दमन (damana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishदमन - damana - - oppression
अपकृति - apakRti - - oppression
उपहति - upahati - - oppression
निपीडना - nipIDanA - - oppression
परिषूति - pariSUti - - oppression
खष्प - khaSpa - - oppression
तमक - tamaka - - oppression
परिप्लव - pariplava - - oppression
बलात्कार - balAtkAra - - oppression
राजद्रोह - rAjadroha - - oppression
हठ - haTha - - oppression
सम्बाध - sambAdha - - oppression
अवमर्द - avamarda - - oppression
बाधन - bAdhana - - oppression
अभिमर्दन - abhimardana - - oppression
अभ्यमन - abhyamana - - oppression
अवमर्दन - avamardana - - oppression
उपमर्दन - upamardana - - oppression
ज्यान - jyAna - - oppression
संवाह - saMvAha - - extortion oppression
सन्तमक - santamaka - - oppression or distress
हृत्पीडा - hRtpIDA - - oppression of the heart
उरःस्तम्भ - uraHstambha - - oppression of the chest
उरोविबन्ध - urovibandha - - oppression of the chest
श्वासरोध - zvAsarodha - - oppression of the chest
हृदयविरोध - hRdayavirodha - - oppression of the heart
हृत्पीडन - hRtpIDana - - oppression of the heart
कुदेश - kudeza - - country subject to oppression
बाधते { बाध् } - bAdhate { bAdh } - verb - suffer annoyance or oppression
बाधति { बाध् } - bAdhati { bAdh } - verb - suffer annoyance or oppression
सङ्घातशूलवत् - saGghAtazUlavat - - suffering pain from bodily oppression
हृन्मोह - hRnmoha - - contraction or oppression of the heart
प्रजापीडनज - prajApIDanaja - - arising from the oppression of subjects
दमन - damana - - oppression
दमन - damana - - Japanese mugwort plant [ Artemisia indica - Bot. ]
दमन - damana - - self-controlled
दमन - damana - - overpowering
दमन - damana - - subduing
दमन - damana - - passionless
दमन - damana - - taming
दमन - damana - - punishing
दमन - damana - - control
दमन - damana - - restraint
दमन - damana - - self-restraint
दमन damana oppression
अभिपीडयति { अभिपीड् } abhipIDayati { abhipID } verb oppress
अभिमृद् { अभिमृद् } abhimRd { abhimRd } verb oppress
अभ्यर्दति { अभ्यर्द् } abhyardati { abhyard } verb oppress
आबाधते { आबाध् } AbAdhate { AbAdh } verb oppress
उपद्रवति { उपद्रु } upadravati { upadru } verb oppress
विबाधते { विबाध् } vibAdhate { vibAdh } verb oppress
विप्रकरोति { विप्रकृ } viprakaroti { viprakR } verb oppress
हठति { हठ् } haThati { haTh } verb oppress
सम्बाधते { सम्बाध् } sambAdhate { sambAdh } verb oppress
सम्प्रबाधते { सम्प्रबाध् } samprabAdhate { samprabAdh } verb oppress
सम्प्रमन्थति { सम्प्रमथ् } sampramanthati { sampramath } verb oppress
सम्प्रमथति { सम्प्रमथ् } sampramathati { sampramath } verb oppress
सम्प्रमथ्नाति { सम्प्रमथ् } sampramathnAti { sampramath } verb oppress
सन्तपति { संतप् } santapati { saMtap } verb oppress
व्यर्दति { व्यर्द् } vyardati { vyard } verb oppress
निबाधते { नि- बाध् } nibAdhate { ni- bAdh } verb 1 oppress
बाधते { बाध् } bAdhate { bAdh } verb 1 oppress
भृशम् पीडयति { पीड् } bhRzam pIDayati { pID } verb 10 oppress
पीडयति { पीड् } pIDayati { pID } verb 10 oppress
Wilson
EnglishApte
Englishदमन [damana], (-नी ) [दम् भावे ल्युट्] Taming, subduing, overpowering, conquering, defeating
जामदग्न्यस्य दमने नैवं निर्वक्तुमर्हसि 5.32
3.89
so सर्वदमन, अरिदमन
Tranquil, passionless,
नः A charioteer
4.26.2.
A warrior.
The Kunda plant.
An epithet of Viṣṇu.
नम् Taming, subjugation, curbing, restraint,
Punishing, chastising, दुर्दान्तानां दमनविधयः क्षत्रियेष्वायतन्ते 3.34.
Self-restraint.
Slaying, killing
जामदग्न्यस्य दमने न हि निर्बन्धमर्हसि 5.31.
Apte 1890
Englishदमन a. (नी f.) [दम् भावे ल्युट्] 1 Taming, subduing, overpowering, conquering, defeating
जामदग्न्यस्य दमने नैवं निर्वक्तुमर्हसि U. 5. 32
Bh. 3. 89
so सर्वदमन, अरिदमन &c.
2 Tranquil, passionless.
नः 1 A charioteer.
2 A warrior.
3 The Kunda plant.
4 An epithet of Viṣṇu.
नं 1 Taming, subjugation, curbing, restraint.
