| YouTube Channel

त्र्यक्ष (tryakSa)

 
शब्दसागरः
English
त्र्यक्ष
mfn.
 (-क्षः-क्षी-क्षं) Tri-ocular.
m.
 (-क्षः) A name of SIVA.
E.
 त्रि three,
अक्षि an eye, अच् substituted for the final: see त्रिदृश् ।
Capeller Eng
English
त्र्यक्ष (f. ई & आ) three-eyed
m.
E.
 of Śiva
f.
 ई
N.
of a Rākṣasī.
Yates
English
त्र्यक्ष (क्षः) 1.
m.
 A name of
Shiva.
a. Three-eyed, tri-ocular.
Wilson
English
त्र्यक्ष
mfn.
 (-क्षः-क्षी-क्षं) Tri-ocular.
m.
 (-क्षः) A name of
ŚIVA.
E.
 त्रि three, अक्षि an eye, अच् substituted for the final: see
त्रिदृश्.
Monier Williams Cologne
English
त्र्य्—अक्ष mf(ई, or [Hcat. i, 5, 1202] आ)n. three-eyed,
MBh.
 ii
f.
Hariv.
Kathās.
 cxviii
त्र्य्—अक्ष
m.
 Śiva,
MBh.
Hariv.
 15415 (त्रिय्- v.l. त्रि-यज्ञ),
BhP.
Kathās.
Kaśyapa,
Gal.
N.
 of an Asura,
BhP.
 vii, 2, 4
Macdonell
English
त्र्यक्ष tri‿akṣa,
a.
 (ā, ī) three-eyed
m.
 Śiva: 🞄-ka, -n,
m.
 id.
-akṣara,
a.
 consisting of 🞄three sounds or syllables
-aṅga,
n.
 army of 🞄three members (chariots, cavalry, infantry)
🞄-adhiṣṭhāna,
a.
 having three locations 🞄(mind voice, body).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्र्यक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮೇಶ್ವರ /ಮಹಾದೇವ
निष्पत्तिः - > "षच्" (५-४-११३) ।
व्युत्पत्तिः - > त्रीणि अक्षीणि अस्य
त्र्यक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನು
व्युत्पत्तिः - > त्रीणि अक्षीणि यस्य
प्रयोगाः - > "चेदिराजकुले जातस्त्र्यक्ष एष चतुर्भुजः"
उल्लेखाः - > भा० सभा०
L R Vaidya
English
tri-akza {% m. %} an epithet of Śiva.
Bopp
Latin
त्र्यक्ष m. (tres oculos habens e त्रि et अक्ष) nomen Si-
vi. MAH. 1. 7315.
Mahabharata
English
Tryaksha = Śiva, q.v. (add X, 258
XII, 10122, 10344, 10349 (1000 names^1)
XIII, 1252 (1000 names^2), 6542, 6565).
Tryaksha, pl. (ºāḥ): I, 7315 (the Pāṇḍavas looked like as many T., i.e. Śivas).
पुराणम्
English
त्र्यक्ष / TRYAKṢA. An ancient place of habitation. When the King of this place went to see dharmaputra with gifts the gate-keepers did not allow him to enter the palace premises. (Śloka 17, Chapter 51, Sabhā Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्र्यक्षः,
पुं,
 (त्रीणि अक्षीणि नेत्राणि यस्य ।ततः समासान्तषप्रत्ययः ।) शिवः । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, महाभारते । ३ ।१०६ । ११ ।“आससाद महात्मानं त्र्यक्षं त्रिपुरमर्द्दनम् ॥
”दैत्यविशेषः । यथा, भागवते । ७ । २ । ४ ।“भो भो दानवदैतेया द्विमूर्द्धंस्त्र्यक्ष ! शम्बर ! ।शतबाहो ! हयग्रीव ! नमुचे ! पाक ! इल्वल ! ॥
”नेत्रत्रयविशिष्टे, त्रि । यथा, महाभारते । २ ।४३ । १ ।“चेदिराजकुले जातस्त्र्यक्ष एष चतुर्भुजः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्र्यक्ष
पु०
 त्रीण्यक्षीण्यस्य ष समा० । त्रिनेत्रे शिवे त्रिका०“त्र्यक्षपत्न्या समादिष्टः सदृशः सज्जनः पतिः” हरिवं०१७६ अ० । २ नेत्रत्रययुक्तमात्रे
त्रि०
 । “चेदिराजकुलेजातस्त्र्यक्ष एष चतुर्भुजः । रासभारावसदृशं ररास चननाद च” भा० स० ४२ अ० । स्त्रियां ङीष् । “द्व्यक्षींत्र्यक्षीं ललाटाक्षीं दीर्घजिह्वामजिह्मिकाम्” भा० व०२८९ अ० । राक्षसीभेदोक्तौ । आर्षे क्वचित् न षसमा० । त्र्यक्षि शिवे । “त्र्यक्ष्णे पूष्णो दन्तभिदे वाम-नाय शिवाय च” भा० आश्व० ८ अ० शिवस्तुतौ ।
Capeller
German
त्र्यक्ष (f. ई u. आ) dreiäugig
Bein. Śiva's.
Burnouf
French
त्र्यक्ष त्र्यक्ष
m.
 Śiva [aux trois yeux].