| YouTube Channel

त्वच (tvaca)

 
शब्दसागरः
English
त्वच r. 6th cl. (त्वचति) To cover, to clothe, to invest. तुदा-पर-सक-सेट्
त्वच nf. (-चं-चा)
1. Skin.
2. Bark, rind.
3. Woody cassia: see the
preceding.
Capeller Eng
English
त्वच
n.
hide, skin (esp. —°)
cinnamon.
Yates
English
त्वच (चं-चा) 5.
n.
1.
f.
Idem.
Wilson
English
त्वच r. 6th cl. (त्वचति) To cover, to clothe, to invest.
त्वच
nf. (-चं-चा)
1 Skin.
2 Bark, rind.
3 Woody cassia: see the preceding.
Apte
English
त्वचम् [tvacam], 1 Skin.
Bark.
Cinnamon.
Apte 1890
English
त्वचं 1 Skin.
2 Bark.
Monier Williams Cologne
English
त्वच
n.
skin (ifc. See मुक्त-, मृदु-),
Uṇ.
ii, 63, Sch.
cinnamon, cinnamon tree,
R.
iii, 39, 22
Suśr.
Cassia bark,
L.
त्वच
cf.
गुड-
तनु- and पृथक्-त्वचा.
Monier Williams 1872
English
त्वच at the end of a comp. = 2. त्वच्
cf. स-त्°,
सूर्य-त्°, हिरन्य-त्°
(अम्), n. skin
bark, rind
cinnamon, the cinnamon tree, Cassia bark
(आ), f.
skin
[cf. गुड-त्वच and तनु-त्वचा।]
—त्वचा-
पत्त्र, अम्, n. = त्वक्-पत्त्र, Cassia bark.
Macdonell
English
त्वच tvac-a,
n.
id. (esp. —°
a.
)
-ana,
n.
🞄skinning.
Benfey
English
त्वच त्वच् + अ,
I. a substitute for
त्वच्, when latter part of a comp.
adj.
,
e. g.
मृदु-, Having a tender skin,
Hariv. 10425.
II.
n.
Cinnamon, Rām.
3, 39, 22.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्वच
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲವಂಗಪಟ್ಟೆ /ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > प्रशस्ता त्वगस्य
त्वच
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೊಗಟೆ /ಸಿಪ್ಪೆ
Bopp
Latin
त्वच n. (r. त्वच् s. अ) id.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
(tvaca, nt., cinnamon: tvacam Suv 〔104.7〕, in list of medicinal herbs
tvak, tvacaḥ (n. pl.?) Mvy 〔5806〕 = Tib. śiṅ tsha, cinnamon
see BR and pw s.vv. tvac, tvaca.)
धातुप्रदीपः
Sanskrit
त्वचँ त्वच संवरणे
- त्वचति त्वचः त्वक् 21
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्वचं,
क्ली,
(प्रशस्ता त्वगस्त्यस्येति अर्श आदि-त्वात् अच् ।) वृक्षविशेषः दारचिनी इतिभाषा
(यथा, सुश्रुते कल्पस्थाने अध्याये ।“सोमवल्ल्यमृता श्वेता पद्मं कालीयकं त्वचम्
”)तत्पर्य्यायः त्वक् वल्कलम् भृङ्गम् ४वराङ्गम् मुखशोधनम् शकलम् सिंह-लम् वन्यम् सुरसम् १० कामवल्लभम् ११उत्कटम् १२ बहुगन्धम् १३ विज्जुलम् १४ वन-प्रियम् १५ नटपर्णम् १६ गन्धवल्कम् १७ वरम्१८ शीतम् १९ अस्य गुणाः कटुत्वम् ।शीतलत्वम् कफकासविनाशित्वम् शुक्राम-शमनत्वम् कण्ठशुद्धिकरत्वम् लघुत्वम् इतिराजनिर्घण्टः
वल्कलम् चर्म्म (यथा, हरिवंशे १७७ १३६ ।“श्रीवत्साङ्कोऽरविन्दाक्ष ऊर्द्ध्वरोमा मृदुत्वचः
”कञ्चुकः खोलस् इति भाषा
यथा, महा-भारते १२ २४९ ११ ।“विमुक्तः सर्व्वपापेभ्यो मुक्तत्वच इवोरगः
”)गुडत्वक् इति धरणिः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्वच संवरणे तु०
पर०
सक०
सेट् त्वचति अत्वाचीत् अत्वचीत् तत्वाच त्वक्
त्वच
न०
त्वच--अच् वल्कले “त्वचवेष्टितमस्थिपञ्जरम्”उज्ज्वलद० गुडत्वचम् इत्यादि प्रशस्ता त्वगस्त्यस्य अच् ।२ त्वक्पत्रे
न०
