| YouTube Channel

दरद (darada)

 
शब्दसागरः
English
दरद mf. (-दः-दा) A country bordering on Kashmir, the mountains
about Kashmir and above Peshawar.
m.
 (-दः)
1. Fear, terror.
2. A
tribe of barbarians.
E.
 अच् added to the former.
Capeller Eng
English
दरद
m.
N.
 of a people.
Yates
English
दरद (दः-दा) 1.
m.
f.
 Country or
mountains near
Kāshmīr.
m.
Fear
a tribe of barbarians.
Wilson
English
दरद
mf. (-दः-दा) A country bordering on Kashmir, the mountains
about Kashmir and above Peshawer.
m.
 (-दः)
1 Fear, terror.
2 A tribe of barbarians.
E.
 अच् added to the former.
Monier Williams Cologne
English
दर°द
m.
pl.
N.
 of a people (living above Peṣāwar
also called °द्,
Rājat.
 ),
Mn.
 x, 44
MBh.
Hariv.
 6441
R.
 iv
VarBṛS.
VāyuP.
 i, 45, 118
sg. a Darada prince (also °द्,
Rājat.
 vii, 914),
MBh.
 i, 2694
Hariv.
fear,
L.
दर°द
n.
 red lead,
Bhpr.
 v, 26, 93
vii, 1, 227
Monier Williams 1872
English
दरद, आस्, m. pl. a country bordering on
Kaśmīr, the mountains about Kaśmīr and above
Peshāwar
the inhabitants of this country
(अस्), m.
the king or chief of the Daradas
(अस्), m. fear,
terror
(अम्), n. red lead.
Apte Hindi
Hindi
दरदः
पुं*
 - -
"भय, त्रास"
दरदम्
नपुं*
 - -
सिंगरफ
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दरद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > दरं भयं ददाति
दरद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಿಯವನು
प्रयोगाः - > "पारदाः प्रह्लवाश्चीनाः किराता दरदाः खशाः"
उल्लेखाः - > मनु० १०-४४
L R Vaidya
English
darada {% (I) m. pl. %} A country bordering on Kāshmīr.
darada {% (II) m. %} Fear, terror.
darada {% (III) n. %} Red lead.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
५४००, दरद
Mahabharata
English
Darada, pl. (ºāḥ), a people. § 279 (Arjuna): II, 27, 1031 (vanquished by Arjuna on his digvijaya).--§ 295 (Dyūtap.): II, 52, 1869 (among the peoples who brought tribute to Yudhishṭhira).--§ 342 (Indralokābh.): III, 51, 1990 (had been present at the rājasūya of Yudhishṭhira).-§ 449 (Ājagarap.): III, 177, 12350 (Cīnāṃs Tushārān Dºān, their country crossed by the Pāṇḍavas on their way from Badarī to the capital of Subāhu).--§ 554 (Sainyodyogap.): V, 4, 78 (the king of the D. mentioned among the princes to whom the Pāṇḍavas ought to send messengers).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 375 (among the peoples in the east and the north).--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 51, 2106 (in the army of Duryodhana).--§ 587 (do.): VI, 117, 5484 (attacked Arjuna).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 11, 398 (had formerly been vanquished by Kṛshṇa).--§ 595 (Shoḍaśarāj., v. Rāma Jāmadagnya): VII, 70, 2435 (Kāśmīra-Daradān, had been slain by Rāma Jāmadagnya). --§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 93, 3380 (attacked Arjuna)
119, 4716, 4722 (vanquished by Sātyaki)
121, 4847 (attacked Sātyaki).--§ 608 (Karṇap.): VIII, 73, 3652 (among the allies of Duryodhana).--§ 739 (Ānuśāsanik.): XIII, 35, 2158 (have from being kshatriyas been degraded to śūdras).
Darada, a Bālhīka king. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2694 (Vāhlīkaḥ, incarnation of the Asura Sūrya).--§ 290b (Śiśupālavadhap.): D. rent the earth as soon as he was born: II, 44, 1526 (Vāhlīkaṃ).
पुराणम्
English
दरद १ / DARADA I. King of an ancient country known as bālhīka. It is stated in mahābhārata Ādi Parva, Chapter 67, Stanza 58 that this King was the incarnation of a portion of the asura named sūrya. At the time of his birth the earth was cleaved because of his weight.
दरद २ / DARADA II. An ancient country in North East india. The people of this country were called the Daradas. It is mentioned in mahābhārata, Sabhā Parva, Chapter 27, that arjuna conquered this country during his conquest of countries. The Daradas paid tribute to yudhiṣṭhira. During their forest-life the pāṇḍavas had passed through the country of the Daradas. At the beginning of the bhārata-battle, the pāṇḍavas had sent invitation to the Daradas also. But they fought on the side of the kauravas. Mention is made in mahābhārata, droṇa parva, Chapter 70, Stanza 11 that śrī kṛṣṇa had conquered the darada country. It is mentioned in mahābhārata, droṇa parva, Chapter 121, that in the battle of bhārata the Daradas attacked sātyaki and that sātyaki killed them.
