दंश (daMza)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दंश r. 1st cl. (दंशति) To bite,  to sting.

 दंश m.
  (-शः)
	 1. A gadfly.
	 2. A tooth.
	 3. Biting,  stinging.
	 4. Armour, 
mail.
	 5. Cutting,  dividing,  tearing.
	 6. Fault,  defect.
	 7. A joint,  a
limb.
	 8. The sting of a snake.
	 9. Pungency.
	 f.
  (-शी) A small gadfly.
E.
  दंश् to bite or sting,  affix अच्,  diminutive affix ङीष् ।

Capeller Eng

English

 दंश m.
  biting,  a bite or the spot bitten
 gadfly
 armour, 
mail.

Yates

English

 दंश (शः) 1.
m.
  A gadfly
 a tooth
a biting
 a sting
 a fault
 pun-
gency
 mail.
f.
  (शी) Small gadfly.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	 bite
ग्रास 	-	 grAsa 	-	 m.
  	-	 bite
दशति  { दंश् } 	-	 dazati{daMz} 	-	 verb 	-	 bite
दंशति  { दंश् } 	-	 daMzati{daMz} 	-	 verb 	-	 bite
क्रुद्धकुक्कुरं मा स्पृश ! तस्य तीव्रैर्दन्तैस्त्वां दशेत् ! 	-	 kruddhakukkuraMmAspRza!tasyatIvrairdantaistvAMdazet! 	-	 sent.
  	-	 Donottouchtheangrydog!Itcouldbiteyouwithitssharpteeth!
आदंश 	-	  AdaMza 	-	 m.
  	-	 bite
दन्तघत 	-	  dantaghata 	-	 m.
  	-	 bite
पिण्ड 	-	  piNDa 	-	 m.
  	-	 bite
दंशन 	-	  daMzana 	-	 n.
  	-	 bite
दशन 	-	  dazana 	-	 n.
  	-	 bite
दंशित 	-	  daMzita 	-	 n.
  	-	 bite
दष्ट 	-	  daSTa 	-	 n.
  	-	 bite
दशनपद 	-	  dazanapada 	-	 n.
  	-	 bite
आदंशति  { आदंश् } 	-	  AdaMzati  { AdaMz } 	-	 verb 	-	 bite  [ e.g. one's lips ]
खर्दति  { खर्द् } 	-	  khardati  { khard } 	-	 verb 	-	 bite
निर्दशति  { निर्दंश् } 	-	  nirdazati  { nirdaMz } 	-	 verb 	-	 bite
रदति  { रद् } 	-	  radati  { rad } 	-	 verb 	-	 bite
खादति  { खाद् } 	-	  khAdati  { khAd } 	-	 verb 1 	-	 bite
भक्षते  { भक्ष् } 	-	  bhakSate  { bhakS } 	-	 verb 1 	-	 bite
भक्षति  { भक्ष् } 	-	  bhakSati  { bhakS } 	-	 verb 1 	-	 bite

दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	 bite
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	 biting
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  sting
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  mail
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  stinging insect
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  armour
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  pungency
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  tooth
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  flaw
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  snake-bite
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  gnat
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  spot bitten
दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	  joint of the body
दंश-मक्षी 	-	 daMza-makSI 	-	 f.
  	-	  biting fly

