| YouTube Channel

दंश् (daMz)

 
Capeller Eng
English
दंश् द॑शति (द॑श°ते & दंशति),
pp.
 दष्ट॑
r.
दंशित (q.v. ) bite.
C.
 दंशयति cause a
pers.
 (acc. ) to be bitten
by (instr. ). —निस्, परि & वि bite through. सम् bite, seize with the
teeth, press together. — Cf. संदष्ट.
Yates
English
दंश् (दंशति) 1.
a. To bite or sting.
Apte
English
दंश् [daṃś], I. 1
P.
 (दशति, दष्ट
desid.
 दिदङ्क्षति) To bite, sting
नखैरकर्तिषुस्तीक्ष्णैरदाङ्क्षुर्दशनैस्तथा
Bk.*
 15.4
16.19
मृणालिका अदशत्
K.*
 32. ate, browsed
&c.
 -II. 1
P.*
 1
U.
 (दंशति, दंशयति-ते) To speak or shine.
Apte 1890
English
दंश् {vI.v} {c1c} P. (दशति, दष्ट
desid. दिदंक्षति) To bite, sting
Bk. 15. 4, 16. 19
मृणालिका अदशत् K. 32 ate, browsed &c. {vII.v} {c1c} P., {c10c} U. (दंशति, दंशयति-ते) To speak or shine.
Monier Williams Cologne
English
1. दंश् or दंस्
cl.
 1. 10.
P.
 °शति, °शयति or °स्°, ‘to speak’ or ‘to shine’,
Dhātup.
 xxxiii, 91
cl.
 1.
P.
 and
cl.
 10. Ā. (fr. Prākṛt daṃse) to show, 2
f.
2. दंश्
cl.
 1. (originally
cl.
 6.) द॑शति (Pāṇ. vi, 4, 25
Ā.
MBh.
 i, 1798 &
Hariv.
 4302
p.
 द॑शत्,
RV.
&c.
pf. ददंश
pl.
 °शुर्,
R.
 i, 45, 20
p.
 ददश्व॑स्,
RV.
 iv, 38, 6
fut. दङ्क्ष्यति,
Bhaṭṭ.
दंष्टा,
Pāṇ.
 vii, 2, 10
Kār.
1.
pl.
 दशिष्यामस्,
MBh.
 i, 1605
aor.
 अदाङ्क्षीत्,
Vop.
pl.
 °षुर्,
Bhaṭṭ.
ind.
p.
 दंष्ट्वा,
TāṇḍyaBr.
cl.
 1. दंशति,
Cāṇ.
 )
to bite,
RV.
AV.
ŚBr.
&c.
 :
Caus.
 to cause to bite,
Kauś.
to cause to be bitten by (instr.),
MBh.
 i, 2243
iii, 544
Suśr.
 iv, 14, 6 and 12 :
Intens.
 दन्दश्यते, °शीति,
Pāṇ.
 iii, 1, 24
vii, 4, 86
दन्दष्टि, °दंष्टि,
Vop.
 xx, 19
p.
 द॑न्दशान (cf. °शू॑क) repeatedly biting,
RV.
 x, 95, 9:
Caus.
 of
Intens.
 (ind.
p.
 दन्दशयित्वा) causing to be bitten by (instr.),
Daś.
 i, 142
दंश् [cf. δάκνω
Goth.
 tahyan. ]
Monier Williams 1872
English
दंश् 1. दंश्, cl. 1. 10. P. दंशति, दंश-
यति, &c., to speak or shine.
दंश् 2. दंश्, cl. 1. P. (ep. also A.) द-
शति, -ते, ददंश, दङ्क्ष्यति (ep. also
दंशिष्यति), अदाङ्क्षीत्, दंष्टुम्, to bite, sting
to see [? cf. rt. दंस्]: Caus. P. दंशयति, -यितुम्,
Aor. अददङ्क्षत्, to cause to bite
to bite: Desid.
दिदङ्क्षति: Intens. दन्दश्यते, दन्दंष्टि,
दन्दष्टि: Caus. of Intens. दन्दशयति, to cause
to bite violently
[cf. Gr. δάκνω, δάκος, ὀδαγμός,
ὀδάζω, ὀδακτάζω, ὀδαξέω, &c., δάκρυ
Lat. la-
cruma, perhaps lacero
Goth. tahyan, ‘dilacerate, ’
tagr
Angl. Sax. taeher, tux, tusk, tang
Old Germ.
zanga, zangar
Cambro-Brit. danhezu, ‘to bite
’
Hib. dan-t, ‘a morsel, portion, share
’ Russ. desnà,
‘ginger.’]
