त्रिवृत् (trivRt)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्रिवृत् mfn.
   (-वृत्) Triple,  tri-form,  three-fold.
	 m.
  (-वृत्)
	 1. A plant of
valuable purgative properties,  commonly called Teori,  and distin-
guished into two species,  white and black,  (Convolvulus turpe-
thum. )
	 2. Combining any thing by three.
	 3. A triple cord,  a girdle, 
&c. of three strings.
	 4. A kind of sacrifice.
 E.
  त्रि three,  (three seed
vessels, ) वृ to cherish,  affix क्विप्,  and तुक् added: also with टाप्
added त्रिवृता f.
  (-ता.)

Capeller Eng

English

 त्रिवृ॑त् a.
  threefold
 m.
  a kind of recitation,  a cord or
amulet of three strings. 

Yates

English

 त्रि-वृत् (त्) 5.
m.
  A plant,  Teori
 a
triple cord
 a sacrifice.
a. Three-
formed
 threefold.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   त्रिवृत्  trivRt  adj.
   consisting of 3 parts or folds  
   त्रिवृत्  trivRt  adj.
   threefold   
   त्रिवृत्  trivRt  adj.
   triform  
   त्रिवृत्  trivRt  adj.
   triple   
   त्रिवृत्  trivRt  m.
   triple cord  
   त्रिवृत्  trivRt  m.
   amulet of 3 strings     
            

Wilson

English

 त्रिवृत्
mfn.
   (-वृत्) Triple,  tri-form,  three-fold.
m.
  (-वृत्)
1 A plant of valuable purgative properties,  commonly called Tëori,  and
distinguished into two species,  white and black,  (Convolvulus turpethum. )
2 Combining any thing by three.
2 A triple cord,  a girdle,  &c. of three strings.
3 A kind of sacrifice.
E.
  त्रि three,  (three seed vessels, ) वृ to cherish,  affix क्विप्,  and
तुक् added
 also with टाप् added त्रिवृता (-ता.)

Monier Williams Cologne

English

 त्रि—वृ॑त् mfn.
   threefold,  triple,  triform,  consisting of 3 parts or folds &c.
  ,  RV.
   &c.
  

 connected with the Tri-vṛt Stoma,  ŚBr.
   xiii
 KātyŚr.
  
 ŚāṅkhŚr.
  

 (n.  pl.
  -वृन्ति),  ĀśvŚr.
  

 त्रि—वृ॑त् m.
  (with or without स्तो॑म) a threefold Stoma (in which first the three 1st verses of each Tṛca of RV.
   ix,  11 are sung together,  then the 2nd verses,  and lastly the 3rd),  VS.
  &c.
  

 a triple cord,  ŚāṅkhGṛ.
 
 Mn.
   iii,  43

 an amulet of 3 strings,  AV.
   v,  28

 N.
  of a Vyāsa (See -वृष)

 त्रि—वृ॑त् f.
  =
  °ता,  Suśr.
  (generally written तृ-व्°)

Benfey

English

 त्रिवृत् त्रि-वृत्, 
 I. adj.
  Triple,  Man. 
11,  263.
 2. A peculiar mode of reciting
the eleventh hymn of the ninth maṇ-
ḍala of the Rigv.,  Man.  11,  74.
 II. m.
 
A triple string,  Man.  2,  43.
 III. f.
 
Ipomœa turpethum R. Br.,  Suśr. 2, 
35,  9.

Shabdartha Kaustubha

Kannada

त्रिवृत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಂಪು ತಿಗಡೆ ಮರ
निष्पत्तिः - > वृञ् (वरणे) - "क्विप्" (३-२-१७८)
व्युत्पत्तिः - > त्रीनवयवान् वृणोति
त्रिवृत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರರಿಂದ ಕೂಡಿದ /ಮೂರರಷ್ಟಾದ /ಮುಮ್ಮಡಿಯಾದ
प्रयोगाः - > "मौञ्जी त्रिवृत्समा स्लक्ष्णा कार्या विप्रस्य मेखला" । "कार्पासमुपवीतं स्यात् विप्रस्योर्ध्ववृतं त्रिवृत्" ।
उल्लेखाः - > मनु० २-४२,  मनु० २-४४

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

श्यामा
श्यामा,  रात्रि,  त्रिवृत्,  मुग्धयौवना,  प्रियङ्गु,  वृद्धदारिका
श्यामा रात्रिस्त्रिवृत् श्यामा श्यामा स्त्री मुग्धयौवना ।
श्यामा प्रियङ्गुराख्याता श्यामा स्याद् वृद्धदारिका ॥ १०१ ॥
verse 1.1.1.101
page 0007

Lanman

English

 tri-vṛ́t,  a. threefold,  tri-partite. [‘turning
thrice,  with three turns.’]

