दर (dara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishदर - dara - - cleaving
दर - dara - - breaking puraMdara
दर - dara - - stream
दर - dara - - conch-shell
दर - dara - - fear
दर - dara - - navel
दर - dara - - poison
दर dara cleaving
निषङ्गिन् niSaGgin cleaving
पाटिन् pATin cleaving
प्रभेदक prabhedaka cleaving
विभेदन vibhedana cleaving
विदारण vidAraNa cleaving
सम्प्रतर्दन sampratardana cleaving
प्रतृद् pratRd cleaving
भेदन bhedana cleaving
विभित्ति vibhitti cleaving
विच्छेद viccheda cleaving
भेद bheda cleaving
दरण daraNa cleaving
भिन्न bhinna cleaving to
प्रलेप pralepa cleaving to
काष्ठभिद् kASThabhid cleaving wood
उच्छ्वङ्क ucchvaGka cleaving open
कराल karAla cleaving asunder
काष्ठभेद kASThabheda cleaving of wood
निर्दलन nirdalana cleaving asunder
भावालीना bhAvAlInA cleaving to an object
प्रलिप्त pralipta cleaving or sticking to
प्रतिसङ्गिन् pratisaGgin cleaving or clinging to
सहित sahita attached or cleaving to
परसङ्ग parasaGga cleaving or adhering to
विभिन्दु vibhindu splitting or cleaving asunder
लक्ष्यभेद lakSyabheda cleaving or hitting of a mark
प्रसक्त prasakta cleaving or adhering or devoted to
स्फोटनी sphoTanI instrument for splitting or cleaving
कषाय kaSAya stain or impurity or sin cleaving to the soul
Wilson
EnglishApte
Englishदर [dara], [दॄ-अप्] Tearing, rending, (at the end of )
Little, small
दरदलदरविन्दसुन्दरं ह्य हरिणदृशो नयनं न विस्मरामि 2.7.
रः, रम् A cave, cavity, hole.
A conch-shell
दध्मौ दरवरम् 1.11.1.
Poison.
रः Fear, terror, dread
सा दरं पृतना निन्ये हीयमाना रसादरम् 19.23
न जातहार्देन न विद्विषा दरः 1.33.
A stream.
The navel. -रा A hole in the ground, cave. -रम् little, slightly (in )
दरमीलन्नयना निरीक्षते 2.182, 7
दरविगलित- मल्लीवल्लीचञ्चत्पराग 1
so दरदलित-विकसित 4
3.Comp. -करः a staff. -तिमिरम् the darkness of fear
हरति दरतिमिरमतिघोरम् 1. -द causing fear. -दः, -दम् vermilion. -मन्थर a little slow
दरमन्थरचरण- विहारम् 11.2. -वरः, -इन्द्रः Visnu's conch (पाञ्चजन्य)
1.11.1.
Apte 1890
Englishदर a. [दॄ-अप्] 1 Tearing, rending, &c. (at the end of comp.).
2 Little, small.
रः,
रं 1 A cave, cavity, hole.
2 A conch-shell.
रः 1 Fear, terror, dread
सा दरं पृतना निन्ये हीयमाना रसादरं Śi. 19. 23
न जातहार्देन न विद्विषा दरः Ki. 1. 33.
2 A stream.
रं ind. A little, slightly (in comp.)
दरमीलन्नयना निरीक्षते Bv. 2. 182, 7
दरविगलितमल्लीवल्लिचंचत्पराग &c. Gīt. 1
so दरदलित-विकसित U. 4
Māl. 3.
Comp.
तिमिरं the darkness of fear
हरति दरतिमिरमतिघोरं Gīt. 10.
द a. causing fear.
दः,
दं vermilion.
वरः,
इंद्रः Viṣṇu's conch (पांचजन्य.)
