| YouTube Channel

त्रुटि (truTi)

 
Capeller Eng
English
त्रुटि
f.
a little bit, atom
a very minute space of time.
Yates
English
त्रुटि (टिः-टी) 2. 3.
f.
Cutting
loss
small cardamoms
a moment, a
measure of time next to
trasare-
nu
doubt
an atom
a fault.
Spoken Sanskrit
English
त्रुटि - truTi -
m.
- smallpart
त्रुटि - truTi -
m.
- atom
त्रुटि - truTi -
m.
- particle??
त्रुटि - truTi -
f.
- very minute space of time
त्रुटि - truTi -
f.
- doubt
त्रुटि - truTi -
f.
- breaking
त्रुटि - truTi -
f.
- loss
त्रुटि - truTi -
f.
- breaking a promise
त्रुटि - truTi -
f.
- small cardamoms
त्रुटि - truTi -
f.
- cutting
त्रुटि - truTi -
f.
- same as troTi
त्रुटि - truTi -
f.
- destruction
त्रुटि - truTi -
m.
- particle??
बिन्दु - bindu -
m.
- smallparticle
हा - hA -
indecl.
- particleexpressingpain
हा - hA -
indecl.
- particleexpressinggrief
हा - hA -
indecl.
- particleexpressingdejection
मात्रा - mAtrA -
f.
- particle
कण - kaNa -
m.
- particle
लेश - leza -
m.
- particle
लव - lava -
m.
- particle
निपात - nipAta -
m.
- particle
अव्यय - avyaya -
n.
- particle
अहे - ahe -
ind.
- a particle
चकार - cakAra -
m.
- particle ca
अग्निकण - agnikaNa -
m.
- fire-particle
शिखिकण - zikhikaNa -
m.
- fire-particle
कणिका - kaNikA -
f.
- small particle
अंशु - aMzu -
m.
- small particle
कणिक - kaNika -
m.
- small particle
तिल - tila -
m.
- small particle
कणा - kaNA -
f.
- minute particle
त्रुटि - truTi -
f.
- same as troTi
Wilson
English
त्रुटि
f.
(-टिः-टी)
1 Cutting, breaking.
2 Loss, destruction.
3 Breaking a promise, &c.
4 Small cardamoms, (Alpinia cardamomum. )
5 A short time, a moment.
6 Doubt, uncertainty.
7 (Always feminine, though used attributively, ) Little, small.
8 An atom, or a visible atom composed of three subtler elementary particles.
E.
त्रुट to cut or divide, affix कि and ङीप् optionally added.
Apte
English
त्रुटिः [truṭiḥ] टी [ṭī], टी
f.
[त्रुट्-इन् वा ङीप्]
Cutting, tearing.
A small part, an atom.
A very minute space of time equal to 1/4 of a Kṣaṇa
or 1/2 of a Lava
Mb.
* 1.25.14
Bhāg
1.13.4.
Doubt, uncertainty.
Loss, destruction.
Small cardamoms (the plant).
Apte 1890
English
त्रुटिः,
टी f. [त्रुट्-इम् वा ङीप्] 1 Cutting, tearing.
2 A small part, an atom.
3 A very minute space of time equal to (1/4) of a Kṣaṇa or (1/2) of a Lava.
4 Doubt, uncertainty.
5 Loss, destruction.
6 Small cardamoms (the plant).
Monier Williams Cologne
English
त्रुटि
f.
(Siddh. stry. 26) an atom (= 7 Reṇus,
Lalit.
xii, 176)
a very minute space of time,
MBh.
i, 1292
Hariv.
9529
VarBṛS.
ii, 0/1
Sūryas.
BhP.
iii, 11, 6
x
small cardamoms,
Suśr.
vi
doubt,
L.
cutting, breaking,
W.
loss, destruction,
W.
breaking a promise,
W.
N.
of one of the mothers attending on Skanda,
MBh.
ix, 2635
See त्रोटि.