Macdonell
English
दंश् DAṂŚ, Ⅰ. P. (Ā.) dáśa, bite: pp. daṣṭa, bitten
cs. daṃśaya, cause to be 🞄bitten by (in. )
provide with armour
cs. of 🞄intv. dandaśaya, P. cause to be bitten severely. 🞄vi, bite in pieces. sam, press together
🞄crush: pp. pressed closely
closely fitting, 🞄tight (garment).
Benfey
English
1. दंश् दंश् (in epic poetry also
दश् दश्, MBh. 1, 1605), i. 1, दश,
Par. (in epic poetry also Ātm. , MBh.
1, 1798), To bite, MBh. 1, 843. Ptcple.
of the pf. pass. दष्ट, Man. 11, 199.
2. † To see (cf. दंस्, the Prākṛt form
of दृश्). Caus. To cause to be bitten,
MBh. 1, 2243. i. 10, Ātm.
1. † To bite.
2. † To see. Frequent. Caus. दन्द-
शय, To cause to be bitten violently,
Daśak. 11, 14. -- With the prep. आ
आ, To bite, MBh. 11, 638. -- With निस्
निस्, To bite through, MBh. 6, 1798. --
With परि परि, To bite violently,
Bhāg. P. 3, 19, 27. -- With वि वि,
1. To
bite through, MBh. 1, 3362.
2. To
wedge in, Suśr. 1, 101, 5. -- With सम्
सम्,
1. To bite, Bhāg. P. 6, 2, 15.
2.
To press together, MBh. 1, 6274
to
crush, Śāk. d. 66. संदष्ट,
1.
Bound, Śāk. d. 170.
2. Tight, Ragh.
16, 65. -- Cf. δάκνω, δάκος, ὀδαγμός, ὀδάζω, ὀδακτάζω, ὀδαξέω,
etc., δάκρυ
Lat. lacruma, perhaps lacero
Goth.
tagr, A.S. taeher
O.H.G. zanga,
A.S. tang
O.H.G. zangar, morda-
citas.
† 2. दंश् दंश्, i. 1 and 10. To
speak or shine
cf. दंस् and the last.
Hindi
Hindi
काटने
Apte Hindi
Hindi
दंश्
"भ्वा* पर* - , दष्ट- " - -
"काटना, डंक मारना, खा लिया, कुतर लिया"
L R Vaidya
English
daMS {% vt. 1P (pp. दष्ट
pres. दशति
desid. दिदङ्क्षति) %} To bite, to sting, Bt.xv.4, xvi.19.With उप-, to eat anything as a relish.With सम्-, 1. to bite, Am.S.32
2. to stick, सदंष्टवस्त्रेष्वबलनितंबेषु R.xvi.65.
daMS {% (II) vt. 10A (pres. दंक्षयते) %} To bite, to sting, e.g. नाहिर्दंशयते कंचित्तद्देशे गरुडाज्ञया.
Bopp
Latin
1. दंश् 1. P. (in tempp. special. nasalem ejicit) mordere. N.
14. 12.: अदशद् दशमे पदे
R. Schl. I. 45. 20.: ददंशुर्
दशनैः
SAK. 133. 8.: बिम्बाधरन् दशसि चेद् भ्रमर
प्रियायाः
MAH. 1. 518.: नागैर् अदश्यत. -- Part. pass.
दष्ट N. 14. 12. (gr. 615.). -- Caus. MAH. 1. 2243.: सर्पैर्
एनम् अदंशयत्. (Cf. दंस्, gr. δάϰνω, fortasse δασύς
v. दंशित, दंश् praef. सम्
goth. tahja lacero
lat.
lacero, mutato d in l, densus
cambro-brit. danhezu mor-
dere
hib. dan-t «a morsel, portion, share»
russ. desnà
gingiva
v. दंष्ट्रा.)
c. वि mordere, edere. MAH. 1. 3362.: विदशन्त्यः फला-
नि.
c. सम् collidere dentes, labra, arcte adjungere, applicare.
