| YouTube Channel

दशाश्वमेधिक (dazAzvamedhika)

 
Monier Williams Cologne
English
दशाश्वमेधिक
n.
 id.,
MBh.
 iii, 6034
Hariv.
 9522.
Mahabharata
English
Daśāśvamedhika, a tīrtha. § 364 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 6034.
पुराणम्
English
दशाश्वमेधिकम् / DAŚĀŚVAMEDHIKA(M). A holy place in kurukṣetra. Those who bathe here will attain Supreme Bliss. (M.B. Vana Parva, Chapter 83, Stanza 64).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दशाश्वमेध(धिक)
न०
 काशीस्थतीर्थभेदे तनमहात्म्या-दिकथा काशी० ख० ५२ अ० उक्ता यथा“साहाय्यं प्राप्य राजर्षेर्दिवोदासस्य पद्मभूः ।इयाज दशभिः काश्यामश्वमेधैर्महामखैः । अद्यापिहोमधूमोघैर्य्यद्व्याप्तं गगनान्तरम् । तदा प्रभृति नै-वेह नीलिमानं जहात्यदः । तीर्थं दशाश्वमेधाख्यंप्रथितं जगतीतले । तदा प्रभृति तत्रासीद्वाराणस्यांशुभपदम् । पुरा रुद्रसरो नाम तत्तीर्थं कलसोद्भव! ।दशाश्वमेधिकं पश्चाज्जातं विधिपरिग्रहात् । स्वर्द्धुन्यथततः प्राप्ता भगीरथसमागमात् । अतीव पुण्यवज्जातमतस्तीर्थमनुत्तमम् । विधिर्दशाश्वमेधेशं लिङ्गं संस्थाप्यतत्र वै । स्थितवान् न गतोऽद्यापि क्वापि काशींविहाय तु । राज्ञो धर्मरतेस्तस्य छिद्रं नाप चकिञ्चन । अतः पुरारेः पुरतो विदित्वा किं वदेद्विधिः ।क्षेत्रप्रभावं विज्ञाय ध्यायन् विश्वेश्वरं विभुम् । ब्रह्मेश्वरंच संस्थाप्य विधिस्तत्रैव संस्थितः । परा तनुरियंकाशी विश्वेशस्येति निश्चितम् । अस्याः संसेवना-च्छम्भुर्न कुप्यति पुरा मयि । कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाःपुनस्त्यक्तुमिहेहते । अनेकजन्मजनितकर्म्मनिर्मूल-लक्षणाम् । विश्वसन्तापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः ।सन्ताप्यते परं काश्याविश्लेषजमहाग्निना । प्राप्यकाशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशनीम् । नृपशुःस परिज्ञेयो महासौख्यपराङमुखः । निर्वाणलक्ष्मींयः काङ्क्षेद्भञ्जन् संसारदुर्गतिम् । तेन काशी नसन्त्याज्या यद्याप्तैशादनुग्रहात् । यः काशीं संपरि-त्यज्य गच्छेदन्थत्र दुर्मतिः । तस्य हस्तलाद्गच्छेच्चतुर्वर्गफलोदयः । निवर्हणीमघौघस्य सुपुण्यपरिवृंहि-णीम् । कः प्राप्य काशीं दुर्मेधास्त्यजेन्मोक्षसुखप्रदाम् ।सत्यलोके कृतं सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे । यत्सौख्यं लभ्यते काश्यां निमेषार्द्धनिषेवणात् । वारा-णसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति । व्यावृत्यमन्दरगिरिं न पुनः प्रत्यगान्मुने! । स्कन्द उवाच ।मित्रावरुणयोः पुत्र । महिमानं ब्रवीमि ते । काश्यांदशाश्वमेधस्य सर्वतीर्थशिरोमणेः । दशाश्वमेधिकं प्राप्यसर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । यत् किञ्चित् क्रियते कर्म तद-क्षयमिहेरितम् । स्नानं दानं तपो होमः स्वाध्यायोदेवतार्चनम् । सन्ध्योपास्तिस्तर्पणञ्च श्राद्धं पितृसम-र्च्चनम् । दशाश्वमेधिके तीर्थे सकृत् स्नात्वा नरोत्तमः ।दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते । ज्यैष्ठे मासिसिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम् । दशाश्वमेधिकेस्नात्वा मुव्यते जन्मपातकात् । ज्यैष्ठशुक्लद्वितीयायांस्नात्वा रुद्रसरोवरे । जन्मद्वयकृतं पापं तत्क्षणादेवमुञ्चति । एवं सर्वासु तिथिषु क्रमात् स्नायान्नरोत्तमः ।आ शुक्लदशमीं यावद्दशजन्माघमुत्सृजेत् । तिथिं दश-हरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् । दशाश्चमेधिकेस्नातीयामीं पश्येन्न यातनाम् । लिङ्गं दशाश्वमेधेशंदृष्ट्वा दशहरातिथौ । दशजन्मार्जितैः पापैस्त्यज्यतेनात्र संशयः । स्नातो दशहारायां यः पूजयेल्लिङ्ग-सुत्तमम् । भक्त्या दशाश्वमेधेशं न त गर्भदशा स्पृशेत् ।ज्यैष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः । कुर्वन्वैवार्षिकीं यात्रां न विघ्नैरभिभूयते । दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते । दशाश्वमेधे तन्नूनं स्नात्वा दशहरा-तिथौ । स्वर्द्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम् ।न दुर्द्दशामवाप्नोति पुमान् पुण्यतमः क्वचित् । यत्काश्यां दक्षिणद्वारमन्तर्गेहस्य कीर्त्त्यते । तत्र ब्रह्मेश्वरंदृष्ट्वा ब्रह्मलोके महीयते । इति ब्राह्मणवेशेन वारा-णस्यां महाधिया । द्रुहिणेन स्थितं तावद्यावद्विश्वेरा-गमः । दिवोदासीऽपि राजेन्द्रो वृद्धब्राह्मणरूपिणे ।ब्रह्मणे कृतयज्ञाय ब्रह्मशालामकारयत् । ब्रहेम्श्वरसमीपे तु ब्रह्मशाला मनोहरा । ब्रह्मा तत्रावसद्ध्योमब्रह्मथीषैर्निनादयन् ।”