Monier Williams 1872
English
त्रुटि, इस्, f. (or त्रुटी, f. ?), cutting, breaking,
a tear, split
a small part, an atom or a visible atom
composed of three subtler elementary particles
a
very minute space of time, a moment, equal to (1/2)
Lava, = (1/4) Kṣaṇa, = (1/40) Kāṣṭhā, = (1/400) Kalā, =
(1/4000) Nālikā, = (1/8000) Muhūrta, (or = (1/100) Vedha, =
(1/300) Lava, = (1/900) Nimeṣa, = (1/2700) Kṣaṇa, = (1/13500)
Kāṣṭhā, = (1/202500) Laghu, = (1/3037500) Nāḍikā, =
(1/6075000) Muhūrta)
small cardamoms (Alpinia Car-
damomum), cardamoms from Guzerat
a sort of
tree
doubt, uncertainty
breaking (a promise)
loss,
destruction
N. of one of the Mātṛs attending on
Skanda.
—त्रुटि-वीज, अस्, m. Arum Colocasia (=
कचु), an esculent root.
—त्रुटि-शस्, ind. in short
spaces of time.
—त्रुट्य्-अवयव, अस्, m. one half
of a Truṭi.
Macdonell
English
त्रुटि tru-ṭi,
f.
particle, atom
moment (as 🞄a measure of time, the exact duration of which 🞄varies in different statements).
Benfey
English
त्रुटि त्रुट् + इ,
f.
1. A moment as
measure of time, MBh. 1, 1292.
2.
Small cardamoms, Suśr. 2, 505. 1.
Hindi
Hindi
कमियों गलतियों,
Apte Hindi
Hindi
त्रुटिः
स्त्री*
- त्रुट् + इन् कित्
"काटना, तोड़ना, फाड़ना"
त्रुटिः
स्त्री*
- त्रुट् + इन् कित्
"छोटा हिस्सा, अणु"
त्रुटिः
स्त्री*
- त्रुट् + इन् कित्
"समय का अत्यन्त सूक्ष्म अन्तर, १/४ क्षण या १/२ लव"
त्रुटिः
स्त्री*
- त्रुट् + इन् कित्
"सन्देह, अनिश्चितता"
त्रुटिः
स्त्री*
- त्रुट् + इन् कित्
"हानि, नाश"
त्रुटिः
स्त्री*
- त्रुट् + इन् कित्
छोटी इलायची
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रुटि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಣ್ಣ ಜಾತಿಯ ಯಾಲಕ್ಕಿ
निष्पत्तिः - > त्रुट (छेदने) - "इन्" (उ० ४-११७)
त्रुटि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಲ್ಪ /ಕೊಂಚ
त्रुटि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಶಯ
त्रुटि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಒಂದು ಭಾಗ /ಕಾಲದ ಒಂದು ಭೇದ
विस्तारः - > "त्रिटिः संशयलेशयोः सूक्ष्मैलायां कालमाने" - हेम० "त्रसरेणुत्रयं भुङ्क्ते यः कालः त्रुटिः स्मृता"
त्रुटि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರಿಯುವುದು /ತುಂಡುಮಾಡುವುದು
L R Vaidya
English
truwi {% f. %} 1. Cutting, breaking
2. a small part, an atom
3. a very minute space of time, equal to of 1/4th of a kshaṇa
4. doubt, uncertainty
5. loss, destruction
6. a small cardamom (plant).
Bopp
Latin
त्रुटि f. (r. त्रुट् s. इ) parvum momentum. MAH. 1. 1292.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
(truṭi (f.), Skt., so read with v.l. for Lefm. truti, a small particle: LV 〔149.4〕
as a unit of measure, here = 7 aṇu, one-seventh of a vātāyana-rajas, q.v., which in LV is one-seventh of a śaśarajas
Tib. rdul chuṅ ṅu = small speck. Not in corresp. Mvy list, 〔8190 ff.〕
possibly cf. Tib. chu rdul = ab-rajas 〔8193〕, water-speck, between loharajas and śaśarajas, not in LV
can a corruption have occurred based on Tib. chuṅ, small, and chu, water?)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
त्रुटौ मात्रा लवो लेशः कणो ह्रस्वं पुनर्लघु १४२७
-wordlist-
त्रुटि (स्त्री), मात्रा (स्त्री), लव (पुं), लेश (पुं), कण (पुंस्त्री), ह्रस्व (क्ली), लघु (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सूक्ष्म
सूक्ष्म, लेश, लव, श्लक्ष्ण, क्षुद्र, दभ्र, कण, अणु, किञ्चित्, मात्र, तनु, स्तोक, ह्रस्व, अल्प, त्रुटि
सूक्ष्मलेशलवश्लक्ष्णक्षुद्रदभ्रकणाणवः
किञ्चिन्मात्रतनुस्तोकह्रस्वाल्पत्रुटयः समाः ६८८
verse 4.1.1.688
page 0079
Mahabharata
English
Truṭi, a mātṛ. § 615u (Skanda): IX, 46, 2635.