2 Punishing, chastising
दुर्दांतानां दमनविधयः क्षत्रियेष्वायतंते Mv. 3. 34.
3 Self-restraint.
4 Slaying, killing
U. 5. 35.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishदमन, अस्, ई, अम्, taming, subduing, over-
powering, (at the end of a comp., e. g. शत्रु-द्°)
tranquil, passionless, a philosopher
(अस्), m. a sub-
duer, a tamer of horses, a charioteer
N. of a son
of Vasu-deva and Rohiṇī
of a Brahmarṣi
of a
son of Bharad-vāja
of an old king
of a son of
Bhīma, king of Vidarbha
the flower Artemisia
Indica, commonly called Donā
(ई), f., N. of a
plant, = अग्नि-दमनी, Solanum Jacquini
(अम्), n.
taming, subduing, subjugation, restraining, chastising,
punishing, self-restraint.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiदमन
वि* - दम् + ल्युट्
"पालने वाला, दबाने वाला, वश में करने वाला, जीतने वाला, हराने वाला"
दमन
वि* - दम् + ल्युट्
"शान्त, निरावेश"
दमनम्
- -
"पालना, वश में करना, दबाना, नियन्त्रित करना"
दमनम्
- -
"दण्ड देना, ताड़ना करना"
दमनम्
- -
आत्मसंयम
Shabdartha Kaustubha
Kannadaदमन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडारथः - >ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > दमु (उपशमे) + णिच् - "ल्युट्" (३-३-११३)
व्युत्पत्तिः - > कान्तिमन्दाकिनीभिः भवतापं दमयति
प्रयोगाः - > "मरीचिर्दमनो हंसः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "भवतापस्य दमनात् कान्त्या दमन ईरितः" - निरुक्तिः ।
दमन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೀರ /ಪರಾಕ್ರಮಿ
दमन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಲ್ಲೆ ಗಿಡ
दमन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಗ್ರಹ /ಅಡಗಿಸುವಿಕೆ
दमन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > दमु (उपशमे) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "दुर्दान्तानां दमनविषयः क्षत्रियेष्वायतन्ते दुर्दान्तस्त्वं वयमपि च ते क्षत्रियाः शासितारः"
उल्लेखाः - > म० वी० ३-३४
दमन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಹಿರಿಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ
दमन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಗ್ರಹಿಸುವ /ಅಡಗಿಸುವ
दमन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾದ /ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ
L R Vaidya
EnglishLanman
EnglishKridanta Forms
Sanskritदम् (द꣡मुँ꣡ उपशमे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = दमनम्
अनीयर् = दमनीयः - दमनीया
ण्वुल् = दमकः - दमिका
तुमुँन् = दमितुम्
तव्य = दमितव्यः - दमितव्या
तृच् = दमिता - दमित्री
क्त्वा = दमित्वा / दान्त्वा
ल्यप् = प्रदम्य
क्तवतुँ = दान्तवान् - दान्तवती
क्त = दान्तः - दान्ता
शतृँ = दाम्यन् - दाम्यन्ती
अभिधानरत्नमाला
Sanskritदण्ड
दण्ड, दमन, सैन्य
दण्डो दमने सैन्ये कुतपो दर्भेऽपराह्णे च ॥ ८२२ ॥
verse 5.1.1.822
page 0094
Mahabharata
EnglishDamana^1, an ancient king. § 5 (Anukram.): I, 1, 224 (in Nārada's enumeration).
Damana^2, a Brahmarshi. § 344 (Nalopākhyānap.): III, 53, 2077 (Brahmarshiḥ), 2079 (granted the Vidarbha king Bhīma that he should have three sons and a daughter).
Damana^3, son of the Vidarbha king Bhīma. § 344 (Nalopākhyānap.): III, 53, 2080 (second son of Bhīma).
Damana^4, a Kuru warrior. § 581 (Bhīshmavadhap.): VI, 61^4, 2699 (dāyādaṃ Pauravasya, slain by Dhrshṭadyumna).
Damana^5 = Śiva (1000 names^2).
Damana^6 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
Englishदमन १ / DAMANA I. A brother of damayantī. In mahābhārata, Vana Parva, Chapter 53, Stanza 8 it is mentioned that King bhīma had a daughter named damayantī, and three sons named dama, dānta and damana.
दमन २ / DAMANA II. A hermit. bhīma the King of vidarbha pleased this hermit, who blessed the King and said that he would get children. Accordingly the king got damayantī as his daughter and dama, dānta and damana as his sons. (M.B. Vana Parva, Chapter 53).
दमन ३ / DAMANA III. The son of the King paurava. dhṛṣṭadyumna killed damana in the battle of bhārata. (M.B. bhīṣma parva, Chapter 61, Stanza 20).
