| YouTube Channel

दमूनस् (damUnas)

 
Capeller Eng
English
द॑मूनस्
a.
 belonging to the house or family, domestic,
homely
m.
 friend of the house,
E.
 of Agni, Savitr, Indra, etc.
Apte 1890
English
दमु(मू)नस् m. Fire.
Monier Williams Cologne
English
द॑मूनस्
mfn.
 belonging or devoted or dear to the house or family (Agni
&c.
 ),
RV.
 (pl. the Ṛbhus, v, 42, 12),
AV.
 xix
द॑मूनस्
m.
 a friend of the house (Agni, Savitṛ, Indra, Dīrgha-nītha),
RV.
AV.
 vii
ŚāṅkhŚr.
Monier Williams 1872
English
दमूनस्, आस्, आस्, अस्, Ved. belonging to the
house or family, devoted to the house or family
a friend of the house
epithet of Agni, Savitṛ, Indra,
&c.
(Sāy.) of subdued mind, docile. In Ṛg-veda
V. 42, 12, the pl. is regarded by Sāy. as an epithet
of the Ṛbhus.
Apte Hindi
Hindi
दमूनस्
पुं*
 - "दम् + उनस्, पक्षे दीर्घः"
आग
L R Vaidya
English
damu(mU)nas {% m. %} Fire.
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
आशयाशशुष्मबर्हिर्बहिरुत्थदमूनसः ॥ ९९ ॥
अग्नौ क्षणप्रभा विद्युद्गन्धवाहसदागती ।
वायौ चरणपोऽपि द्रुस्त्वक्त्वचा स्तबके पुनः ॥ १०० ॥
गुलुञ्छुलुम्बी माकन्दरसालावपि चूतवत् ।
-wordlist-
आशयाश (पुं), शुष्मन् (पुं), बर्हिस् (पुं), बर्हिरुत्थ (पुं), दमूनस् (पुं), क्षणप्रभा (स्त्री), गन्धवाह (पुं), सदागति (पुं), चरणप (पुं), त्वचा (स्त्री), गुलुञ्छु (पुं), लुम्बि (पुं), माकन्द (पुं), रसाल (पुं)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दमु(मू)नस्
पु०
 दम--ऊनसि पृषो० वा ह्रस्वः । १ अग्नौ, अमरः२ शुक्राचार्य्ये उणा० । निरुक्ते ४ । ५ । “जुष्टो दमूना अति-थिर्दूरोणाः” ऋचमधिकृत्य अस्य अन्या निरुक्तिरुक्ता यथा“दमूना दममना वा दान्तमना वापि वा दम इति गृह-नाम तन्मनाः स्यान्मना मनोतेः” । ३ दमयितरि
त्रि०
 ।“दमूना गृहपतिर्दम आँ” ऋ० १ । ६०४ । “दमयतिराक्षसादिकमिति दमूनाः” भा० ।
Capeller
German
द॑मूनस् häuslich, Haus-
m.
 Hausfreund.
Grassman
German
dámūnas, a., m. [von dám, 1. dáma], 1〉 a., zum Hause gehörig, durch den Gen. „des Hauses“ wiederzugeben
2〉 a., hausfreundlich, meist von Agni, vom Feueranzünder {867, 3}, von den Ribhuʼs {396, 12}
3〉 m., Hausfreund, meist von Agni, von Savitar ({123, 3}
{512, 4}), Indra ({265, 16}), vom Dirghanitha ({1019, 10}).
-ās 1〉 paśupā́s {460, 3}. — 2〉 gṛhápatis {60, 4} (wo viersilbig)
vṛṣabhás {140, 10}
átithis {355, 8}
{358, 5}
svápatis {857, 4}. — 3〉 {68, 10}
{123, 3}
{235, 11}. _{235, 17}
{237, 6}
{239, 4}
{265, 16}
{300, 11}
{512, 4}
{917, 1}
viśáām {525, 2}
{872, 6}.
-asam 1〉 rayím {141, 11}. — 2〉 gṛhápatim {307, 5}
{362, 1}
agnídham {867, 3}. — 3〉 {236, 15}.
-asi 3〉 dīrghánīthe (oder zu 2) {1019, 10}.
-asas [N. p.] 2〉 〰 apásas yé suhástās {396, 12}.