दंश 	-	 daMza 	-	 m.
  	-	 biting
अवक्षेपक 	-	  avakSepaka 	-	 adj.
  	-	 biting  [ sarcastic ]
साक्षेप 	-	  sAkSepa 	-	 adj.
  	-	 biting  [ sarcastic ]
क्षार 	-	  kSAra 	-	 adj.
  	-	 biting
दंशक 	-	  daMzaka 	-	 adj.
  	-	 biting
दंशिन् 	-	  daMzin 	-	 adj.
  	-	 biting
दंशुक 	-	  daMzuka 	-	 adj.
  	-	 biting
सन्दंशिका 	-	  sandaMzikA 	-	 f.
  	-	 biting
विदंश 	-	  vidaMza 	-	 m.
  	-	 biting
अगृह्णत् 	-	  agRhNat 	-	 adj.
  	-	  not biting
दंश-मक्षी 	-	  daMza-makSI 	-	 f.
  	-	 biting fly
पिशुन 	-	  pizuna 	-	 adj.
  	-	  back-biting
पृष्ठमांसाद 	-	  pRSThamAMsAda 	-	 adj.
  	-	  back-biting
पृष्ठमांसादन 	-	  pRSThamAMsAdana 	-	 adj.
  	-	  back-biting
पिशुनता 	-	  pizunatA 	-	 f.
  	-	  back-biting
पैशुन 	-	  paizuna 	-	 n.
  	-	  back-biting
दशन यूका 	-	  dazana yUkA 	-	 f.
  	-	 biting louse
दंशन 	-	  daMzana 	-	 n.
  	-	  act of biting
दुह्टव्य 	-	  duhTavya 	-	 n.
  	-	  act of biting
तृप्रदंशिन् 	-	  tRpradaMzin 	-	 adj.
  	-	 biting hastily
तृष्टदंश्मन् 	-	  tRSTadaMzman 	-	 adj.
  	-	 biting roughly
अधरावलोप 	-	  adharAvalopa 	-	 m.
  	-	 biting the lip
दन्तच्छेदन 	-	  dantacchedana 	-	 n.
  	-	 biting through
नखखादिन् 	-	  nakhakhAdin 	-	 adj.
  	-	 biting the nail
परिदष्टदच्छद 	-	  paridaSTadacchada 	-	 adj.
  	-	 biting the lips
सूक्ष्मतुण्ड 	-	  sUkSmatuNDa 	-	 m.
  	-	  type of biting bug
निर्दंशिन् 	-	  nirdaMzin 	-	 adj.
  	-	  not biting or stinging
आदंश 	-	  AdaMza 	-	 m.
  	-	  wound caused by biting
खादग्दत् 	-	  khAdagdat 	-	 adj.
  	-	  one who has biting teeth
सूक्ष्मतुण्ड 	-	  sUkSmatuNDa 	-	 m.
  	-	  particular biting insect
सन्दष्टदन्तच्छद 	-	  sandaSTadantacchada 	-	 adj.
  	-	 biting or compressing the lips
निर्दयदन्तदंश 	-	  nirdayadantadaMza 	-	 m.
  	-	  unmerciful or passionate biting

 
   दंश  daMza m.
   snake-bite  
   सर्पदष्ट  sarpadaSTa n.
   snake-bite   
   सर्पित  sarpita n.
   real snake-bite  
   विषमन्त्र  viSamantra n.
   chirm for curing snake-bites   
   विषभिषज्  viSabhiSaj m.
   one who pretends to cure snake-bites  
   विषमन्त्र  viSamantra m.
   one who pretends to charm snakes or cures the bite of snakes     
            

Wilson

English

 दंश r. 1st cl. (दंशति) To bite,  to sting.

 दंश
m.
  (-शः)
1 A gadfly.
2 A tooth.
3 Biting,  stinging.
4 Armour,  mail.
5 Cutting,  dividing,  tearing.
6 Fault,  defect.
7 A joint,  a limb.
8 The sting of a snake.
9 Pungency.
f.
  (-शी) A small gadfly.
E.
  दंश to bite or sting,  affix अच्,  diminutive affix ङीष्.

Apte

English

दंशः [daṃśḥ],  [दंश्-अच भावे घञ् वा]

Biting,  stinging
 मुग्धे विधेहि मयि निर्दयदन्तदंशम् Gīt.*
  1.

The sting of a snake.

A bite,  the spot bitten
 छेदो दंशस्य दाहो वा M.*
  4.4
 U.*
  3.35.

Cutting,  tearing.

A gad-fly
 R.*
  2.5
 Ms.*
  1.4
 Y.*
  3.215.

A flaw,  fault,  defect (in a jewel).

A tooth
 प्रुत्युप्तमन्तः सविषश्च दंशः

Pungency.

An armour
 शितविशिखहतो विशीर्णदंशः Bhāg.*
  1.9.38.

A joint,  limb. Comp.
   -भीरुः,  -भीरुकः a buffalo.-वदनः a heron. 