Vedic Reference

English

 Tri-vṛt,  ‘threefold, ’ is the designation of an amulet in the
Atharvaveda (v. 28,  2. 4).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्रिवृत्,  स्त्री,
   (त्रीनवयवान् वृणोतीति । वृ +क्विप् तुक् च ।) लताविशेषः । तेउडी इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । सर्व्वानुभूतिः २ सुवहा ३त्रिपुटा ४ त्रिवृता ५ त्रिभण्डी ६ रेचनी ७ ।इत्यमरः । २ । ४ । १०८ ॥
 सवहा ८ सरणा ९सरसा १० त्रिपुटी ११ रोचनी १२ । एतेत्रिवृता सामान्ये शुक्लत्रिवृतायामिति केचित् ।इति भरतः ॥
 मालविका १३ मसूरी १४श्यामा १५ अर्द्धचन्द्रा १६ विदला १७ सुषेणी१८ कालिङ्गिकम् १९ कालमेषी २० काली २१त्रिवेला २२ त्रिवृत्तिका २३ । इति राज-निर्घण्टः ॥
 श्वेता २४ सारा २५ । इति शब्द-रत्नावली ॥
कृष्णायाः पर्य्यायः । श्यामा १ पालिन्दी २मुषेणिका ३ काला ४ मसूरविदला ५ अर्द्ध-चन्द्रा ६ कालमेषिका ७ । इत्यमरः । २ । ४ ।१०८ ॥
 पालिन्धी ८ कालमेशिका ९ । इतिभरतः ॥
 श्वेतायाः पर्य्यायः । त्रिवृत् १ वृकाक्षी२ सुवहा ३ त्रिभण्डी ४ त्रिपुटा ५ ॥
 अरु-णायाः पर्य्यायः । व्याघ्रादनी १ कुटरुणा २निःसृता ३ त्रिवृता ४ अरुणा ५ । इति रत्न-माला ॥
 सामान्यत्रिवृतागुणाः । कटुत्वम् ।उष्णत्वम् । कृमिश्लेष्मोदरार्त्तिकुष्ठकण्डुव्रणनाशि-त्वम् । विरेचने प्रशस्तत्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
 अरुणवर्णत्रिवृद्गुणाः । स्वादु-त्वम् । कषायत्वम् । मृदुत्वम् । रेचनत्वम् ।रूक्षत्वम् । कटुत्वम् । दोषपाके पित्तकफापह-त्वञ्च ॥
 अस्याश्चाल्पान्तरगुणा विज्ञेया त्रिवृतासिता । इति राजवल्लभः ॥
श्वेतत्रिवृद्गुणाः । विरेचनत्वम् । स्वादुत्वम् ।उष्णत्वम् । वायुकारित्वम् । रूक्षत्वम् । पित्त-ज्वरश्लेष्मपित्तशोफोदरापहत्वञ्च ॥
 कृष्णत्रिवृता-गुणाः । श्वेताद्धीनगुणत्वम् । तीव्रत्वम् । विरे-चनत्वम् । मूर्च्छादाहमदभ्रान्तिकण्ठोत्कर्षण-कारित्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
 (त्रिभिर्युक्ते, त्रि । यथा,  ऋग्वेदे । १ । ३४ । ९ ।“क्व त्री चक्रा त्रिवृतो रथस्य ॥
”यथा च मनुः । २ । ४२ ।“मौञ्जी त्रिवृत् समा श्लक्ष्णा कार्य्या विप्रस्यमेखला ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 त्रिवृत्(ता) पु०
  त्रीन् अवयवान् वृणोति वृ--क्विप् त्रिभिरव-यवैर्वृता वा । १(तेओडि) औषधिभेदे,  अमरः “श्वेतात्रिवृद्रोचनी स्यात् स्वादुरुष्णा समीरहृत् । रूक्षापित्तज्वरश्लेष्मपित्तशोथोदरापहा । श्वेतकृष्णपभेदेनद्विविधा त्रिवृदुच्यते । श्यामा त्रिवृत्ततो हीनगुणातीव्रा विरेचिका । मूर्च्छादाहमदभ्रान्तिकण्ठोत्कर्षण-कारिणी” भावप्र० । वर्तनं वृत् त्रिः तिस्रः वृतो यत्र ।एकस्य त्रिशब्दस्य त्रिवारे त्रिसंख्यान्विते च वृत्तिःतन्त्रोच्चारणात् । २ त्रिधात्रिगुणिते त्रि०
