| YouTube Channel

त्रिरात्र (trirAtra)

 
शब्दसागरः
English
त्रिरात्र
n.
 (-त्रं) Three nights collectively, or the duration of three nights.
E.
 त्रि three, and रात्रि night
compounded with a numeral रात्रि sub-
stitutes अ for its final, and becomes neuter. तिसृणां रात्रीणां समाहारः ।
Capeller Eng
English
त्रिरात्र॑
a.
 lasting three days (lit. nights)
m.
 such a
festival
n.
 such a period
i.g.
 ,
acc.
 for three days,
abl.
 &
instr.
after three days.
Yates
English
त्रि-रात्र (त्रं) 1.
n.
 Three nights col-
lectively or their duration.
Wilson
English
त्रिरात्र
n.
 (-त्रं) Three nights collectively, or the duration of
three nights.
E.
 त्रि three, and रात्रि a night
compounded with a numeral रात्रि
substitutes अ for its final, and becomes neuter.
Monier Williams Cologne
English
त्रि—रात्र॑
n.
 sg. 3 (nights or) days,
ŚBr.
KātyŚr.
Kauś.
(pl.
MBh.
 iii, 82, 18)
त्रि—रात्र॑
mfn.
 lasting (3 nights or) days,
ŚBr.
 xiii
ŚāṅkhŚr.
त्रि—रात्र॑
m.
 a sacrificial performance of 3 days,
TāṇḍyaBr.
cf.
 अश्व-, गर्ग-, बैद-
Apte Hindi
Hindi
त्रिरात्रम्
नपुं*
 त्रि-रात्रम् -
तीन रातों का समय
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रिरात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-४-८७)
व्युत्पत्तिः - > तिसृणां रात्रीणां समाहारः
त्रिरात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೂರು ದಿನಗಳು
प्रयोगाः - > "उपकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षेपणं स्मृतम्"
उल्लेखाः - > मनु० ४-११९
त्रिरात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ವ್ರತ
प्रयोगाः - > "एकरात्रं त्रिरात्रं वा षड्रात्रं वा विधीयते"
त्रिरात्र
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ
L R Vaidya
English
tri-rAtra {% n. %} a period of three nights.
Bopp
Latin
त्रिरात्र n. (DVIGU, gr. 674., e त्रि et रात्र pro रात्रि, gr. 681.)
tres noctes. N. 9. 7. 10.
Lanman
English
tri-rātrá, n. space of three nights, trinoctium.
[rā́tri, 1315b, 13123, 4: cf. the
Eng. usage in sen-night, fort-night.]
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्रिरात्रं,
क्ली,
 रात्रित्रयम् । तिसृणां रात्रीणांसमाहारः । इति लिङ्गादिसंग्रहटीकायांभरतः ॥
(यथा, मनुः । ४ । ११९ ।“उपाकर्म्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षेपणंस्मृतम् ।अष्टकासु त्वहोरात्रमृत्वन्तासु च रात्रिषु ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रिरात्र
न०
 त्रिसृणां रात्रीणां समाहारः अच् समा० ।“अह्नाहान्ताः क्ष्वेडभेदाः रात्रान्ताः प्रागसंख्यकाः”इत्यमरोक्तेः संख्यापूर्वत्वात् क्लीवता । १ रात्रित्रये २ तदुप-लक्षिते दिनत्रये च । “उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षपणंस्मृतम्” “अतिक्रान्ते दशाहे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्”मनुः । त्रिभिः रात्रिभिः निर्वृत्तम् ठञ् तस्य लुक् । तद्धि-तार्थद्विगुत्वात् अच् समा० । ३ दिनत्रयोवाससाध्ये व्रतभेदेन० । “एकरात्रं त्रिरात्रं वा षड्रात्रं वा विधीयते” प्रा०वि० धृतवचनम् । रात्रित्रयसाध्ये ४ गर्गवेदादौ यज्ञभेदेपु० । “सहस्रदक्षिणे त्रिरात्रे” कात्या० श्रौ० १३ । ४ । १५ ।गर्गत्रिरात्रशब्दे २५४५ पृ० दृश्यम् ।
Capeller
German
त्रिरात्र॑ drei Tage (eig. Nächte) dauernd.
m.
 eine dreitägige Feier.
n.
 ein Zeitraum
von drei Tagen
Acc. drei Tage
hindurch
Instr. u. Abl. nach drei
Tagen.
Burnouf
French
त्रिरात्र त्रिरात्र
n.
 trois nuits durant.