| YouTube Channel

दभ (dabha)

 
शब्दसागरः
English
दभ r. 10th cl. (दभयति-ते) also दभि (दम्भयति-ते) To order, to command.
चुरा० उभ० सक० सेट् इदित् ।
Capeller Eng
English
द॑भ
a.
 deceiving
dat.
 द॑भाय as infin.
Wilson
English
दभ r. 10th cl. (दभयति) also दभि (दम्भयति) To
order, to command.
Apte
English
दभः [dabhḥ],
Ved.
 Deception, fraud.
Apte 1890
English
दभः Ved. Deception, fraud.
Monier Williams Cologne
English
द॑भ
mfn.
 deceiving,
RV.
 v, 19, 4
(आय),
dat.
inf.
 to deceive, 44, 2
vii, 91, 2
ix, 78, 8
AV.
 iv
cf.
 अ-.
Monier Williams 1872
English
दभ, अस्, आ, अम्, Ved. injuring, hurting
(अस्),
m. deception, deceiving, (only occurring in dat. case,
दभाय used for inf.
cf. अ-दभ, दम्भ,
दूडभ।)
Lanman
English
dábha, m. deception. [√dabh.]
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दभ, इ क नोदे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) इ क, दम्भयति । नोदःप्रेरणम् । इति दुर्गादासः ॥
दभ, क नोदे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) क, दाभयति । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दभ प्रेरणे
चु०
उभ०
सक०
 सेट् इदित् । दम्भयति ते अदद-म्भत् त ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
दभँ दभ
मानकरूपान्तरम् - दिभिँ
दिभि
मानकरूपान्तरम् - तिपँ
तिप
मानकरूपान्तरम् - टिपँ
टिप
मानकरूपान्तरम् - डिपँ
डिप
मानकरूपान्तरम् - स्तिपँ
स्तिप क्षेपे
- दाभयति दिम्भयति दभि इति नन्दी दम्भयति तेपयति टेपयति डेपयति स्तेपयति डबि डिबि इति चन्द्रः विडम्बयति आडम्बरः, डिम्बयति डिम्बं शस्त्रकलहः 135-140
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दभ हिंसायाम्”@} 2 अयं धातुपाठेष्वपठितोऽपि ‘लपिदभिभ्यां च’ 3 इति वार्तिकबलात्, 4 इति वचनात् अवधीरयत्यादिवत्) बोध्यः।
अदुपधत्वेन पवर्गान्तत्वेन च ‘पोरदुपधात्’ 5 इति प्राप्तं यत्प्रत्ययं बाधित्वा ‘लपिदभिभ्यां च’ 6 इति वचनात् ण्यत्।
अवदाभ्यः = हिंस्य इत्यर्थः।
‘विष्णुर्गोपा अदाभ्यः’ 7 ‘न ता नशन्ति न दभाति तस्करः’ 8 इत्यादिप्रयोगा इहानुसन्धेयाः।
‘न दभाती’त्यत्र, ‘न हिनस्ति’ इति सायणभाष्ये विवृतम्।
अत एव धातोर्हिंसार्थकत्वमपि प्रतीयते।
दभातीति शपू।
‘अन्येषामपि दृश्यते’ 9 इति दीर्घः।
‘शेषात् कर्तरि--’ 10 इति परस्मैपदम्।
हिंसार्थकत्वात् सकर्मकत्वम्।
‘दभिः सौत्रो धातुः वञ्चने हिंसायां च’ इति प्रक्रियासर्वस्वे।
अंशुः, अदाभ्यः इति सोमरसग्रहपात्रे।
‘अदाभ्यं गृह्णीत’ इति वचनमत्र ध्येयम्।
दाभकः-भिका, दाभकः-भिका, दिदभिषकः-षिका, दादभकः-भिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककखतिवत् 11 ज्ञेयानि।
12
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८१८)
02
=>
 (१-भ्वादिः। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (वा। ३-१-१२४)
04
=>
 (चुरादिषु ‘बहुलम्, एतन्निदर्शनम्’ (गणसूत्रम्)
05
=>
 (३-१-९८)
06
=>
 (वा। ३-१-१२४)
07
=>
 (ऋग्वेदे विष्णुसूक्ते)
08
=>
 (ऋग्वेदे ६-२८-३)
09
=>
 (६-३-१३७)
10
=>
 (१-३-७८)
11
=>
 (१४१)
12
=>
 [पृष्ठम्०७२१+ ३०]
Capeller
German
द॑भ täuschend
द॑भाय (Dat. Inf. ) um zu
täuschen.
Grassman
German
dábha, m., Vertilger, mit Gen. (als Inf. siehe unter dabh).
-as śáśvatas {373, 4}.