  । “विप्रस्योर्द्धवृतंत्रिवृत्” इति मनुः त्रिगुणितसूत्रत्रयस्यैवोपवीतरूपत्वा-त्तथार्थता । त्रिर्वर्त्तते वृत--क्विप् । मिश्रितेषु ३ तेजोजलान्नेषुच । “तासां त्रिवृतं त्रिवृतमेकैकां करवाणि” छा० उ०४ त्रिगुणिते “यजेत वाश्वमेधेन स्वर्जिता गोषयेन वा ।अभिजिद्विश्वजिद्भ्यां वा त्रिवृताग्निष्टुतापि वा” मनुः ।त्रिभिरृग्यजुःसामभिर्वर्त्तते वृत--कर्तरि क्विप् । ५ यज्ञेपु०  । “यः सुपर्णो यजुर्नाम छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः”भा० शा० ४७ अ० । “त्रिवृत् यज्ञः शिरोऽस्य” नीलक०त्रिस्त्रिर्वर्तते सुज्गर्भस्य त्रिशब्दस्य वीप्सार्थत्वम् ।६ ऋग्विशेषाणां नवके । यथोक्तं सामसंहिताभाष्ये“लौकिको वाक्यगोवार्थस्त्रिवृदादेः समत्वतः । उभौविध्यर्थवाक्यैकवाक्यत्वादस्त्विहान्तिमः । “त्रिवृद्बहिष्प-वमानम्” इति श्रुतौ त्रिवृच्छब्दस्य त्रेगुण्यं लोकसिद्धो-ऽर्थः वाक्यशेषादृक्--त्रयात्मकेषु सूक्तेष्ववस्थितानां बहिष्पवमानात्मक--स्तोत्र--निष्पादन--क्षमाणाम् “उपास्वै गा-यता नरः (उ १ प्र० १२,  ३ सू०) इत्यादीनामृचां नव-कमर्थः तत्र धर्म निर्णये वेदस्य प्रबलत्वेऽपि पद--पदार्थ-निर्णये लोकवेदयोः समान--बलवत्त्वात् उभावर्थौ विक-ल्पेन ग्रहीतव्यौ,  इति चेत्--मैवम्,  लौकिकार्थ--स्वी-कार पक्षे विधिवाक्ये त्रैगुण्यमर्थः,  अर्थबाद--वाक्येस्तोत्रियाणामृचां मवकम्,  इत्येवं विध्यर्थवादयोर्वैयधि-करण्यादेकवाक्यत्वं न स्यात्,  अतः एकवाक्यत्वाय स्तो-त्रियाणां नवकमेव विधिवाक्ये नियतोऽर्थः” ।

Capeller

German

 त्रिवृ॑त् dreifach,  dreiteilig.

Grassman

German

 tri-vṛ́t,  a.,  1〉 dreifach gewunden [vṛ́t von vṛt],  dreifach
 2〉 auf drei Rädern rollend oder aus drei Theilen bestehend. [Page560]
-ṛ́t [n.] 1〉 ánnam {140, 2}.
-ṛ́tam 1〉 {940, 1}
 tántum {798, 32}
 yajñám {878, 4}
 {950, 1} neben saptátantum.
-ṛ́tā 1〉 khédayā {681, 8}. — 2〉 ráthena {34, 12}
 {47, 2}
 {118, 2}
 {694, 8}.
-ṛ́tas [G.] 2〉 ráthasya {34, 9}.

Burnouf

French

 त्रिवृत् त्रिवृत् a. (तृत्) qui a trois roues
triangulaire (?),  Vd.
		 Ép. d'une portion du Sāma-veda. -- S. m.
 
esp. de plante.
त्रिवृत्पर्णी f.
  hilancha repents,  bot.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.