M. 2. 1485.: दन्तान् सन्दशतस् तस्य
DR. 7. 9.: सन्द-
ष्टौष्ठ
RAGH. 16. 65.: सन्दष्टवस्त्रेष्ठ् अबलानितम्बेषु.
2. दंश् 10. A. (दंशने K. दर्शदंशने V. scribitur दश्, gr.
110^a).) mordere
videre (दंश् videre ortum esse
censeo e दर्श् - v. दृश् - mutato r in ṅ
sic. Prâcr. Caus.
दंसेमि = दर्शयामि).
3. दंश् 10. P. (भाषार्थे K. त्विषि V.
scribitur दश्, gr.
110^a).) loqui
splendere.
Lanman
English
√daṃś or daś (dáśati [746]
dadáṃśa
daśiṣyáti
daṣṭá
daṃṣṭvā́
-dáśya).
bite. [cf. δάκνω, ‘bite’
Goth. tahjan,
‘rend, tear.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
दंश् (दं॒शँ꣡ दशने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = दशनम्
अनीयर् = दंशनीयः - दंशनीया
ण्वुल् = दंशकः - दंशिका
तुमुँन् = दंष्टुम्
तव्य = दंष्टव्यः - दंष्टव्या
तृच् = दंष्टा - दंष्ट्री
क्त्वा = दष्ट्वा
ल्यप् = प्रदश्य
क्तवतुँ = दष्टवान् - दष्टवती
क्त = दष्टः - दष्टा
शतृँ = दशन् - दशन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 दंश्
मूलधातुः:
 दंश
धात्वर्थः:
 दशने (दंष्ट्राव्यापारः)
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 दशति
धातुः:
 दंश्
मूलधातुः:
 दशि
धात्वर्थः:
 दंशने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 दशयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकुस्मीयः
धातुः:
 दंश्
मूलधातुः:
 दशि
धात्वर्थः:
 भाषायाम्
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 दंशयति-ते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. दंश् mit अभि beißen, Jātakam. 32, 30. — Mit वि sich einkneifen in (Akk.), Jātakam. 26, 21.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दंश्, खर्द् वृश्चिकस्य मधुमक्षिणां वा दन्तैः क्षेत्रे ममतां वृश्चिकः अदशत्।
verb
वृश्चिकस्य मधुमक्षिकायाः विषयुक्तैः दंष्ट्रैः तुदित्वा विषस्य प्रवेशनानुकूलः व्यापारः।
"क्षेत्रे ममतां वृश्चिकः अदशत्।"
Synonyms:
 दंश्
verb
विषयुक्तानां प्राणिनां दन्तैः दशनानुकूलः व्यापारः।
"क्षेत्रे कृषकं सर्पः अदशत्।"
Synonyms:
 दंश्
verb
दन्तादिभिः क्षत्युत्पत्त्यनुकूलव्यापारः।
"बहवः मशकाः अदशन् रात्रौ।"
Capeller
German
दंश् द॑शति (°ते) u. दंशति) beißen
p.p.
दष्ट॑ (s. bes.) u. दंशित. Caus. दंशयति
beißen lassen, panzern
p.p. दंशित.
परि, वि dass. सम् dass., zusammendrücken
p.p. संदष्ट angedrückt, fest
anliegend.
Grassman
German
√daṃś, √daś [Cu. 〔9〕], beissen.
Stamm dáśa:
-a {472, 3}.
Part. dáśat:
-ate {189, 5} neben adáte.
Part. Perf. dadaśvás:
-ā́n kiráṇam {334, 6}
neben reṇúm rérihat.
Part. des Intens. dándaśāna:
-ās áśvāsas {921, 9}.
Burnouf
French
*दंश् दंश्। {@I.@} दशामि 1, et qqf. दशे
p. ददंश
f1. दंष्टास्मि
f2.
दंक्ष्यामि
etc. {@Ps.@} दश्ये
pp. दष्ट। Mordre.
Gr.
δάϰνω lat. lacero (?).
{@II.@} दंशामि 1 et दन्शये 10. Mordre.
Voir, cf.
दर्श्, दृश्।
Parler.
Briller.
Stchoupak
French
दंश्-
दशति (-ते) {%daṃśati
dadaṃśa
daśiṣyati
daśyate %}
दंशयति (दन्दशयित्वा)
दष्ट- दंष्ट्वा °दश्य -- mordre,
piquer.