दशपुरुष (dazapuruSa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritदशपुरुष दशगुणितः पुरुषः । स्वजनकावधिपुरुषदशके ।“यो मातृतः पितृतश्च दशपुरुषं समनुष्ठिता विद्यातपोभ्यांपुण्यैश्च कर्मभिर्येपामुभयतो नाब्राह्मण्यं निनयेयुः”आश्व० श्रौ० ९ । ३ । २० । “येषां मातृतः पितृतश्चोभयतो येदशपूर्वाः पुरुषाः ते विद्यया तपसा पुण्यैः प्रति-षिद्धवर्जितैश्च युक्ताः सम्यगनुष्ठितवन्तो वैदिकं पन्था-नम्, अपि च अव्राह्मण्यं न निनयेयुः निश्चयेनाब्राह्मण्यं न गमयेयुः । अब्राह्मण्यगमनं नाम शूद्राया-मपत्योत्पादनमित्युच्यते । विद्या नाम षडङ्गो वेदः, तद-र्थज्ञानश्च । तपो नाम श्रौतस्मार्त्तकर्मानुष्ठानम् । पुण्य-कर्म नाम प्रतिषिद्धवर्जनम् । तानेवंविधान् पुरुषाननुप्रस-र्पयेयुः, एतदुक्तं भवति मातृतः पितृतश्चोभयतः पूर्वंदश ये पुरुषाः ते षडङ्गवेदाध्ययनेन तदर्थज्ञानेन चश्रौतस्मार्त्तकर्मानुष्ठानेन च प्रतिषिद्धवर्जितेन च युक्ताःशूद्रायामपत्योत्पादनं चाकृतवन्तो ये पुरुषा तानेवं-विधान् पुरुषाननुप्रसर्पयेयुः । दशपुरुषमिति दशपुरुषाइत्यर्थः । नारा० । “मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियोदशपूरुषः” भा० अनु० ९० अ० “दशपुरुषविख्यात-श्रोत्रियाणां महाकुलम्” स्मृतिः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.