Apte 1890

English

 दंशः [दंश्-अच् भावे घञ् वा] 1 Biting,  stinging
 मुग्धे विधेहि मयि निर्दयदंतदंशं Gīt. 10. 
2 The sting of a snake. 
3 A bite,  the spot bitten
 छेदो दंशस्य दाहो वा M. 4. 4
 U. 3. 35. 
4 Cutting,  tearing. 
5 A gad-fly
 R. 2. 5
 Ms. 1. 40
 Y. 3. 215. 
6 A flaw,  fault,  defect (in a jewel). 
7 A tooth. 
8 Pungency. 
9 An armour. 
10 A joint,  limb. 
Comp. 
भीरुः,  
भीरुकः a buffalo. 
वदनः a heron. 

Monier Williams Cologne

English

 दंश mfn.
   ‘biting’,  see मृग-

 दंश m.
  a bite,  sting,  the spot bitten (by a snake &c.
  ),  Suśr.
 
 Mālav.
  iv,  4 & 4/5,  3
 Gīt.
  x,  11
 Kathās.
  lx,  131

 snake-bite,  W.
 

 pungency,  W.
 

 a flaw (in a jewel),  L.
 

 a tooth,  L.
 

 a stinging insect,  gnat,  gad-fly,  ChUp.
   
 Mn.
   xii,  62
 Yājñ.
  iii,  215
 MBh.
   &c.
  

 N.
  of an Asura,  xii,  93

 armour,  mail,  BhP.
   i,  iii

 a joint of the body,  L.
 

 दंश cf.
   क्षमा-,  वृष-.

Monier Williams 1872

English

 दंश,  अस्,  m. biting,  stinging
 cutting,  dividing, 
tearing
 the sting of a snake
 a bite,  the spot bitten
pungency
 fault,  defect (in a jewel &c.)
 a tooth
 a
gad-fly
 armour,  a coat of mail
 a joint,  limb
 N. of
an Asura
 (ई),  f. a small gad-fly
 [cf. क्षमा-द्° and वृ-
ष-द्°।]
—दंश-नाशिनी,  f. (‘healing irritation of the
skin ?’),  a kind of insect,  = तैल-कीट
 [cf. दर्द्रु-
नाशिनी।]
—दंश-भीरु,  उस्,  m. or दंश-भीरुक, 
अस्,  m. ‘afraid of the gad-fly, ’ a buffalo.
—दंश-मूल, 
अस्,  m. ‘having a pungent root, ’ the plant Hyperanthera
Moringa or a sort of horse-radish,  = शिग्रु.
—दंश-
वदन,  अस्,  m. ‘having a sharp beak, ’ a heron.

Macdonell

English

 दंश daṃś-a,  m.
  bite
 stinging insect,  gadfly
 🞄-aka,  m.
  N. of a prince
 -ana,  n.
  biting
 🞄bite
 coat of mail.

Benfey

English

 दंश दंश् + अ,  m.
 
 1. Biting,  Gīt.
10,  11.
 2. Bite,  Mālav. 47,  4.
 3. A
tooth,  Bhāg. P. 5,  13,  3.
 4. A gad-fly, 
Man.  12,  62.
 5. A coat of mail, 
Bhāg. P. 3,  18,  9.
 6. A proper name,  MBh.
12,  93.
 -- Comp.
 
वृक-,  m.
  a dog.
वृष-दंश् + अ,  m.
  a cat.

Apte Hindi

Hindi

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
"काटना,   डंक मारना"

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
साँप का डंक

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
"काटना,   काटा हुआ स्थान"

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
"काटना,   फाड़ना"

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
"डाँस,   एक प्रकार की बड़ी मक्खी"

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
"त्रुटि,   दोष,  कमी"

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
दाँत

दंशः
पुं*
  - दंश् + घञ्
तीखापन

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
कवच

दंशः
पुं*
  - दंश् +  घञ्
"जोड़,   अंग"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दंश - दशने (भ्वा० पर० सक० अनि०) दशति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಚ್ಚು

दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಡುನೊಣ /ತೊಣಚಿ
निष्पत्तिः - > दंश (दशने) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > दशति
प्रयोगाः - > "आस्वादवद्भिः कबलैस्तृणानां कण्डूयनैर्दंशनिवारणैश्च"
उल्लेखाः - > रघु० २-५
दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಚ್ಚುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > दंश - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "सुप्तता जायते दंशे कृष्णं चातिस्रवत्यसृक्"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० कल्प० ७-४५
दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಂತ /ಹಲ್ಲು
निष्पत्तिः - > दंश - कर० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > दश्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "रदना दशना दन्ता दंशखादनमल्लकाः"
उल्लेखाः - > अभि० चि०
दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರತ್ನ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷ /ಒಅಡಕು /ಕುಂದಕ
दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕವಚ
प्रयोगाः - > "परानुषक्तं तपनीयोपकल्पं महागदं काञ्चनचित्रदंशम्"
उल्लेखाः - > भाग० ३-१८-९
दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ಗಾಯ
प्रयोगाः - > "छेदो दंशस्य दाहो वा क्षतेर्वा रक्तमोक्षणम्"
उल्लेखाः - > माल० ४-४
दंश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರ್ಮಸ್ಥಾನ
विस्तारः - > "दंशो वर्मणि मर्मणि । दोषे वनमक्षिकायां खण्डने भुजगक्षते" - हेम० ।

L R Vaidya

English

 daMSa {% m. %} 1. Biting,  stinging,  मुग्धे विधेहि मयि निर्दयदंतदंशम् Git.G.x.
the sting of a snake
a gadfly,  R.ii.5
fault,  defect (in a jewel)
a tooth
pungency
an armour
a joint,  a limb.

Bopp

Latin

 दंश m. (r. दंश् s. अ)
1) morsus,  actio mordendi.
2) ves-
pa,  asilus. RAGH. 2. 5.
3) lorica.

Lanman

English

 daṃśa,  m. gad-fly. [√daṃś.]

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  दंश्
मूलधातुः:
   दंश
धात्वर्थः:
  दशने (दंष्ट्राव्यापारः)
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  दशति

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दाढिका दंष्ट्रिका दाढा दंष्ट्रा जम्भो द्विजा रदाः ॥ ५८३ ॥
रदना दशना दन्ता दंशखादनमल्लकाः ।
-wordlist-
 
दाढिका (स्त्री),  दंष्ट्रिका (स्त्री),  दाढा (स्त्री),  दंष्ट्रा (स्त्री),  जम्भ (पुं),  द्विज (पुं),  रद (पुं),  रदन (पुं),  दशन (पुं),  दन्त (पुं),  दंश (पुं),  खादन (पुं),  मल्लक (पुं)

--source--
 
वनमक्षिका तु दंशो दंशी तज्जातिरल्पिका ।
-wordlist-
 
वनमक्षिका (स्त्री),  दंश (पुं),  दंशी (स्त्री)

Mahabharata

English

Daṃśa,  an Asura. § 621 (Rājadh.): XII,  3,  93 (mahāsuraḥ,  cursed by Bhṛgu to become the worm Alarka,  because he had ravished the wife of Bhṛgu).

पुराणम्

English

दंश / DAṀŚA. The giant who took birth as the worm ‘Alarkkaṁ’. This giant came in the shape of a beetle and pierced the leg of karṇa,  the disciple of paraśurāma. daṁśa once kidnapped the wife of bhṛgu,  and the hermit cursed the giant and turned him to a beetle. He also said that Parameśvara would absolve him from the curse. (See karṇa,  para 4).

