| YouTube Channel

दर्वि (darvi)

 
Capeller Eng
English
द॑र्वि
f.
 the same
the hood of a snake.
Monier Williams Cologne
English
द॑र्वि
f.
 ‘wooden (cf. द्रु॑)’, a ladle,
RV.
 v, x
AV.
 (voc. °वे, iii, 10, 7
cf.
Pāṇ.
 vii, 3, 109,
Vārtt.
 2,
Pat.
 )
the hood of a snake (cf. वि-दर्व्य),
AV.
 x, 4, 13
द॑र्वि
m.
N.
 of a son of Uśīnara,
VP.
 iv, 18, 1 (v.l. °व).
Monier Williams 1872
English
दर्वि or दर्बि, इस्, f. (in later Sanskrit also दर्वी
or दर्बी, f.
acc. in Ved. दर्व्यम् or दर्वीम्), a
ladle, spoon
the expanded hood of a snake
(ई),
f., N. of a country.
—दर्वि-होम or दर्वी-होम,
अस्, m. an oblation made with a ladle
[cf. दार्वी-
हौमिक।]
—दर्विहोमिन्, relating to the preceding
oblation.
—दर्वी-कर, अस्, m. (scil. सर्प), a class
of snakes with expanded hoods, of which twenty-six
species are enumerated.
—दर्वी-सङ्क्रमण, अम्,
n., N. of a Tīrtha.
दर्वि दर्वि or दर्वी। See above.
Macdonell
English
दर्वि dárvi (also ī),
f.
 id.
serpentʼs hood.
Benfey
English
दर्वि and दर्वी दर्वी̆, i. e. दॄ + वी̆,
1. A spoon, MBh. 2, 1945.
2. The ex-
panded hood of a snake (see the next).
3. The name of a country, MBh. 6,
362.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दर्वि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸವುಟು /ಮಿಳ್ಳೆ /ಸಟ್ಟುಗ
निष्पत्तिः - > दृङ् (आदरे) - "विन्" (उ० ४-५३)
दर्वि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಾವಿನ ಹೆಡೆ
प्रयोगाः - > "पृथुदर्विभृतस्ततः फणीन्द्राः विषमाशीर्भिरनारतं वमन्तः"
उल्लेखाः - > माघ० २०-४२
L R Vaidya
English
darvI(rvi) {% f. %} 1. A ladle, a spoon
2. the expanded hood of a snake.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कम्बिर्दर्विः खजाकाथ स्यात्तर्दूर्दारुहस्तकः ।
-wordlist-
कम्बि (स्त्री), दर्वि (स्त्री), खजाका (स्त्री), तर्दू (स्त्री), दारुहस्तक (पुं)
Vedic Reference
English
Darvi, or Darvī, properly denotes a ‘ladle, ’ in which sense it
is found in the Rigveda^1 and later.^2 But the word also means
a serpent's ‘hood’ in the Atharvaveda, ^3 though Zimmer regards
it as the name of a serpent.
^4 Altindisches Leben, 95, where he
takes Karikrata also as the name of a
snake.
1) v. 6, 9
x. 105, 10.
2) Av. iii. 10, 7
iv. 14, 7
ix. 6, 17, etc.
3) x. 1, 13. See Whitney, Translation
of the Atharvaveda, 577. Bloomfield,
Hymns of the Atharvaveda, 153.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: दर्विः
Root: दर्वि
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ ladle
⇒ wooden
⇒ hood of a snake
Shloka(s):
2|9|34|1 ► दर्विः कम्बिः खजाका च स्यात्तर्दूर्दारुहस्तकः। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|34|1 ⇢ दर्विः (दर्वि) (स्त्री)
➠ 2|9|34|1 ⇢ कम्बिः (कम्बि) (स्त्री) ⇒ ladle or spoon, shoot or branch or joint of a bamboo
➠ 2|9|34|1 ⇢ खजाका (खजाका) (स्त्री)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ पाकस्थानम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ दर्विभेदः
उपाधि ➡ गार्हिकोपकरणम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दर्व्विः,
स्त्री,
 (दृणाति विदारयत्यनेनेति । दॄ +“वृदॄभ्यां विन् ।” उणां ४ । ५३ । इति विन् ।)व्यञ्जनादिदारकः । हाता इति भाषा । तत्-पर्य्यायः । कम्बिः २ खजाका ३ । इत्यमरः ।२ । ९ । ३४ ॥
दर्व्वी ४ कम्बी ५ स्वजाकजः ६ ।फणा । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दर्वि(र्वी) स्त्री दॄ--विन् वा ङीप् । व्यञ्जनदारके (हाता)ख्याते पदार्थे खजाकायाम् ।“इध्मजातीयमिध्मार्द्धप्रमाणं मेक्षणं भवेत् । वृत्तंचाङ्गुष्ठपृथ्वग्रमवदानक्रियाक्षमम् । एषैव दर्वी यस्तत्रविशेषस्तमहं ब्रुवे । दर्वी द्व्यङ्गलपृथ्वग्रा तुरीयोनन्तुमेक्षणम्” कात्या० स० । “मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन”भा० व० यक्षप्रश्ने । २ अहिफणायां शब्दरत्ना-दर्वीकरः ।
Capeller
German
द॑र्वि u. द॑र्वी
f.
 dass., Schlangenhaube.
Grassman
German
dárvi, f., Löffel, wol ursprünglich von Holz [vgl. dā́ru, drú].
-is {931, 10} arepā́s.
-ī [d.] {360, 9} (ubhé).
Stchoupak
French
दर्वि-
f.
 cuiller en bois
chaperon du serpent
-ई- id.
°भृत्- -ई-कर-
m.
 serpent à chaperon.