त्र्यम्बक (tryambaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishत्र्यम्बक - tryambaka - - knowing the 3 Vedas or pervading the 3 worlds
त्र्यम्बक - tryambaka - - are offered
त्र्यम्बक - tryambaka - - cakes sacred to rudra tryambaka
त्र्यम्बक - tryambaka - - three-eyed rudra or ziva
त्र्यम्बक - tryambaka - - cake offering ceremony
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
Englishत्र्य्—अ᳡म्बक ‘three-eyed’ (originally probably ‘three-mothered’ the threefold expression अ॑म्बे अ॑म्बिके॑ ऽम्बालिके,
त्रि-मातृ॑ and त्रैमातुर) Rudra or (later on) Śiva, vii, 59, 12
(त्रिय्-, Kapiṣṭh. viii, 10
vii
iii, 44
vi, 4, 77, , )
Apte Hindi
Hindiत्र्यम्बकः
त्रि-अम्बकः -
"‘तीन आंखों वाला, शिव"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaत्र्यम्बक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ /ಮಹಾದೇವ
व्युत्पत्तिः - > त्रीणि अम्बकानि नेत्राणि यस्य । त्रीणि भूम्यन्तरिक्षद्युलोकाख्यानि अम्बकानि स्थानान्यस्य । त्रयः अकारोकारमकाररूपा अम्बाः शब्दाः प्रतिपादकाः वाचकाः यस्य इति वा ।
प्रयोगाः - > "त्र्यम्बकं देवमाचार्यमाचार्यानीं च पार्वतीम्"
उल्लेखाः - > म० वी० ३-६
त्र्यम्बक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit११, अक्षौहिणी, अज, ईश, ईशान, ईश्वर, गिरिश, गिरीश, गुणी, गौरीश, त्र्यम्बक, धूर्जटि, पशुपति, पिनाकिन्, भर्ग, भव, महस्, महादेव, महेश, महेश्वर, मृड, रुद्र, शङ्कर, शम्भु, शर्व, शशिभूषण, शितिकण्ठ, शिव, शूलिन्, श्रीकण्ठ, हर
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritत्र्यम्बक
पु
त्र्यम्बक, ताम्रधातु, महेश्वर
त्र्यम्बकस्ताम्रधातुः स्यात् त्र्यम्बकश्च महेश्वरः ॥ ३३ ॥
verse 2.1.1.33
page 0010
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishAbhyankara Grammar
Englishत्र्यम्बक a grammarian of the nine- teenth century, who resided at Wai in Satara District and wrote a commentary on the Paribhasen- dusekhara which is named त्र्यम्बकी after the writer.
Sanskrit Tibetan
Tibetanchung ma gsum yod
त्र्यम्बक
नाममाला
Sanskritस्कन्दपितृ, शङ्कर, शम्भु, शिव, स्थाणु, महेश्वर, त्र्यम्बक, धूर्जटि, शर्व, पिनाकिन्, प्रमथाधिप, त्रिपुरारि, विशालाक्ष, गिरीश, नीललोहित, रुद्र, इन्दुमौलि, यज्ञारि, त्रिनेत्र, वृषभध्वज, उग्र, शूलिन्, कपालिन्, शिपिविष्ट, भव, हर, उमापति, विरूपाक्ष, विश्वरूप, कपर्दिन्
तत्पिता शङ्करः शम्भुः शिवः स्थाणुर्महेश्वरः ।
त्र्यम्बको धूर्जटिः शर्वः पिनाकी प्रमथाधिपः ॥ ६८ ॥
त्रिपुरारिर्विशालाक्षो गिरिशो नीललोहितः ।
रुद्रेन्दुमौलिर्यज्ञारिस्त्रिनेत्रो वृषभध्वजः ॥ ६९ ॥
उग्रः शूली कपाली च शिपिविष्टो भवो हरः ।
उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वरूपः कपर्द्यपि ॥ ७० ॥
verse 0.1.1.68
page 0036
Mahabharata
EnglishTryambaka^1 = Śiva, q.v.--Do.^2, a Rudra. § 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7585.--§ 770 (Ānuśāsanik.): XIII, 151, 7090.--Do.^3 = Kṛshṇa: XII, 1668.