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishदर दर, अस्, आ, अम् (fr. rt. दॄ
at the end
of comp.) cleaving, rending, splitting, cutting open,
opening, breaking [cf. पुरन्-द्°]
(अस्, अम्), m.
f. n. a hole in the ground, a cave, cavity
a conch-
shell
(ई), f. a natural or artificial excavation in a
mountain, a cave, a cavern, a grotto, &c.
a valley
(अस्), m. a stream [cf. असृग्-द्°]
fear, terror, dread,
despair
(अस्, आ, अम्), little, small
(अम्), ind. a
little.
—दर-कण्टिका, f. the plant Asparagus Race-
mosa (= शतावरी).
—दर-तिमिर, अम्, n. the
darkness of fear.
—दर-मन्थर, अस्, आ, अम्, a
little slow.
—दर-मुकुलित, अस्, आ, अम्, a little
budded.
—दर-विदलित, अस्, आ, अम्, slightly burst
or opened.
—दर-व्रीडा, f. slight shame.
—दर-
श्लथ, अस्, आ, अम्, a little loose.
—दरी-भू, ऊस्, f.
a cavern, a hollow.
—दरी-भृत्, त्, m. ‘having
caves, ’ a mountain.
—दरी-मुख, अम्, n. a mouth
like a cave
a cave like a mouth
the opening of
a cave
(अस्, ई, अम्), having a mouth as large as a
cave
(अस्), m., N. of a monkey.
—दरी-वत्, आन्,
अती, अत्, containing caves, cavernous, abounding in
caves.
—दरेन्द्र (°र-इन्°), अस्, m. Viṣṇu's conch.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiदर
वि* - दृ + अप्
"फाड़ने वाला, चीरने वाला"
दरः
- -
"गुफा, कन्दरा, छिद्र"
दरः
- -
शङ्ख
दरम्
- -
"गुफा, कन्दरा, छिद्र"
दरम्
- -
शङ्ख
दरः
- -
"भय, त्रास, डर"
दरम्
अव्य* - -
"थोड़ा, जरा"
दरम्
- दृ+अप्
" विवर, कन्दरा"
दरम्
- दृ+अप्
"शंख, जरा सा कुछ"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಯ /ಹೆದರಿಕೆ
निष्पत्तिः - > दॄ (भये) - "अप्" (३-३-५७)
व्युत्पत्तिः - > दीर्यते
प्रयोगाः - > "अमर्षशून्येन जनस्य जन्तुना न जातहार्देन न विद्विषादरः" । "सादरं पृतना निन्ये हीयमाना रसादरम्" ।
उल्लेखाः - > किरा० १-३३, माघ० १९-२३
दर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಳ್ಳ /ಗುಳಿ /ಗರ್ತ
विस्तारः - > "दरोऽस्त्री साध्वसे गर्ते" - मेदि० ।
दर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಂಖ
दर
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ /ಕೊಂಚವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "वाताङ्कूराजिहीर्षादरविवृतफणाशृङ्गभूषाभुजङ्गम्"
उल्लेखाः - > चं० भा०
विस्तारः - > "दरो भये च गर्ते च किञ्चिदर्थे दराव्ययम्" - शाश्व० ।
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritदर
क्ली
दर, छिद्र, भय
मित्रो भानुः सुहृन्मित्रं दरं छिद्रं दरं भयम् ॥ १ ॥
verse 3.1.1.1
page 0013
Sanskrit Tibetan
Tibetancung zad
१) अल्प २) ईषत् ३) कतिपय ४) किं चन ५) किम्चित् ६) किंचित्क ७) किंचिन्मात्रम् ८) दर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritभयं भीर्भीतिरातङ्क आशङ्का साध्वसं दरः ।
