दद्रु (dadru)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishदद्रु [dadru] द्रू [drū] ण [ṇ], (द्रू) ण Herpetic, afflicted with a cutaneous disease.
दद्रुः [dadruḥ], [दद्-रु]
A cutaneous eruption, herpes.
A kind of leprosy.
A tortoise. -घ्नः of a plant, Cassia Tora (Mar. टाकळा).
Apte 1890
EnglishMonier Williams 1872
Englishदद्रु, उस्, or ऊ, ऊस्, m. f. [cf. दर्द्रु], a cuta-
neous eruption or rash, herpes
a kind of leprosy,
(or according to others) a ringworm
a tortoise.
—दद्रु-घ्न or दद्रू-घ्न, अस्, ई, अम्, de-
stroying or removing cutaneous eruptions
(अस्), m.
ringworm-shrub, Cassia Tora or Alata
Psoralea
Corylifolia, (commonly Hākuc
the seeds are used
as a remedy for cutaneous diseases.)
Benfey
EnglishShabdartha Kaustubha
Kannadaदद्रु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನವೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಹುಳುಕಡ್ಡಿಯೆಂಬ ಒಂದು ವ್ರಣ
निष्पत्तिः - > दद (दाने) - "रुः" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > ददते कण्डूम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritदद्रुः, कच्छपः । इति संक्षिप्तसारे उणादि-वृत्तिः ॥
(ददाति कण्डूमिति । दद + बाहुल-कात् रुः । यद्वा, दरिद्राति दुर्गच्छत्यनेनेति ।दरिद्रा + मृगय्वादित्वात् कुप्रत्ययेन साधुः । इत्यु-ज्ज्वलदत्तः । १ । ९२ ।) रोगविशेषः । दादइति भाषा । तस्य रूपान्तराणि । दर्द्रुः २दद्रूः ३ दर्द्रूः ४ । इति भरतधृतशब्दभेदः ॥
तस्य लक्षणं यथा, --“सकण्डुरागपिडकं दद्रुमव्रणमुन्नतम् ॥
”इति माधवकरः ॥
तस्यौषधम् यथा, --“विडङ्गैडगजाकुष्ठनिशासिन्धूत्थसर्षपैः ।मूत्राम्बुपिष्टो लेपोऽयं दद्रकुष्ठविनाशनः ॥
प्रपुन्नाडस्य वीजानि धात्री सर्ज्जरसः स्नुही ।सौवीरपिष्टं दद्रूणामेतदुद्बर्त्तनं परम् ॥
आरग्वधस्य पत्राणि आरनालेन पेषयेत् ।दद्रुकिट्टिमकुष्ठानि हन्ति सिध्मानमेव च ॥
”इति गारुडे १७५ अध्यायः ॥
* ॥
“एकश्च त्रिफलाभागस्तथा भागद्वयं शिव ! ।सोमराजस्य वीजानां जग्धं पथ्या च दद्रुणुत् ॥
अम्बुतक्रं सगोमूत्रं क्वथितं लवणान्वितम् ।कांस्यघृष्टं खरं लेपात कुष्ठदद्रुविनाशनम् ॥
हरिद्रा हरितालञ्च दूर्व्वा गोमूत्रसैन्धवम् ।अयं लेपो हन्ति दद्रुं पामानं वै गरं तथा ॥
”इति गारुडे १९४ अध्यायः ॥
* ॥
“मरीचं त्रिवृतं कुष्ठं हरितालं मनःशिला ।देवदारु हरिद्रे द्वे कुष्ठं मांसी च चन्दनम् ॥
विशाला करवीरञ्च अर्कक्षीरं शकृत्पलम् ।एषाञ्च कार्षिको भागो विषस्यार्द्धपलं भवेत् ॥
प्रस्थं कटुकतैलस्य गोमूत्रेऽष्टगुणे पचेत् ।मृत्पात्रे लौहपात्रे वा शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ॥
पामा विचर्च्चिका चैव दद्रुविस्फोटकानि च ।अभ्यङ्गेन प्रणश्यन्ति कोमलत्वञ्च जायते ॥
”इति च गारुडे १९८ अध्यायः ॥
* ॥
अथ दद्रुचिकित्सा ।“कुष्ठकृमिघ्नो दद्रुघ्नो निशासैन्धवसर्षपाः ।अम्लपिष्टः प्रलेपोऽयं दद्रुकुष्ठनिसूदनः ॥
दूर्व्वाभयासैन्धवचक्रमर्द्द-कुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः ।त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलांदद्रुञ्च कुष्ठञ्च विनाशयन्ति ॥
”कुठेरकः ममरी इति लोके ।लोके गण्डिलकाख्या सिद्धार्थकश्च स्नुहीक्षीरम् ।त्रयमिति समभागं स्यादेषां द्बिगुणस्तु दद्रुघ्नः ॥
अष्टगुणे गोतक्रे तानि प्रकृतानि संदध्यात् ।दिवसत्रितयादूर्द्ध्वं सम्यक् निष्पेषयेत्तानि ॥
वन्योपलेन घृष्ट्वा दद्रूमालेपयेत्तेन ।सप्ताहाल्लेपोऽयं दद्रुकण्डूमवश्यं विनाशयति ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(“लाक्षाकुष्ठं सर्षपाः श्रीनिकेतंरात्रिर्व्योषं चक्रमर्द्दस्य वीजम्कृत्वैकस्थं तक्रपिष्टः प्रलेपोदद्रूयुक्तो मूलकाद्बीजयुक्तः ॥
सिन्धूद्भूतं चक्रमर्द्दस्य वीज-मिक्षूद्भूतं केशरं तार्क्ष्यशैलम् ।पिष्टो लेपोऽयङ्कपित्थाद्रसेनदद्रून्तूर्णं नाशयत्येष योगः ॥
हेमक्षीरी व्याधिघातः शिरीषोनिम्बः सर्ज्जो वत्सकः साजकर्णः ।शीघ्रं तीव्रा नाशयन्तीह दद्रूःस्नानालेपोद्घर्षणेषु प्रयुक्ताः ॥
”इति च सुश्रुते चिकित्सितस्थाने नवमेऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.