दमन ४ / DAMANA IV. A son of bharadvāja. After the investiture with the brahma string (upanayana) damana started on a travel. On the way near amarakaṇṭaka he met with the hermit garga who talked to him about the glory of Kāśi. damana who was a seeker of spiritual knowledge, stopped his travel and sat down to do penance and thus leaving his body he attained heaven. (skanda purāṇa, Chapter 2, 4, 74).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदमनं, (दम + भावे ल्युट् ।) दण्डः । यथा, “अत्युच्छ्रितस्य दमनमुचितञ्च श्रुतौ श्रुतम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डम् ॥
दमनः, (दाम्यतीति । दम + ल्युः ।) पुष्प-विशेषः । दोना इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।पुष्पचामरः २ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, “दमनस्तु वरस्तिक्तो हृद्यो वृष्यः सुगन्धिकः ।ग्रहणाद्विषकुष्ठास्रक्लेदकण्डूत्रिदोषजित् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)वीरः । उपशान्तः । इति शब्दरत्नावली ॥
कुन्दवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(ऋषि-विशेषः । यथा, महाभारते । ३ । ५३ । ६ ।“तमभ्यच्छत् ब्रह्मर्षिर्दमनो नाम भारत ! ।तं स भीमः प्रजाकामस्तोषयामास धर्म्मवित् ॥
”अस्य भीमस्य पुत्त्रविशेषः । यथा, तत्रैव । ३ ।५३ । ९ ।“कन्यारत्नं कुमारांश्च त्रीनुदारात् महायशाः ।दमयन्तीं दमं दान्तं दमनञ्च सुवर्च्चसम् ॥
”विष्णुः । यथा, महाभारते । १३ । १४९ । ३४ ।“मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ॥
”“स्वाधिकारात् प्रमाद्यन्तीः प्रजा दमयितुं शीलंयस्य वैवस्वतादिरूपेण स दमनः ।” इतितद्भाष्ये शङ्कराचार्य्यः ॥
महादेवः । यथा, महाभारते । १३ । १७ । १३६ ।“महाप्रसादो दमनः शत्रुहा श्वेतपिङ्गलः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritदमन दम--भावे ल्युट् । १ दण्डे २ इन्द्रियादीनां बाह्यवृत्ति-निरोधे । कर्त्तरि अच् । (दोना) ख्याते ३ पुष्पचामरे पुष्प-प्रधाने वृक्षभेदे “दमनस्तु रसे तिक्तो हृद्यो वृष्यः सुग-न्धिकः । ग्रहणीविषकुष्ठास्रच्छेदकण्डूत्रिदोषजित्” भावप्र० ।दमनारोपणोत्सवश्च नि० सि० उक्तो यथा “चैत्रशुक्लद्वादश्यांदमनोत्सवः “द्वादश्यां चैत्रमासस्य शुक्लायां दमनोत्सवः ।वौधायनादिभिः प्रोक्तः कर्त्तव्यः प्रतिवत्सरमिति” रामा-र्चनचन्द्रिकोक्तेः “ऊर्जे व्रतं मधौ दोला श्रावणे तन्तु-पूजनम् । चैत्रे च दमनारोपमकुर्वाणी व्रजत्यधः” इतितत्रैव पाद्मवचनाच्च । शिवभक्तादिभिस्तु चतुर्दश्यादौकार्य्यः “तत्र स्यात् स्वीयतिथिषु वह्न्यादेर्दमनार्पणम्”इति तत्रैवीक्तेः । ज्योतिःप्रकाशेऽपि “स्वस्वदेवप्रतिष्ठायांमन्त्रसंग्रहणे तथा । पवित्रदमनारोपे ग्राह्या तत्तत्तिथि-र्वुधैः” । तिथयस्तु “वह्निर्विरिञ्चिर्निरिजा गणेशःफणी विशाखो दिनकृन्महेशः । दुर्गान्तको विश्वहरिःस्मरश्च शर्वः शशी चेति तिथीषु पूज्याः” इत्युक्ताःआगमोक्तदीक्षावतो दमनरीपणविधिः रामार्चनचन्द्रिका-याम् । तद्विधिस्तत्रैव दृश्यः । ४ उपशान्ते ५ वीरे शब्दर० ।६ कुन्दवृक्षे राजनि० । ७ ऋषिभेदे दमयन्तीशब्दे दृश्यम् ।“यद्वरात् भीमस्य नृपस्य दमयन्तीकन्यावरलाभः ।“दमनादमानाक् प्रसेदुषस्तनयां तथ्यगिरस्तपोधनात् ।वरमाप” नैष० । दमयति--दम--णिच्--ल्यु । ८ शासनकर्त्तरित्रि० दुष्टदमनः सर्वदमन इत्यादि । ९ विदर्भाधिपभीम-नृपसुतभेदे च दमयन्तीशब्दे दृश्यम् । स्वाधिकारात्-प्रमाद्यन्तीः प्रजाः दमयितुं शीलमस्य युच् । १० परमेश्वरे ।“मरीचिर्दमनो हंसः” विष्णुस० । “वैवस्वतादिरूपेण दम-यितृत्वात् वा” भाष्योक्तेस्तथात्वम् । भावे ल्युट् । ११ दमनेन० “न्यस्य दुष्टदमनक्षमं हरिम्” माघः ।
Capeller
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.