भिया च तच्चाहिभयं भूपतीनां स्वपक्षजम् ॥ ३०१ ॥
भय (क्ली), भी (स्त्री), भीति (स्त्री), आतङ्क (पुं), आशङ्का (स्त्री), साध्वस (क्ली), दर (पुंक्ली), भिया (स्त्री), अहिभय (क्ली)
गर्तश्वभ्रावटागाधदरास्तु विवरे भुवः ॥ १३६४ ॥
गर्त (पुंस्त्री), श्वभ्र (क्ली), अवट (पुं), अगाध (पुं), दर (त्रि), भूविवर (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritनिम्न
निम्न, अगाध, गर्त, श्वभ्र, शुषिर, वपा, बिल, विवर, अन्तर, अवटु, छिद्र, निर्व्यथन, रन्ध्र, रोक, कुहर, दर
निम्नमगाधो गर्तः श्वभ्रं शुषिरं वपा बिलं विवरम् ।
अन्तरमवटुच्छिद्रं निर्व्यथनं रन्ध्ररोककुहरदराः ॥ ६२४ ॥
verse 3.1.1.624
page 0071
आतङ्क
आतङ्क, भय, आशङ्का, दर, त्रास, साध्वस
आतङ्को भयमाशङ्का दरस्त्रासश्च साध्वसम् ।
verse 4.1.1.725
page 0083
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदर, (दीर्य्यते इति । दॄ + अप् ।) ईषदर्थः ।इति मेदिनी । रे, ४७ ॥
(यथा, आर्य्यासप्त-शत्याम् । ३०० ।“दरतरलेऽक्षिणि वक्षसि दरोन्नते तव मुखे चदरहसिते ।आस्तां कुसुमं वीरः स्मरोऽधुना चित्रधनु-षापि ॥
”“अक्षिणि नेत्रे ईषच्चञ्चले सति । तवेषदुन्नमितेवक्षसि मुखे च किञ्चिद्धसितवति सति ।” इतितट्टीका ॥
)
दरः, पुं (दीर्य्यते वक्षोऽनेन । दॄ + “ग्रहवृदॄ-निश्चिगमश्च ।” ३ । ३ । ५८ । इति अप् ।)भयम् । (यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् । २९५ ।“दरनिद्राणस्यापि स्मरस्य शिल्पेन निर्गता-सून् मे ।मुग्धे ! तव दृष्टिरसावर्ज्जुनयन्त्रेषुरिव हन्ति ॥
”)गर्त्तः । इत्यमरः । ३ । ३ । १८४ ॥
(शङ्खः ।यथा, भागवते । १ । ११ । २ ।“स उच्चकाशे धवलोदरो दरो-ऽप्युरुक्रमस्याधरशोणशोणिमा ।दाध्मायमानः करकञ्जसंपुटेयथाब्जषण्डे कलहंस उत्स्वनः ॥
”)कन्दरे, पुं स्त्री । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
(स्त्रियां ङीप् । यथा, ऋतुसंहारे । १ । २५ ।“ध्वनति पवनविद्धः पर्व्वतानां दरीषुस्फुटति पटुनिनादः शुष्कवंशस्थलीषु ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritदर दॄ--भये अप् । १ ईषदर्थे । २ भये, ३ गर्त्ते चपुंन० ।अमरः “दरादराभ्यां दरकम्पिनी पपे” नैषधम्“दरमीलन्नयनानिरीक्षते” रसगङ्गा० । “न जात-हार्द्देन न विद्विषादाः” किरा० । ४ कन्दरे पुंस्त्री०स्त्रीत्वे ङीप् । “दरीगृहोत्सङ्कनिषक्तभासः” । “दरीमुखोत्वितेन समीरणेन” कुमा० । ५ शङ्खे शब्दार्थचि० । “सउच्चकाशे धवलो दरोदरीप्युरुक्रमस्याधरशीणशीणि-मेति” भाग० ।
Burnouf
Frenchदर दर दरा et दरी (दॄ)
crevasse, trou, cavité, caverne, grotte.
Au fig. peur.
Gr.
δειρά.
दरणि (sfx. नि) tournant d'eau, gouffre.
दरद् précipice
montagne
levée de terre, rempart,
escarpe.
Au fig. peur.
Cavité du cœur.
Np. d'une population
barbare.
Gr.
δειράς.
दरद terreur.
Np. d'une tribu barbare. -- M. np. d'un
pays [? le Tanjore].
दरयामि (dénom. )
pp. दरित
épouvanter
éloigner
par la terreur: दस्युम् le Dasyu, Vd.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.