| YouTube Channel

दस् (das)

 
Capeller Eng
English
दस् द॑स्यति
pp.
 दस्त suffer want, languish.
C.
दसयते exhaust, consume. अप, उप, प्र & वि be exhausted, be
wanting, fail.
Yates
English
दस् (य, उ, इर) दस्यति 4.
a. To lose
to throw. (क, ङ) दसयते 10.
d.
To see (कि, इ) दंसति दंसयति 1.
10.
a. To bite
to see
to shine.
Apte
English
दस् [das], I. 4
P.
 (दस्यति)
To throw up, toss.
To decay, waste away, perish. -II. 1
P.
 , 1
U.
 (दंसति, दंसयति-ते)
To bite, destory, overpower.
To see.
To shine.
Caus.
 To exhaust, weary
आविवासन्तो दसयन्त भूम
Rv.*
 5.45.3.
Apte 1890
English
दस् {vI.v} {c4c} P. (दस्यति) 1 To throw up, toss.
2 To decay, waste away, perish. {vII.v} {c1c} P., {c10c} U. (दंसति, दंसयति ते) 1 To bite, destroy, overpower.
2 To see.
3 To shine.
Caus. To exhaust, weary.
Monier Williams Cologne
English
दस्
cl.
 1. 4. (p. द॑समान
impf.
pl.
 अदस्यन्)
to suffer want, become exhausted,
RV.
 iv, 134, 5 (Nir. i, 9),
TS.
 i, 6, 11, 3
=
 उप-√ क्षिप्,
Dhātup.
 :
Caus.
 Ā. (1. sg. °सये
Subj.
pl.
 °सयन्त)
to exhaust, iv, 2, 5, 4
RV.
 v, 45, 3
cf.
 अप-, उप-, अनूप-, प्र-, वि-
सं-ददस्व॑स्, द्रविणो-द॑स्
δεῖ
Monier Williams 1872
English
दस् दस् (connected with rt. दंस्, p. 396,
col. 2), cl. 4. P. दस्यति, ददास, &c.,
Ved. to suffer want, to waste away, perish, become ex-
hausted, to be ruined
to throw up, toss [cf. rt. तस्
Eng. toss]
cl. 1. 10. P. दंसति, दंसयति, &c. (see
rt. दंस्), to bite, destroy, overpower
to see
to
shine: Caus. P. दसयति, दासयति, -यितुम्, to
cause to waste away, exhaust.
Macdonell
English
दस् DAS, Ⅳ. P. dásya, (V.) suffer want, 🞄waste away, languish: pr. pt. Ⅰ. Ā. dásamāna
cs. Ā. dasaya, cause to languish, 🞄exhaust. upa, be exhausted, fail
be lacking 🞄to (ab., g.)
cs. P. -dāsaya, cause to fail 🞄or cease.
Benfey
English
दस् दस्, i. 4, Par. To become
exhausted (ved.).
Bopp
Latin
दस् 4. P. (उत्क्षेपे) i. q. तस्. (Cf. angl. toss, cum tenui
pro mediâ secundum generalem regulam, gr. comp.
87.)
c. उप in dial. Vêd. diminui. RIG-V. 62. 12.: तव रायो
गभस्तौ न क्षीयन्ते नो ऽपदस्यन्ति «tuâ in manu divi-
tiae non pereunt, non diminuuntur».
c. वि in dial. Vêd. diminui, interire. RIG-V. 11. 3.: पूर्वीर्
इन्द्रस्य रातयो न विदस्यन्ति «larga Indri dona non
minuuntur»
121. 15.: मा सा ते अस्मत् सुमतिर् वि-
दसत् (praet. mtf.) «ne ille tuus nobis favor intereat».
Lanman
English
√das (dásyati
dadā́sa
ádasat
dastá
dāsáyati). suffer lack. [cf. √dās, dasyu:
also δέω, ‘lack.’]
+ vi, become exhausted.
Kridanta Forms
Sanskrit
दस् (द꣡सुँ꣡ च उपक्षये - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = दसनम्
अनीयर् = दसनीयः - दसनीया
ण्वुल् = दासकः - दासिका
तुमुँन् = दसितुम्
तव्य = दसितव्यः - दसितव्या
तृच् = दसिता - दसित्री
क्त्वा = दसित्वा / दस्त्वा
ल्यप् = प्रदस्य
क्तवतुँ = दस्तवान् - दस्तवती
क्त = दस्तः - दस्ता
शतृँ = दस्यन् - दस्यन्ती
दस् (द꣡सँ॒ दर्शनदंशनयोः इत्यप्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = दासनम्
अनीयर् = दासनीयः - दासनीया
ण्वुल् = दासकः - दासिका
तुमुँन् = दासयितुम्
तव्य = दासयितव्यः - दासयितव्या
तृच् = दासयिता - दासयित्री
क्त्वा = दासयित्वा
ल्यप् = प्रदास्य
क्तवतुँ = दासितवान् - दासितवती
क्त = दासितः - दासिता
शानच् = दासयमानः - दासयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 दस्
मूलधातुः:
 दस
धात्वर्थः:
 दर्शन-दंशनयोः
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 दासयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकुस्मीयः
धातुः:
 दस्
मूलधातुः:
 दसु
धात्वर्थः:
 उपक्षये
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 दस्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
 पुषादिः
Capeller
German
दस् द॑स्यति abnehmen, ausgehen, Mangel
leiden. Caus. दसयते u. दसयति (—°)
erschöpfen. अप, उप u. वि versiegen,
ausgehen, mangeln.
Grassman
German
√das, verschmachten
caus. verschmachten machen, erschöpfen [A.].
Mit ápa, versiegen.
úpa 1〉 sich erschöpfen, zu Ende gehen, ausgehen, versiegen
2〉 jemand [Ab.] ausgehen, mangeln.
ví wie úpa (vgl. avidasyá).
sám, verlöschen (vom Feuer). [Page584]
Stamm I. dasa:
-at [C.] úpa 2〉 mā́ vām rātís asmát {139, 5}. — ví 2〉 mā́ ṣā́ te asmát sumatís 〰 {121, 15}.
Stamm II. dásya (betont nur {663, 33}):
-ati upa 1〉 dātrám {663, 33}. — úpa 2〉 pṛṇatás {943, 1} (rayís).
-anti ápa: dhenávas {135, 8}. — úpa 1〉 rā́yas {62, 12} (parallel kṣī́yante)
dhenávas {135, 8}
{409, 5}
rā́yas, ūtáyas {408, 7}. — ví: rātáyas, ūtáyas {11, 3}.
-et ví 2〉 vāyós {478, 3} (amṛ́tam).
Aor. dāsī:
-īt ví 2〉 mā́ asmát {517, 21} (vīrás nárias).
Stamm des Caus. dasaya:
-anta bhū́ma {399, 3}.
Part. dásamāna [von Stamm I.]:
-as tsārī́ {134, 5}.
Part. Perf. dadasvás:
-ā́n sam (agnís) {193, 6}.
(dás), gebend [von dā], in draviṇodás.
Burnouf
French
*दस् दस्। दस्यामि 4
p. ददास
etc. Périr,
se perdre.
Lancer.