| YouTube Channel

त्रिसौपर्ण (trisauparNa)

 
Monier Williams Cologne
English
त्रि—सौपर्ण
mfn.
 relating to the Tri-suparṇa verses,
MBh.
 xii.
Benfey
English
त्रिसौपर्ण त्रिसौपर्ण, i. e. त्रि-सु
-पर्ण + अ,
adj.
 Epithet of a certain
religious study, MBh. 12, 13567.
Mahabharata
English
trisauparṇa, adj. (see Suparṇa^6): XII, 13567 (vrataṃ).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रिसौपर्ण
न०
 त्रिः सुपर्णेन ऋषिणा कृतमण् वृत्तौ त्रिशब्दस्यसुजर्थता उत्तरपदवृद्धिः । सुपर्णर्षिणा चरिते व्रतभेदे ।“सुपर्णो नाम तमृषिः प्राप्तवान् पुरुषोत्तमात् ।तपसा वै सुतप्तेन दमेन नियमेन च । त्रिः परि-क्रान्तवानेतत् सुपर्णो धर्ममुत्तमम् । यस्मात्तस्माद्व्रतंह्येतत् त्रिसौपर्णमिहोच्यते । ऋग्वेदपाठपठितंब्रतमेतद्धि दुश्चरम् । सुपर्णाच्चाप्यधिगतो धर्म एषसनातनः । वायुना द्विपदां श्रेष्ठः कथितो जलदायुघा ।वायोः सकाशात् प्राप्तश्च ऋषिभिर्विघसाशिभिः । ततोमहोदधिश्चैव प्राप्तवान् धर्ममुत्तमम् । अन्तर्दधे ततोभूयो नारायणसमाहितः” भा० शा० ३५० अ० ।सुपर्णा एव स्वार्थे अण् त्रयः सौपर्णा यत्र ।ऋग्वेदे १० । ११४ । ३ । ४ । ५ । मन्त्रत्रिके । ते चसन्त्राः “चतुष्कपर्दा युवतिः सुपेशा घृतप्रतीकावयुनानि वस्ते । तस्यां सुपर्णा वृषणा निषेदतुर्यत्रदेवा दधिरे भागधेयम्” । ३ “एकः सुपर्णः स समुद्र-माविवेश स इदं विश्वं भुवनं विचष्टे । तं पाकेन मनसापश्यमन्तितस्तं माता ह्लि स उ रेह्लि मातरम्” । ४ “सुपर्णंविप्राः कवयो वचोभिरेकं सन्तं बहुधा कल्पयन्ति ।छन्दांसि च दधतो अध्वरेषु ग्रहान्त सोमस्य मिमतेद्वादश” । ५ सुपर्णपदघटिते मन्त्रे विदितं अण् उत्तर-पदवृद्धिः । ३ परमेश्वरनामभेदे “त्रिसौपर्णं तथा ब्रह्मयजुषां शतरुद्रियम्” भा० शा० २८६ अ० । “त्रिसौपर्णे विदितंनाम त्रिसौपर्णमिति तदर्थः” श्रीधरः । त्रिसौवर्णेतिपाठः लिपिकरप्रमादात् ।