| YouTube Channel

दस (dasa)

 
शब्दसागरः
English
दस (इर्, उ) इरदसु r. 4th cl. (दस्यति)
1. To lose.
2. To throw or direct,
to throw up or toss. r. 10th cl. (दसयते) To see. (इ) दसि r. 1st and
10 cls. (दंसति, दंसयति)
1. To bite or string.
2. To see.
3. To shine.
दिवा० उत्क्षेपे, उपक्षये अपक्षये च अक० प० सक० सेट् । दर्शने दंशने च चु० आ०
सक० सेट् इदित् । पक्षे भ्वा० प० ।
Capeller Eng
English
द॑स
m.
 an inimical demon.
Wilson
English
दस (इर्, उ) इरदसु r. 1st cl. (दस्यति)
1 To lose.
2 To throw or direct, to throw up or toss. r. 10th cl. (दसयते) To
see. (इ) दसि r. 1st and 10th cls. (दंसति दंसयति)
1 To bite or sing.
2 To see.
3 To shine.
Monier Williams Cologne
English
द॑स
m.
 a demon, vi, 21, 11.
Monier Williams 1872
English
दस, अस्, m., Ved. = दस्यु, q. v.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 दस्
मूलधातुः:
 दस
धात्वर्थः:
 दर्शन-दंशनयोः
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 दासयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकुस्मीयः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दस, इ क भासि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-अकं-सेट् ।) इ क, दंसयति दंसति । भासिदीप्तौ । इति दुर्गादासः ॥
दस, इ ङ क दृशौ । दंशे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-आत्मं-सकं-सेट् ।) दृशिरिति पश्यतेरौ-णादिककिप्रत्यये रूपम् । इ ङ क, दंसयते फलंशिशुः पश्यति दशति वेत्यर्थः । भट्टमल्लमते दंशइह सन्नाहः । इति दुर्गादासः ॥
दस, य उ इर् उत्क्षेपे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवां-परं-सकं-सेट् । उदित्त्वात् क्त्वावेट् ।)य, दस्यति धूलिं वायुः । उ, दसित्वा दस्त्वा ।इर्, अदसत् अदासीत् । अस्मात् पुषादित्वात्नित्यं ङ इत्यन्ये । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दस उत्क्षेपे उपक्षपे च अपक्षये अक० दि०
पर०
सक०
 सेट् ।दस्यति । इरित् अदसत् अदासीत्--अदसीत् । उदित् ।दसित्वा दस्त्वा । “तेषां दिशोऽदस्यन्” तै० स० १ । ६ । ११ । ३ “त्वां त्सारी दसमानो भगमीट्टे तक्ववीये” ऋ० १ ।१३४ ५ । आर्षस्तङ् गणव्यत्ययश्च “मा ते प्राण उप-दसन्” अथ० ५ । ३० । १५ “अब्रह्मताविदसाम” यजु० १० । २२
दस दर्शने दंशने च
चु०
 आ०
सक०
 सेट् इदित् । दंस-यते अददंसत दंसशब्दे दृश्यम् ।
दस
पु०
 दस उपलपे वेदे भावे अच् । उपक्षेपे “मनुं चक्रु-रुपरं दसाय” ऋ० ६ । २१ । २१ । दसाय शत्रूणामुपक्षेपाय”भा० लोके तु घञ् दास इत्येव तत्रार्थे उत्क्षेपे च ।
Capeller
German
द॑स
m.
 böser Dämon.
Grassman
German
dása, m., feindlicher Dämon = dásyu, wol von das in causativem Sinne.
-āya {462, 11}.