| YouTube Channel

दसु (dasu)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 दस्
मूलधातुः:
 दसु
धात्वर्थः:
 उपक्षये
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 दस्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
 पुषादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
दसुँ दसु च
- दस्यति अदसत् दस्तः दासितः दस्युः 107
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
दसुँ दसु च
- दस्यति अदसत् दस्त्वा, दसित्वा वा दान्तशान्त (7227) इति दस्तः, दसितः रक् (द्र0 उ0 213) दस्रो अश्विनौ यजिमनिशुन्धि (उ0 320) इति युच्-दस्युः 101
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दसु उपक्षये”@} 2 ‘--उपतापे’ इति दशपाद्युणादिवृत्तौ पाठः।
‘दंसयेन्मोक्षणे, दस्येत् क्षये, दंसयते णिचि।।
दंशदर्शनयोः, दासेर्दाने दासति दासते।’ 3 इति देवः।
दासकः-सिका, दासकः-सिका, दिदसिषकः-षिका, दादसकः-सिका
इत्यादिकानि समस्तान्यपि रूपाणि दैवादिकक्नस्यतिवत् 4 ऊह्यानि।
अस्य घटादिषु पाठाभावाण्ण्यन्ते मित्त्वं न प्रवर्तते, इति विशेषः।
अस्यापि धातोर्ण्यन्ते ‘वा दान्त--’ 5 इत्यादिना णिलुकि इडभावे च दस्तः, दासितः इति निपात्यते।
6 इत्यादिना युच्प्रत्ययः।
दस्यतीति दस्युः = तस्करः।]] दस्युः, 7 इत्यादिना रक्प्रत्ययः।
दस्यतीति दस्रः = देवभिषक्।
पुष्पवन्तशब्दादिवत् नित्यद्विवचनान्तोऽयं शब्दः।]] दस्रौ।
8
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८२८)
02
=>
 (४-दिवादिः-१२१३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो। १८६-१८७)
04
=>
 (२६५)
05
=>
 (७-२-२७)
06
=>
 [[१। ‘यजिमनिशुन्धिदसि--’ [द। उ। १। १३४]
07
=>
 [[२। ‘स्फायितञ्चि--’ [द। उ। ८-३१]
08
=>
 [पृष्ठम्०७३०+ २६]