते दस्यु-जूताय स्तवान् ॥
”“शर्धते उत्सहमानाय दस्युजूताय कर्म्म-वर्ज्जितैः प्रेरिताय ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
)