त्रैविद्य (traividya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्रैविद्य m.
  (-द्यः) A scholar in the three Vedas,  or one who possesses
three sciences.
	 n.
  (-द्यं) A collection or assembly of learned Brahm-
ans.
 E.
  त्रि three,  विद्या knowledge,  and अण् aff.
  

Capeller Eng

English

 त्रैविद्य a.
  studying the three Vedas or familiar with
them
 n.
  the three Vedas or the knowledge of them. 

Yates

English

 त्रै-विद्य (द्यः) 1.
m.
  A scholar in the
three
vedas. n.
  A collection of
learned
brāhmans.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 त्रैविद्य
m.
  (-ट्यः) A scholar in the three Vedas,  or one who
possesses three sciences.
n.
  (-द्यं) A collection or assembly of learned
Brahmans.
E.
  त्रि three,  विद्या knowledge,  and अण् aff.
  

Apte

English

त्रैविद्यम् [traividyam],  1 The three Vedas.

The study of the three Vedas.

An assemly of Brāhmaṇas familiar with the three Vedas.

The three sciences. -द्यः A Brāhmaṇa versed in the three Vedas
 त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते Bg.*
  9.2. a.
   Familiar or propounded by the three Vedas
 धर्मं भागवतं शुद्धं त्रैविद्यं च गुणाश्रयम् Bhāg.*
  6.2.24.

Apte 1890

English

 त्रैविद्यं 1 The three Vedas. 
2 The study of the three Vedas. 
3 An assembly of Brāhmaṇas familiar with the three Vedas. 
4 The three sciences. 
द्यः A Brāhmaṇa versed in the three Vedas
 Bg. 9. 20. 

Monier Williams Cologne

English

 त्रैविद्य mfn.
   (Pāṇ.  iv,  2,  60
 Pat.
 ) familiar with त्रि-विद्या,  Lāṭy.
  viii,  6,  29
 Mn.
  
 Yājñ.
 
 MBh.
  

 त्रैविद्य n.
  =
  त्रि-विद्या,  Āp.
  
 Gaut.
 
 Gṛhyās.
 Mn.
   &c.
  

 an assembly of Brāhmans familiar with त्रि-विद्या,  Yājñ.
 
 Hariv.
  9578
 MārkP.
   xxiii,  35.

Monier Williams 1872

English

 त्रैविद्य,  अम्,  n. (fr. त्रि-विद्या and त्रि-विद्य), 
the three sciences
 the three Vedas (Ṛg,  Yajus,  and
Sāman)
 study or knowledge of the three Vedas
the three duties of teaching the Veda,  sacrificing,  and
donation
 a particular Vrata or religious observance
a collection or assembly of Brāhmans who are
familiar with the three Vedas
 (अस्,  आ,  अम्),  familiar
with the three Vedas.

Benfey

English

 त्रैविद्य त्रैविद्य,  i. e. त्रि-विद्या + अ, 
 I. n.
 
 1. The three Vedas,  Man.  2,  28.
 2. An assemblage of Brāhmaṇas skilled
in the three Vedas,  Yājñ. 1,  9.
 II. adj.
 
Skilled in the three Vedas,  Man.  12, 
111.

Apte Hindi

Hindi

त्रैविद्यम्
नपुं*
   - त्रिविद्या + अण्
तीनों वेद

त्रैविद्यम्
नपुं*
   - -
तीनों वेदों का अध्ययन

त्रैविद्यम्
नपुं*
   - -
तीन शास्त्र

त्रैविद्यः
पुं*
  - -
तीनों वेदों में निष्णात ब्राह्मण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

त्रैविद्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಗಳೆಂಬ ೩ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವನು ಅಥವಾ ತಿಳಿದವನು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-५९)
व्युत्पत्तिः - > त्रिविद्यामधीते वेद वा
प्रयोगाः - > "त्रैविद्यमद्ब्रूयात्स्वधर्मः पाल्यतामिति"
उल्लेखाः - > याज्ञ० २-१८५
त्रैविद्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಗಳೆಂಬ ೩ ವಿದ್ಯೆಗಳು
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "अण्" (५-४-३८)
व्युत्पत्तिः - > तिसृणां विद्यानां समाहारः

L R Vaidya

English

 trEvidya {% (I) n. %} 1. The three Vedas
 2. the study of the three Vedas.

 trEvidya {% (II) m. %} A Brāhmaṇa learned in the three Vedas,  Bg.ix.20.

Bopp

Latin

 त्रैविद्य (a त्रिविद्य n. - gr. 674. - tres scientiae,  tres libri
sacri - Vêdi - s. य) trium Vêdorum peritus. BH. 9. 20.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 traividya,  adj.,  and °ya-tā,  noun (= Pali tevijja,  °ja-tā),  (state of) possessing the three knowledges. In Pali (see Childers s.v. vijjā and Lévi,  Sūtrāl. 〔vii.9〕,  note),  these are either (1) knowledge that all is anicca,  dukkha,  anatta,  or (2) knowledge of former births (pubbenivāsa),  of the (future) rebirths of beings (cutūpapāta),  and of the destruction of the depravities (āsava-khaya)
 of these the first and the third are two of the abhijñā (Pali abhiññā),  q.v.,  and the second results from another abhijñā,  viz. divyacakṣus (see s.v. upapāda),  so that these three abhijñā are identified in BHS as the three vidyā,  AbhidhK. LaV-P. 〔vii.108〕. So far as I have found,  this second of the two Pali sets is the only one recognized in BHS,  where the category is in any case of very restricted occurrence
 I have failed to record it except in SP and LV. In SP only the adj. occurs,  always associated with ṣaḍabhijña,  having the six abhijñā,  as in: te traividyāḥ ṣaḍabhijñā(ḥ) … SP 〔179.17〕 (prose),  and in verses (always separate ṣaḍabhijña from traividya! text makes them cpd.) 〔90.7〕
 〔129.10〕
 〔150.2〕
 〔155.2〕
 no such association in LV,  where context never helps in interpretation
 adj.,  traividya (voc.) LV 〔363.16〕 (vs)
 noun,  traividyatādhigatā 〔350.14〕 (so read with best mss. for text traividyādh°)
 °dyatā daśabalena … prāptā 〔352.17〕
 °tām anuprāptaṃ 〔353.13〕 (prose)
 the last suggests that in 〔426.13〕 (prose) it is necessary to em. to traividyatānuprāpta (text °dyānu°,  no v.l.) ity ucyate (said of Buddha).