पुराणम्
English
त्रुटि / TRUṬI I. Thirty alpakālas make one truṭi. (See under kālamāna).
त्रुटि / TRUṬI II. A female attendant of subrahmaṇya. (Śloka 17, Chapter 46, śalya Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्रुटिः,
स्त्री,
(त्रुट्यते इति त्रुट् + “इगुपघात्कित् ।” उणां २१८ इति इन् सच कित् ।)न्नहैला (यथा, सुश्रुते उत्तरतन्त्रे ५२ ।“उतुकारिकां सर्पिषि नागराढ्यांपक्वा समूलैस्त्रुटिकोलपत्रैः
”अस्याः पर्य्यायो यथा, --“वयस्था तीक्ष्णगन्धा सूक्ष्मैला त्रिपुटात्रुटिः
”इति वैद्यकरत्नमालायाम्
)अल्पम् संशयः कालभेदः ह्रस्वा-क्षरचतुर्भागग्रहणात्मकः इत्यमरः ३७
क्षणद्वयात्मकः इति तट्टीकायां स्वामी
यथा, भागवते ११ ।“अणुर्द्वौ परमाणू स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।जालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् ।त्रसरेणुस्त्रिकं भुङ्क्ते यः कालः सा त्रुटिःस्मृता
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रुटि(टी) स्त्री कुटा० त्रुट--इन् वा ङीप् ।१ सूक्ष्मैलायां अल्पे संशये कालभेदे अमरःस “योऽक्ष्णोर्निमेषस्य खराम३०भागः तत्परस्त-च्छतभाग उक्ता त्रुटिर्निमेषैर्धृति१८ भिश्च काष्ठा तत्त्रिं-शता सद्गणकैः कलोक्ता” सि० शि० उक्तेः तत्परस्यशतभागकालरूपः “क्षणद्वयात्मकः कालस्त्रुटिरिति”ऽभरतः तन्मूल्यं मृग्यम् तदपेक्षया क्षणस्य भाग०अधिककालतोक्तेः तस्यामूर्त्तत्वात् क्षणस्य मूर्तत्वाच्च तथाहि “प्राणादिः कथितो मूर्त्तस्त्रुट्याद्योऽमूर्त्तसंज्ञकः”सू० सि० “त्रुटिराद्या यस्य तादृशः कालः एकप्राणा-न्तर्गतत्रुटितत्परादिकोऽमूर्त्तसंज्ञकः व्यवक्षारायोग्यत्वे-नास्यामूर्त्तवम् माग० ११ ५, अन्यथा मानमुक्तंयथा “अणू द्वौ परमाणुः स्यात् त्रसरेणुस्त्रयः स्मृतः ।ज्वालार्करश्म्यवगतः खमेवानुपतन्नगात् त्रसरेणुत्रयंभुङ्क्ते यः कालः सः त्रुटिः स्मृता शतभागस्तु वेधःस्यात्तैस्त्रिभिस्तु लवः स्मृतः निमेषस्त्रिलवो ज्ञेयआम्नातस्ते त्रयः क्षणः” “मरुतः सह पर्जन्याःकलात्रुटिलवक्षणाः” हरिवं० १६८ अ० “शुक्लस्त्वं बहुलस्त्वञ्चकला काष्ठा त्रुटिस्तथा” भा० आ० २५ अ० “प्राण-त्रुटित्रुट्यबयवाद्यकालस्य क्षेत्रस्य वेत्ता” वृ० सं०२ अ० ।२ कुमारानुचरमातृभेदे “केशयन्त्री त्रुटिर्नाम क्रोशनातु तडित्प्रभा” भा० ग० ४७० भातृगणोक्तौ भावेइन् अवयवादिहीनतायाम्
Capeller
German
त्रुटि
f.
ein Bischen, Atom, ganz kleiner
Zeitabschnitt.
Burnouf
French
त्रुटि त्रुटि
f.
petit objet, petite quantité, atome
temps
très-court
la 100ᵉ partie du वेध ou 0'', 000266...
Brisure
destruction, perte.
Doute, incertitude.
Alpinia
cardamomum, bot.
Stchoupak
French
त्रुटि-
f.
très courte durée de temps, fraction d'une minute.