दक्षिणदिक् (dakSiNadik)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Wordnet
Sanskrit दक्षिणदिक्, याम्या
उत्तर-दिशः विरुद्धा दिक् यस्याः स्वामी यमः इति मन्यते।
मम गृहं दक्षिणदिशि वर्तते।/"प्रगृह्य तु महीपालो जलपूरितम् अञ्जलिम्। दिशं याम्याम् अभिमुखो रुदन् वचनम् अब्रवीत्॥ [रामायण २।१०३।२६]"
अमरकोशः
SanskritWord: दक्षिणदिक्
Root: दक्षिणदिक्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ southern quarter
Shloka(s):
1|3|1|2 ► प्राच्यवाचीप्रतीच्यस्ताः पूर्वदक्षिणपश्चिमाः॥ (दिग्वर्गः)
1|3|2|2 ► अवाग्भवमवाचीनमुदीचीनमुदग्भवम्। (दिग्वर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|3|1|2 ⇢ अवाची (अवाची) (स्त्री)
➠ 1|3|2|2 ⇢ अवाङ् (अवाच्) (पुं)
➠ 1|3|2|2 ⇢ अवाक् (अवाच्) (स्त्री)
➠ 1|3|2|2 ⇢ अवाक् (अवाच्) (नपुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ दिक्
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ दक्षिणदिशः_स्वामी
जातिः ➡ दिक्
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ दक्षिणदिशि_भवम्
अन्यसंबन्धाः ➡ दक्षिणदिशि_भवम्
गुण-गुणी-भावः ➡ दक्षिणदिशि_भवम्
वाचस्पत्यम्
Sanskritदक्षिणदिक् स्त्री दक्षिणा दिक् । स्वापेक्षया मेरुतो वि-प्रकृष्टदिशि । तदधिपः भौमः र्यथाह“सूर्य्यः सोमः क्षमापुत्रः सैंहिकेयः शनिः शशी ।सौम्यस्त्रिदशमन्त्री च प्राच्यादिदिगधीश्वराः” ज्यो० त० ।तत्र बलिनौ ग्रहौ भास्करभूमिजौ यथाहतत्रैव “प्राच्यां भौम्यसुराचार्य्यौ याम्यां भास्करभूमि-जौ । प्रत्यक् सौरिरुदीच्यां तु सितेन्दू दिग्बलान्वितौ”तद्दिक्पतिः शक्रः “इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्नैरृतो वरुणोमरुत् । कुवेर ईशः पतयः पूर्वादीनां दिशां क्रमात्”इत्युक्तेः । तद्दिग्वलिनो राशयश्च अजवृषमृगसिंहाः ।“ऐन्द्रे मानुषराशयस्तु पशवो याम्ये सवीर्य्याअलि-र्वारुण्यां बलयुक् तथैव बलिनः पानीयजाश्चोत्तरे” ज्यो०त० उक्तेः । तद्दिक्पतिराशवः वृषकन्यामकरराशयःयथाह ज्यो० त० “प्रागादिककुभां नाथा यथासंख्यंप्रदक्षिणम् । मेषाद्याराशयो ज्ञेयास्त्रिरावृत्त्या परि-भ्रमात्” । तद्दिङ्मुखनक्षत्राणि च मघादिसप्तकम् ।“कृत्तिकाद्यास्तु पूर्वादौ सप्त सप्तोदिताः क्रमात्”ज्यो० त० उक्तेः । दक्षिणदिग्भागस्था देशाश्च कूर्म्मवि-भागशब्दे वृ० सं० १४ अ० उक्ताः “अथ दक्षिणेन लङ्का”इत्युपक्रमे दर्शिताः ।
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.