Indian Epigraphical Glossary

English

 Traividya (LL),  Buddhist
 teacher of the three piṭakas.
(EI 16),  cf. Trivedin.

Lanman

English

 traividya,  n. study of the three Vedas.
[trividyā.]

Mahabharata

English

*traividya (“the three vedas”): III,  13779 (ºvṛddhāḥ)
 XII,  545 (ºvṛddhānāṃ),  8201 (ºvṛddhān),  9721 (ºvṛddhāḥ)
 XIII,  5109 (ºvṛddhebhyaḥ)
 cf. trayī.--Do.^2,  adj. (“familiar with the three vedas”)
 VI,  1190
 XII,  2424 (brāhmaṇānāṃ). 2469 (vipreshu),  5972
 XIII,  6455 (brāhmaṇaḥ).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्रैविद्यः,  पुं,
   (ऋग्वेदयजुर्व्वेदसामवेदरूपास्त्रिस्रोविद्या यस्येति त्रिविद्यस्ततः स्वार्थ अण् । यद्बा, तिसो विद्या अधीते वेद वा । “तदधीते तद्वेद ।”४ । २ । ५९ । इति अण् ।) त्रिवेदज्ञः । त्रिविद्या-वेत्ता । यथा । मनुः । १२ । १११ ।“त्रैविद्यो हेतुकस्तर्की नैरुक्तो धर्म्मपाठकः ।त्रयश्चाश्रमिणः पूर्व्वे परिषत् स्याद्दशावरा ॥
”(व्रतविशेषे,  क्ली । यथा,  मनुः । २ । २८ ।“स्वाध्यायेन व्रतैर्होमैस्त्रैविद्येनेज्यया सुतैः ।महायज्ञैश्च यज्ञैश्च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥
”“त्रैविद्याख्येन च व्रतेन ।” इति तट्टीकायांकुल्लूकभट्टः ॥
 वेदत्रयप्रतिपाद्ये,  त्रि । यथा, भागवते । ६ । २ । २४ ।“धर्म्मं भागवतं शुद्धं त्रैवेद्यञ्च गुणाश्रयम् ॥
”“त्रैवेद्यं वेदत्रयप्रतिपाद्यं गुणाश्रयं यमदूतानांधर्म्मम् ।” इति तट्टीकायां स्वामी ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 त्रैविद्य पु०
  त्रिस्रो विद्याः समाहृताः ऋग्यजुःसामरूपा-स्त्रिविद्यं तदधीते वेद वा अण् । १ वेदत्रयाभिज्ञे ।“त्रैविद्यो हेतुकस्तर्कीनैरुक्तो धर्म्मपाठकः । त्रयश्चाश्र-मिणः पूर्व्वे परिषत् स्याद्दशावरा” व्यव० त० नारदः ।“चत्वारो वेदधर्मज्ञाः पर्षद् त्रैविद्यमेव वा” “राजाकृत्वा पुरे स्थानं ब्राह्मणान्न्यस्य तत्र तु । त्रैविद्यं वृत्ति-मद्ब्रूयात् स्वधर्मः पाल्यतामिति” याज्ञ० । तिसृणांविद्यानां समाहारः त्रिविद्यं स्वार्थे अण् । २ तिसृषुविद्यासु । “धर्मं भागवतं शुद्धं त्रैविद्यं च गुणाश्रयम्”भाग० ६ । २ । २४ । ताश्च तिस्रो नानारूपाः “ऋचो यजूंषिसामानि त्रैविद्यं तत्रे तिष्ठति” सा० गृह्य० “स्वाध्यायेनव्रतैर्होमैस्त्रैविद्येनेज्यया सुतैः । महायज्ञैश्च यज्ञैश्चब्राह्मोयं क्रियते तनुः” मनुः “कर्षकाणां कृषिर्वृत्तिःपण्यं विपणिजीविनाम् । गावोऽस्माकं परा वृत्तिरेत-त्रैविद्यमुच्यते” हरिवं० ७३ अ० “त्रयोऽग्नयस्त्रयो वेदा-स्त्रेविद्यं कौस्तुभो मणिः” हरिवं० १६८ अ० “त्रयोलोकास्त्रयो वेदास्त्रेविद्यं पावकत्रयम्” मार्कण्डेयपु०  ।

Capeller

German

 त्रैविद्य die drei Veden kennend
 n.
  die
drei Veden o. die Kenntnis ders.

Burnouf

French

 त्रैविद्य त्रैविद्य a. (त्रि
 विद्या) qui possède la
triple science,  c-à-d. les trois Vedas.

Stchoupak

French

 त्रै-विद्य-
 a. versé dans les 3 Veda.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.