| YouTube Channel

दक्षिणापथ (dakSiNApatha)

 
शब्दसागरः
English
दक्षिणापथ
n.
 (-थं)
1. The south.
2. Southern road or course.
3. Deccan.
E.
दक्षिण, and पथ for पथिन् path.
दक्षिणापथ
m.
 (-थः) The south, the southern direction or quarter.
E.
 दक्षिणा, and पथ for पथिन् path.
Capeller Eng
English
दक्षिणापथ
m.
 the Dekhan (lit. southern path or
country).
Yates
English
दक्षिणा-पथ (थः) 1.
m.
 The south.
Wilson
English
दक्षिणापथ
m.
 (-थः) The south, the southern direction or quarter.
E.
 दक्षिणा, and पथ for पथिन् path.
Monier Williams Cologne
English
दक्षिणा—पथ
m.
 path of the Dakṣiṇā cow, (between the Śālā and the Sadas),
ŚāṅkhŚr.
ĀśvŚr.
KātyŚr.
Lāṭy.
(°ण-संचर,
Vait.
 ) the southern region, Deccan,
MBh.
Hariv.
 5289
VarBṛS.
Suśr.
BhP.
Kathās.
Vet.
 :
Hit.
See °णाब्धि.
Apte Hindi
Hindi
दक्षिणापथः
पुं*
 दक्षिणा-पथः -
भारत का दक्षिणी प्रदेश
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दक्षिणापथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರ್ಮದಾ ನದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತ ದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗ
निष्पत्तिः - > "अः" (५-४-७४)
व्युत्पत्तिः - > दक्षिणा पन्थाः
प्रयोगाः - > "अस्ति दक्षिणापथे विदर्भेषु पद्मपुरं नाम नगरम्"
उल्लेखाः - > मालती० १
L R Vaidya
English
dakziRA-paTa {% m. %} the southern portion of India, the Dekkan, अस्ति दक्षिणापथे विदर्भेषु पद्मपुरं नाम नगरम् M.M.i.
Bopp
Latin
दक्षिणापथ m. (e praec. et पथ via in fine compp.) meri-
dionalis regio Indiae. N. 9. 23.
Indian Epigraphical Glossary
English
Dakṣiṇāpatha (CII 3), ‘the region of the south’
a name
for Southern India.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
lho phyogs
१) दक्षिण २) दक्षिणापथ
lho phyogs be da'i yul
दक्षिणापथ
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: दक्षिणापथः
Root: दक्षिणापथ
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Name of the country south of vindhya mountains
Shloka(s):
3|1|32|2 ► विन्ध्यात्तु दक्षिणा देशा दक्षिणापथसंज्ञिताः॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|32|2 ⇢ दक्षिणापथः (दक्षिणापथ) (पुं) ⇒ Name of the country south of vindhya mountains ⇒
Related word(s):
Mahabharata
English
Dakshiṇāpatha, the land in south (Dekhan). § 281 (Sahadeva): II, 31, 1121.--§ 347 (Nalopākhyānap.): III, 61, 2317, 2319.--§ 555 (Sainyodyogap.): V, 19, 593 (ºvāsibhiḥ, i.e. the subjects of king Nīla).--§ 664 (Mokshadh.): XII, 207, 7559 (ºgāminyaḥ--so C.
B. has ºjanmānaḥ-i.e. the Āndhrakas, etc.).
Dakshināpatha, pl. (ºāḥ) (“the inhabitants of Dakshiṇāpatha”). § 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 15, 604 (in Duryodhana's army). Cf. Dākshiṇātya, pl.
Vedic Reference
English
Dakṣiṇā-patha (lit., ‘the road to the south’), ‘the south
country, ’ is found, probably as a designation of the Deccan,
as early as the Baudhāyana Dharma Sūtra, ^1 coupled with
Surāṣṭra. A similar expression is dakṣiṇā padā, ‘with south-
ward foot, ’ in the Rigveda, ^2 referring to the place where the exile
(parā-vṛj) goes on being expelled. This no doubt simply means
‘the south’ beyond the limits of the recognized Āryan world,
which even as late as the Kauṣītaki Upaniṣad^3 appears as
bounded by the Vindhyas on the south.
1) i. 1, 2, 13. Cf. Oldenberg, Buddha, 394, n., and Baudhāyana Gṛhya Sūtra,
v. 13.
2) x. 61, 8.
3) ii. 13.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 185
Weber, Indische Studien, 1, 408
Rhys
Davids, Buddhist India, 30
Keith
Śāṅkhāyana Āraṇyaka, 28, n. 1
Aitareya
Āraṇyaka, 200.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दक्षिणापथ
पु०
 दक्षिणा (आजन्तः) पन्थाः अच् समा० ।देशभेदे तद्देशवर्ण्णनं भा० व० ६१ अ० यथा“एते गच्छन्ति बहवः पन्थानो दक्षिणापथम् । अव-न्तीमृक्षवन्तञ्च समतिक्रम्य पर्वतम् । एष विन्ध्यो महा-शैलः पयोष्णी च समुद्रगा । आश्रमाश्च महर्षीणांबहुमूलफलान्विताः । एष पन्था विदर्भाणाममी ग-च्छन्ति कोशलाम् । अतः परञ्च देशोऽयं दक्षिणे दक्षि-णापथः” । “दक्षिणापथजन्मानः सर्वे नरवरा-न्ध्रकाः । गुहाः पुलिन्दाः शवराश्चुचुका मद्रकैः सह”भा० शा० २०७ अ० । “युयुधे पाण्ड्यराजेन दिवसंनकुलानुजः । तं जित्वा स महाबाहुः प्रययौ दक्षिणा-पथम्” भा० स० ३० अ० । “तथापरे जनपदा दक्षिणा-पथवासिनः । पाण्ड्याश्च केरलाश्चैव चोलाः कुल्यास्तथैवच । सेतुका मुख्यकाश्चैव कुपथाचारवासिकाः । नवराष्ट्रामाहिषकाः कलिङ्गाश्चैव सर्वशः । कालेराश्च सहैषी-कैराटव्याः शवरास्तथा । पुलिन्दा विन्ध्यमूषिका वैदर्भा-दण्डकैः सह । कुलीयाश्च सिरालाश्च रूपसास्तापसैःसह । तथा तैत्तिरकाश्चैव सर्वे कारस्करास्तथा । नासि-काद्याश्च ये चान्ये ये चैवान्तरनर्मदाः । भानुकच्छाःसमाहेयाः सह सारस्वतैस्तथा । कच्छीयाश्च सुराष्ट्राश्चआनर्त्ताश्चार्बुदैः सह” मत्स्यपु० । २ दक्षिणास्थितमार्ग-मात्रे
पु०
 । “कृष्णाजिनानि धुन्वन्तः स्वयमेव दक्षिणापथंयान्ति” आश्व० श्रौ० ५ । १३ । १२ । दक्षिणापथोऽस्त्यस्यस्वामित्वेन आवासत्वेन सम्बद्धत्वेन वा ठन् । दक्षिणा-पथिक तद्देशनृपे तत्र वासिनि तत्सम्बद्धे च । “एतेचान्ये च बहवो दक्षिणपथिकान् पथः” हरिवं० ११० अ० ।
Capeller
German
दक्षिणापथ
m.
 der Dekhan (eig. Südpfad).