दशमूत्रक (dazamUtraka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Spoken Sanskrit

English

 
   दशमूत्रक  dazamUtraka  n.
   urine of 10

Monier Williams Cologne

English

 दश—मूत्रक n.
  the urine of 10 (elephant,  buffalo,  camel,  cow,  goat,  sleep,  horse,  donkey,  man,  and woman),  L.
 

 cf.
   Suśr.
  i,  45,  11,  1 and 12.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दशमूत्रकं,  क्ली,
   (दशानां मूत्रकानां समाहारः ।)हस्तिमहिषोष्ट्रगवाजमेषाश्वगर्द्दभमानुषमानु-षीणां दशानां मूत्रम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(एतद्गुणा यथा,  सुशुते । १ । ४५ ।“गोमहिषाजाविगजहयखरोष्ट्राणां तीक्ष्णानिकटून्युष्णानि तिक्तानि लवणानुरसानि लघूनिशोधनानि कफवातकृमिमेदोविषगुल्मार्शौदर-कुष्ठशोफारोचकपाण्डुरोगहराणि हृद्यानिदीपनानि च सामान्यतः । भवन्ति चात्र ।“तत् सर्वं कटुतीक्ष्णोष्णं लवणानुरसं लघु ।शोधनं कफवातघ्नं कृमिमेदोविषापहम् ॥
अर्शोजठरगुल्मघ्नं शोफारोचकनाशनम् ।पाण्डरोगहरं भेदि हृद्यं दोपनपाचनम् ॥
गोमूत्रं कटु तीक्ष्णोष्णं सक्षारत्वान्न वातलम् ।लघ्वग्निदीपनं मेध्यं पित्तलं कफवातजित् ॥
शूलगुल्मोदरानाहविरेकास्थापनादिषु ।मूत्रप्रयोगसाध्येषु गव्यं मूत्रं प्रयोजयेत् ॥
दुर्नामोदरशूलेषु कुष्ठमेहाविशुद्धिषु ।आनाहशोफगुल्मेषु पाण्डुरोगे च माहिषम् ॥
कासश्बासापहं शोषकामलापाण्डु रोगनुत् ।कटुतिक्तान्वितं छागमीषन्मारुतकोपनम् ॥
कासप्लीहोदरश्वासशोषवर्चोग्रहे हितम् ।सक्षारन्तिक्तकटुकमुष्णं वातघ्नमाविकम् ॥
दीपनं कटुतीक्ष्णोष्णं वातचेतोविकारनुत् ।आश्वं कफहरं मूत्रं कृमिदद्रुषु शस्यते ॥
सतिक्तं लवणं भेदि वातघ्नं पित्तकोपनम् ।तीक्ष्णं क्षारे किलासे च नागं मूत्रं प्रयोजयेत् ।गरचेतोविकारघ्नं तीक्ष्णं ग्रहणिरोगनुत् ।दीपनं गार्दभं मूत्रं कृमिवातकफापहम् ॥
शोफकुष्ठोदरोन्मादमारुतक्रिमिनाशनम् ।अर्शोघ्नं कारभं मूत्रं मानुषन्तु विषापहम् ॥
”)

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दशमूत्रक न०
  दशानां मूत्राणां समाहारा । दशानांप्राणिनां गोमहिषाजाविहयगजखरोष्ट्रमानुषमानु-षीणां मूत्रे । प्राणिभेदे तद्गुणाः सुश्रुते उक्ता यथा“गोमूत्रं कटुतीक्ष्णोष्णं सक्षारत्वान्न वातलम् । लघ्व-ग्निदीपनं मेध्यं पित्तलं कफवातजित् । शूलगुल्मोदरा-नाहविरेकास्थापनादिषु । मूत्रप्रयोगसाध्ये च १ गव्यं मूत्रंप्रयोजयेत् । दुर्नामोदरशूलेषु कुष्ठमेहाविशुद्धिषु । आ-नाहशोफयुल्मेषु पाण्डुरोगे च माहिषंम् २ । कासश्वासा-पहं शोषकामलापाण्डुरोगनुत् । कटुतिक्तान्वितं छाग ३ मी-षन्मारुतकोपनम् । कासप्लीहोदरश्वासशोषवर्चोग्रहे हि-तम् । सक्षारन्तिक्तकटुकमुष्णं वातघ्नमाविकम् ४ । दीपनंकटुतीक्ष्णोष्णं वातचेतोविकारनुत् । आश्वं ५ कफहरंमूत्रं कृमिददुषु शस्यते । सतिक्तं लवणं भेदि वातघ्नंपित्तकोपनम् । तीक्ष्णं क्षारे किलासे च नागं ६ मूत्रंप्रयोजयेत् । गरचेतोविकारघ्नं तीक्ष्णं ग्रहणिरोगनुत् ।दीपनं गार्दभं ७ मूत्रं कृमिवातकफापहम् । शोफकुष्ठो-दरोन्मादमारुतक्रिमिनाशनम् । अर्शोघ्नं कारभं ८ मूत्रंभानुषन्तु ९ १० विषापहम्” ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.