Vedic Reference

English

 Daṃśa (lit.,  ‘biter’),  ‘gad-fly, ’ is mentioned in the Chāndogya
Upaniṣad (vi. 9,  3
 10,  2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दंशः,  पुं,
   (दशतीति । दंश दंशने + पचाद्यच् ।)कीटविशेषः । दाँश इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।वनमक्षिका २ । इत्यमरः । २ । ५ । २७ ॥
गोमक्षिका ३ अरण्यमक्षिका ४ भम्भरालिका५ । इति शब्दरत्नावली ॥
 पांशुरः ६ दंशकः७ । इति हारावली ॥
 दुष्टमुखः ८ क्रूरः ९क्षुद्रिका १० । इति राजनिर्घण्टः ॥
 (यथा, मनुः । १ । ४५ ।“स्वेदजं दंशमशकं यूकामक्षिकमत्कुणम् ।उष्मणश्चोपजायन्ते यच्चान्यत् किञ्चिदीदृशम् ॥
”दशतीव शरीरमिति ।) वर्म्म । (यथा,  भाग-वते । ३ । १८ । ९ ।“परानुषक्तं तपनीयोपकल्पंमहागदं काञ्चनचित्रदंशम् ॥
”दश + भावे धञ् ।) दंशनम् । इति मेदिनी ।शे,  ७ ॥
(“सुप्तता जायते दंशे कृष्णञ्चातिस्रवत्यसृक् ॥
”इति सुश्रुते कल्पस्थाने वष्ठेऽध्याये ॥
)दन्तः । इति हेमचन्द्रः । ३ । २४८ ॥
 खण्ड-नम् । (दन्तक्षतम् । यथा,  आर्य्यासप्त-शत्याम् । ५११ ।“वर्णहृतिर्न ललाटे न लुलितमङ्गं न चाघरेदंशः ।उत्पलमहारि वारि च न स्पृष्टमुपायचतु-रेण ॥
”)दोषः । मर्म्म । सर्पक्षतम् । इति विश्वः ॥
 (यथा, “सर्व्वैरेवादितः सर्पैः शाखादष्टस्य देहिनः ।दंशस्योपरिबध्नीयादरिष्टाश्चतुरङ्गुले ॥
प्लोतचर्म्मान्तवल्कानां मृदुनान्यतमेन च ।न गच्छति विषं देहमरिष्टाभिर्निवारितम् ॥
”इति सुश्रुते कल्पस्थाने पञ्चमेऽध्याये ॥
असुरविशेषः । यथा,  महाभारते । १२ । ३ । १९ ।“सोऽब्रवीदहमांसं प्राक् दंशो नाममहासुरः ॥
”अयन्तु भृगुभार्य्यामपहरन् तच्छापात् मांस-शोणिताशी कीटो जातः । ततः कदाचित्गुरोः परशुरामस्य निद्रां प्रतिपालयितुः कर्णस्यऊरुदेशं निर्भिद्य शोणितं पीतवान् । ततःपरशुरामेणायं शापात् निर्म्मोचितः ॥
 एतद्-विवरणन्तु तत्रैवाध्याये द्रष्टव्यम् ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दंश पु०
  दन्श--कच् भावे घञ् वा । (डाश) प्रसिद्धे कीट-भेदे २ सन्नदहने (वर्मणि) ३ दशने च मेदि० । ४ दोषे६ सर्पक्षते च विश्वः करणे घञ । ७ दन्ते पु०
  हेमच०“सर्वञ्च दंशमशकं स्थावरञ्च पृथग्विधम्” । “स्वेदजा दंश-मशकं यूकामक्षिकमत्कुणम्” मनः । “कण्डूयनैर्दंश-निवारणैश्च” रघुः । गौरा० ङीष् क्षुद्रोदंशः अल्पार्थेङीप् वा । ८ क्षुद्रदंशे (मशक) भेदे स्त्री अमरः ।

Capeller

German

 दंश beißend (—°)
 m.
  Biss.

Burnouf

French

 दंश दंश m.
  action de mordre,  morsure
		 par ext.
coupure,  déchirure
		 au fig. défaut,  manque.
		 Dent.
Articulation,  membre.
		 Armure,  cuirasse.
		 Taon. 
दंशक m.
  taon. 
दंशन n.
  (sfx. अन) morsure.
		 Armure.
दंशभीरु m.
  buffle.
दंशमूल m.
  moringa hyperanthera,  bot.

Stchoupak

French

 दंश-
 m.
  morsure,  piqûre 
 endroit mordu,  piqué 
 insecte qui pique, 
taon 
 n.
  d'un Asura 
 armure.
°मशक- nt. sg. taons et mouches.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.