| YouTube Channel

त्रैमातुर (traimAtura)

 
Spoken Sanskrit
English
त्रैमातुर - traimAtura -
adj.
 - having 3 mothers
Apte
English
त्रैमातुरः [traimāturḥ], An epithet of Lakṣmaṇa
त्रैमातुरः कृत्स्नजितास्त्र- शस्त्रःसध्ऱ्यङ् रतः श्रेयसि लक्ष्मणisभूत्
Bk.*
 1.25. Lakṣmaṇa is so called because he was born to his mother Sumitrā on her eating the sacrificial oblation given to her by her two co-wives, Kausalyā and Kaikeyī.
Apte 1890
English
त्रैमातुरः An epithet of Lakshmaṇa.
Monier Williams Cologne
English
त्रैमातुर
mfn.
 having 3 (मातृ) mothers,
Pāṇ.
 vi, 3, 48,
Kāś.
Monier Williams 1872
English
त्रैमातुर, अस्, ई, अम् (fr. त्रि-मातृ), having
three-mothers.
Apte Hindi
Hindi
त्रैमातुरः
पुं*
 - "त्रिमातृ + अण्, उत्वम्"
लक्ष्मण का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रैमातुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷ್ಮಣ /ಮೂರು ಮಂದಿ ತಾಯಂದಿರ ಮಗ
निष्पत्तिः - > "अण्" उत् आदेशश्च (४-१-११५)
व्युत्पत्तिः - > तिसृणां मातॄणामपत्यं पुमान्
प्रयोगाः - > "त्रैमातुरः कृत्स्नजितास्त्रशस्त्रः"
उल्लेखाः - > भट्टि० १-२५
L R Vaidya
English
trEmAtura {% m. %} 1. An epithet of Lakshmaṇa
2. of Gaṇeśa.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रैमातुर
पु०
 तिसृणां मातृणामपत्यम् अण् मातुरुत् ।तिसृणां कौशल्यकेकयीसुमित्राणां स्नेहभाजनत्वेनतदीयांशपायसभोजनेन जनिते लक्ष्मणे “त्रैमातुरःकृत्सृजितास्त्रशसत्रः” भट्टिः । “सहि सुमित्रया, स्वांशपिण्डद्वयप्रदानात्ताभ्याञ्च जनितः” जयम० ।तत्कथा रामायणे दर्शिता यथा “पायसं प्रति-गृह्णीथाः पुत्रीयं त्विदमात्मनः । कौशल्यायै नरपतिःपायसार्द्धं ददौ तदा । अर्द्धादर्द्धं ददौ चापि सुमि-त्रायै नराधिपः । कैकेत्य्यै चावशिष्टार्द्धन्ददौ पुत्रार्थ-कारणात् । प्रददौ चावशिष्टार्द्धं पायसस्यामृतोपमम् ।अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः । एवन्तासांददौ राजा भार्य्याणां पायसं पृथक् । ताश्चैव पायसंप्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमाः स्त्रियः । सम्मानं मेनिरे सर्वाःप्रहर्षो दितचेतसः । ततस्तु ताः प्राश्य तमुत्तमस्त्रियोमहीपतेरुत्तमपायसं पृथक् । हुताशनादित्यसमानतेज-सोऽचिरेण गर्भान् प्रतिपेदिरे तदा” आ० १६ स० ।