दरद ३ / DARADA III. A tribe. At first they were Kṣatriyas. They grew jealous of the Brāhmaṇas and so they were changed to Śūdras. (M.B. anuśāsana parva, Chapter 35, Stanza 17).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दरदं,
क्ली,
 (दर ईषत् दायति शुध्यतीति । दै +कः ।) हिङ्गुलम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(क्वचित्पुंलिङ्गेऽपि दृश्यते । अस्य पर्य्यायो यथा, --“रक्तं मर्कटशीर्षञ्च हिङ्गुलं दरदो रसः ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
पर्य्यायान्तरं यथा, --“हिङ्गुलन्दरदं म्लेच्छं चित्राङ्गञ्चूणपारदम् ।दरदस्त्रिविधः प्रोक्तश्चर्म्मारः शुकतुण्डकः ॥
हंसपादस्तृतीयः स्याद्गुणवानुत्तरोत्तरम् ।चर्म्मारः शुक्लवर्णः स्यात् सपीतः शुकतुण्डकः ॥
जवाकुसुमसङ्काशो हंसपादो महोत्तमः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वस्वण्डे प्रथमे भागे ॥
“दरदं तण्डुस्थूलं कृत्वा मृत्पात्रके त्रिदिनम् ।भार्ञ्च जम्बीररसैश्चाङ्गेर्य्या वा रसैर्बहुधा ॥
ततश्च जम्बीरवारिणा चाङ्गेर्य्या रसेन परिप्लुतम् ।कृत्वा स्थालीमध्ये निधाय तदुपरिकठिनीघृष्टम् ॥
चारु शरावं तत्र त्रिंशद्वारं जलं देयं उष्णे हेयंतथैव तदूर्द्ध्वपातनेन निर्म्मलं शिवजः ॥
”“हिङ्गुले हिङ्गुलुर्याति दरदः शुकतुण्डकः ।रसगन्धकसम्भूतो हिङ्गुलो दैत्यरक्तकः ॥
अम्लवर्गद्रवैः पिष्ट्वा दरदो माहिषेण च ।दुग्धेन सप्तधा पिष्टः शुष्कीभूतो विशुध्यति ॥
अन्यच्च ।मेषीदुग्धेन दरदमम्लवर्गैर्विभावितम् ।सप्तवारं प्रयत्नेन शुद्धिमायाति निश्चितम् ॥
अन्यमतम् ।दरदं दोलिकायन्त्रे पक्वं जम्बीरजैर्द्रवैः ।सप्तवारमजामूत्रैर्भावितं शुद्धिमेति हि ॥
”इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधि-कारे ॥
)
दरदः,
पुं,
 (दरं भयं ददातीति । दा + कः ।) देश-विशेषः । भयम् । म्लेच्छजातिभेदः । इतिशब्दरत्नावली ॥
(अयन्तु पूर्व्वं क्षत्त्रिय आसीत्पश्चात् क्रमशः उपनयनादिक्रियालोपात् शूद्र-त्वादिकं प्राप्तः । यदुक्तं मनौ । १० । ४३-४४ ।“शनकैस्तु क्रियालोपादिमाः क्षत्त्रियजातयः ।वृषलत्वं गता लोके ब्राह्मणादर्शनेन च ॥
पौण्ड्रकाश्चौड्रद्रविडाः काम्बोजा जवनाः शकाः ।पारदा पह्नवाश्चीनाः किराता दरदाः खशाः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दरद
त्रि०
 दरं भयं ददाति दा--क दर ईषत् दायति शुध्यतिदैप--शोधे--क वा । १ भयदायके २ हिङ्गुले
पु०
न०
 भावप्र० तद्भेदादिकमुक्तं यथा “हिङ्गुलं दरदंस्रेच्छमिङ्गुलञ्चूर्णपारदम् दरदस्त्रिविधः प्रोक्त-श्चर्मारः शुक्रतुण्डकः । हंसपादस्तृतीयः स्याद्गुण-वानुत्तरोत्तरम् । चर्मारः शुक्लवर्णः स्यात् सपीतः शुक-तुण्डकः । जवाकुसुमसङ्काशो हंसपादो महोत्तमः ।तिक्तं कषायं कटुहिङ्गुलं स्यान्नेत्रामयघ्नङ्कफपित्तहारि ।हृल्लासकुष्ठज्वरकामलांश्च प्लीहामवातौ च गरन्निहन्ति ।ऊर्द्ध्वपातनयुक्त्या तु डमरुयन्त्रपाचितम् । हिङ्गुलं तस्यसूतन्तु शुद्धमेवं न शोधयेत् । ३ देशभेदे
पु०
 स च देशः वृ० स०१४ अ० ऐशान्यामुक्तः ऐशान्यामित्युपक्रमे अभिसार-दरदतङ्गणकुलूतसैरिन्ध्रवनराष्ट्राः” “शूद्राभीराश्च दरदाःकाश्मीराः पत्तिभिः सह” भा० भी० ९ अ० । प्राच्यो-दीच्यदेशोक्तौ । सोऽभिजनोऽस्य तस्य राजा वा अण् ।दारद पित्रादिक्रमेण तद्देशवासिनि तन्नृपे च । बहुषुअणो लुक् । “गृहीत्वा तु बलं सारं फाल्गुनः पाण्डु-नण्डनः । दरदान् सह काम्बोजैरजयत् पाकशासनिः ।प्रागुत्तरां दिशं ये च वसन्त्याश्रित्य दस्यवः । निवसन्तिवते ये च तान् सर्वानजयत् प्रभुः” भा० स० २६ अ० ।आर्षे क्वचिदेकत्वेऽपि अणो लुक् । “शाल्वराजश्च दरदो ।विदेहाधिपतिस्तथा” हरिवं० ९१ अ० । ४ म्लेच्छ-जतिभेदे । ५ भये शब्दरत्ना० । ६ शनैः क्रियालोपात् शूद्र-त्वापन्ने क्षत्रियभेदे च । “शनकैस्तु क्रियालोपादिमाःक्षत्रियजातयः” इत्युपक्रमे “पारदापह्नवाश्चीनाः कि-राता दरदाः खसाः” मनुः ।
Capeller
German
दरद
m.
 Pl. N. eines Volkes.
Stchoupak
French
दरद-
m.
pl.
n.
 d'un peuple (Dardistan)
d'une tribu des Kṣatriya
déchue au rang des Śūdra
sg.
n.
 de leur chef.