“त्वचं लघूष्णं कटुकं स्वादु तिक्तञ्चरूक्षकम् पित्तलं कफवातघ्नं कण्ड्वामारुचिनाशनम् ।हृद्वस्तिरोगवातार्शःकृमिपीनसशुक्रहृदिति”
त्वच त्वचं करोति सत्यपाशेत्यादि० पा० स्वार्थे--णिच् नामधातुः त्वचयति
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
त्वचँ त्वच संवरणे
- (अर्थविवरणम्) संवरणम् आच्छादनम्
त्वचति क्विपि (द्र0 32187) त्वक् अचि (द्र0 31134) त्वचः 22
धातुवृत्तिः
Sanskrit
त्वचँ त्वच (अर्थः) संवरणे
( त्वचति तत्वाच त्वचिता त्वचिष्यति त्वचतु अत्वचत् त्वचेत् त्वच्यात् अत्वाचीत् अत्वचीत् ) "अतो हलादेः'' इति वा वृद्धिः ( तित्वचिषति तात्वच्यते तात्वचीति तात्वक्ति त्वाचयति अतित्वचत् त्वचः ) पचाद्यच् त्वचं गृह्णाति (त्वचयति) "सत्यापपाश'' इत्यादिना णिच् अत्र णिलोपस्य स्थानिवद्भावान्न वृद्धिः (अतत्वचत्) इत्यग्लोपित्वादभ्यासस्येत्वं (त्वक्) "अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते'' इति क्विप् ( वाक्त्वचम् ) "द्वन्द्वाच्चुदषहान्तात्'' इति टच् 21
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“त्वच संवरणे”@} 2 ‘संवरणम् = आच्छादनम्’ इति क्षीरस्वामी।
त्वाचकः-चिका, त्वाचकः-चिका, तित्वचिषकः-षिका, तात्वचकः-चिका
त्वचिता-त्री, त्वाचयिता-त्री, तित्वचिषिता-त्री, तात्वचिता-त्री
त्वचन्-न्ती-ती, त्वाचयन्- 3 त्वचयन्-न्ती, तित्वचिषन्-न्ती
-- त्वचिष्यन्-न्ती-ती, त्वाचयिष्यन्-न्ती-ती, तित्वचिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- त्वाचयमानः, त्वाचयिष्यमाणः, -- तात्वच्यमानः, तात्वचिष्यमाणः
4 त्वक्-त्वग्-त्वचौ-त्वचः
-- -- -- त्वचितम्-तः, त्वाचितः, तित्वचिषितः, तात्वचितः-तवान्
5 त्वचः, त्वाचः, तित्वचिषुः, तात्वचः
त्वचितव्यम्, त्वाचयितव्यम्, तित्वचिषितव्यम् तात्वचितव्यम्
त्वचनीयम्, त्वाचनीयम्, तित्वचिषणीयम्, तात्वचनीयम्
त्वाच्यम्, त्वाच्यम्, तित्वचिष्यम्, तात्वच्यम्
ईषत्त्वचः-दुस्त्वचः-सुत्वचः
-- -- त्वच्यमानः, त्वाच्यमानः, तित्वचिषमाणः, तात्वच्यमानः, त्वाचः, त्वाचः, तित्वचिषः, तात्वचः
त्वचितुम्, त्वाचयितुम्, तित्वचिषितुम्, तात्वचितुम्
6 त्वक्तिः-त्वक्, त्वाचना, तित्वचिषा, तात्वचा
त्वचनम्, त्वाचनम्, तित्वचिषणम्, तात्वचनम्
7 8 त्वचित्वा, त्वाचयित्वा, तित्वचिषित्वा, तात्वचित्वा
प्रत्वच्य, प्रत्वाच्य, प्रतित्वचिष्य, प्रतात्वच्य
त्वाचम् २, त्वचित्वा २, त्वाचम् २, त्वाचयित्वा २, तित्वचिषम् २, तित्वचिषित्वा २, तात्वचम्
तात्वचित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८०३)
02
=>
(६-तुदादिः-१३०१। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[१। ‘सत्यापपाशरूपवीणातूलश्लोकसेनालोमत्वचवर्मवर्णचूर्णचुरादिभ्यो णिच्’ (३-१-२५) इति त्वचं गृह्णातीत्यर्थे त्वक्शब्दाण्णिचि, ‘णाविष्ठवत् प्रातिपदिकस्य’ (भाष्येष्टिः) इति इष्ठवद्भावादिषु कृतेषु, अल्लोपणिलोपयोः शतरि रूपम्।]]
04
=>
[[२। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति कर्तरि क्विप्।]]
05
=>
[[३। पचादित्वात् कर्तर्यच्प्रत्ययः।]]
06
=>
[[४। क्तिनि, चर्त्वे रूपम्। भावे, ‘सम्पदादिभ्यः--’ (वा। ३-३-९४) इति क्विपि तु त्वक् इति रूपम्।]]
07
=>
[पृष्ठम्०७१०+ २१]
08
=>
[[आ। ‘चर्चन्ती कटु झर्झती बुधजनं दोषं त्वचित्वर्चती नित्यं भूपतिमुब्जनोज्झितमना यत्रास्त खल्या सुखम्।।’ धा। का। २। ७३।]]
Capeller
German
त्वच
n.
= vor. (bes. —°).
Stchoupak
French
त्वच-
nt. écorce du cannelier, cannelle, cannelier.