| YouTube Channel

दशार्णः (dazArNaH)

 
Apte Hindi
Hindi
दशार्णः
पुं*
- -
"एक देश का नाम जिसमें से दशार्ण(दसन) नाम की नदी बहती है। यह मालवा का पूर्वी भाग था। इसकी राजधानी विदिशा नगरी थी जिसे वर्तमान भिलसा माना जाता है। यह वेत्रवती या बेतवा नदी के तट पर स्थित है, तु०मेघ० २४/२५, और कादंबरी। कालिदास ने भी विदिशा नाम की एक नदी का उल्लेख किया है तथा जो बेतवा में मिल जाती है।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दशार्णः,
पुं,
(दश ऋणानि दुर्गभूमयो जलाधारावा यत्र “एत्येधत्यूट्सु ।” ६५ इत्यस्य“प्रवत्सतरकम्बलवसनार्णदशानामृणे ।” इतिवार्त्तिकोक्त्या वृद्धिः ।) देशविशेषः बिन्ध्य-पर्व्वतस्य पूर्व्वदक्षिणस्यां दिशि वर्त्तते (यथा, बृहत्संहितायाम् १४ १० ।“किष्किन्धकण्टकस्थलनिषादराष्ट्राणि पुरिक-दशार्णाः
”तदस्याभिजनः तस्य राजा वा अण् तद्देश-वासिनि तन्नृपतौ त्रि यथा, महाभारते ।१ ११३ २५ ।“पूर्व्वमागस्कृतो गत्वा दशार्णाः समरे जिताः ।पाण्डुना नारसिंहेन कौरवाणां यशोमृता
”दश अर्णानि वर्णानि यत्र दशाक्षरमत्न-विशेषः यथा, गोतमीयतन्त्रे अध्याये ।“दशानामपि तत्त्वानां साक्षी वेत्ता तथाक्षरम् ।दशाक्षर इति ख्यातो मन्त्रराजः परात्परः
लुप्तबीजस्वभावत्वात् दशार्ण इति कथ्यते
”)नदीविशेषे, स्त्री इति शब्दार्थकल्पतरुः