पुराणम्
Englishत्र्यम्बक / TRYAMBAKA. One of the Ekādaśa Rudras (eleven Rudras). See under Ekādaśarudra).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritत्र्यम्बकः, (त्रीणि चन्द्रसूर्य्याग्निरूपाणि अम्ब-कानि नेत्राणि यस्य । शिवः । इत्यमरः । १ ।१ । ३५ ॥
(यथा, ऋग्वेदे । ७ । ५९ । १२ ।“त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्द्धनम् ॥
”“त्रयाणां ब्रह्मविष्णुरुद्राणामम्बकः पिता ।” इतिऋग्वेदभाष्ये सायनः ।) एकादशरुद्राणामन्य-तमः । यथा, मात्स्ये । ५ । २९ -- ३० ।“अजैकपादहिव्रध्नो विरूपाक्षोऽथ रैवतः ।हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्च सुरेश्वरः ॥
सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः ।एते रुद्राः समाख्याता एकादशगणेश्वराः ॥
”)शिवांशचन्द्रशेखरनामकपौष्यराजपुत्त्रः । यथा, “एवं तिसृणामम्बानां गर्भे जातो यतो हरः ।अतस्त्यम्बकनामाभूत् प्रथितो लोकदेवयोः ॥
स राजपुत्त्रः कौमारावस्थां प्राप यदा तदा ।सर्व्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो जिष्णोस्तुल्यो बभूव ह ॥
बले वीर्य्ये प्रहरणे शास्त्रे शीले च तत्समः ।नान्योऽभून्नृपशार्दूल ! नो वा भूमौ भविष्यति ॥
अभिषिच्याथ तं राजा कुमारं बलवत्तरम् ।दशपञ्चैकवर्षीयं सर्व्वराजगुणैर्यतम् ॥
तिसृभिः सह भार्य्याभिर्व्वनं पौष्यो विवेश ह ।वृद्धोचितक्रियां कर्त्तुं राजा परमधार्म्मिकः ॥
गते पितरि राजा स वनवासं महाबलः ।सर्व्वां क्षितिं वशे चक्रेऽमात्यैः स चन्द्रशेखरः ॥
सार्व्वभौमो नृपो भूत्वा राजभिः परिषेवितः ।अमरैरिव देवेन्द्रो विजहार श्रिया युतः ॥
एवं पौष्यसुतो भूत्वा त्र्यम्बकः प्राप्य निर्व्वृतिम् ।ब्रह्मावर्त्ताह्वये रम्ये करवीराह्वये पुरे ॥
दृषद्बतीनदीतीरे राजा भूत्वा मुमोद ह ॥
”इति कालिकापुराणे ४६ अध्यायः ॥
* ॥
अन्यत् चन्द्रशेखरशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritत्र्यम्बक त्रीणि अम्बकानि नयनान्यस्य, त्रयाणांलोकानां अम्बकः पितेति वा, त्रौन् वेदान् अम्धतेशब्दायते वा अवि--शब्दे ओष्ठ्योपधः कर्मण्यण्संज्ञायाषिति कः त्रिषु लोकेषु कालेषु वा अम्बःशब्दो वेदलक्षणो यस्येति वा, अम्बनम् अम्बः शब्दः ।त्रयोऽकारोकारमकाराः अम्बाः शब्दाः प्रतिपादकाःवाचका वा अस्येति वा, त्रीणि पृथिव्यन्तरीक्षद्युलो-काख्यानि अम्बकानि स्थानानि यस्येति वा । १ शिवेअमरः “त्र्यम्बकंयजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्द्धनम्” यजु० ३ । ६०“जडीकृतस्त्र्यम्बकवीक्षणेन” महेश्वरस्त्र्यम्बक एव ना-परः” रघुः । २ दुर्गायां स्त्री “सोमसूर्य्यानलाक्षित्वात्त्र्यम्बका सा स्मृता बुधैः” देवीपुरा० ।
Grassman
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.