त्रियुगः (triyugaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritत्रियुगः, (त्रीणि युगानि सत्यत्रेताद्बापर-रूपाणि आविर्भावकालोऽस्य ।) विष्णुः । यथा, भागवते । ७ । ९ । ३८ ।“इत्यं नृतिर्य्यगृषिदेवझषावतारै-र्लोकान् विभावयसि हंसि जगत्प्रतीपान् ।धर्म्मं महापुरुष ! पासि युगानुवृत्तंछन्नः कलौ यदभवस्त्रियुगोऽथ स त्वम् ॥
”“एकस्तमेव इत्यादिभिरष्टभिः श्लोकैर्यदुक्तं पक्ष-पातेन रक्षणं तद्बिपक्षवधश्च सत्त्वोपाधितो नस्वत इति तदुपसंहरति इत्थमिति विभावयसिपालयसि हंसि घातयसि । कलौ तु तन्न करोषियतस्तदा त्वं छन्नोऽभवः यतस्त्रिष्वेव युगेष्वावि-र्भावात् स एवम्भूतस्त्वं त्रियुग इति प्रसिद्धः ।”इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥
(तथा च तत्रैव ।३ । २४ । २६ ।“स चावतीर्णं त्रियुगमाज्ञाय विबुधर्षभम् ।विविक्त उपसंगम्य प्रणम्य समभाषत ॥
”वसन्तप्रावृट्शरद्रूपकालत्रये, क्ली । यथा, वाज-सनेयसंहितायाम् । १२ । ७५ ।“या ओषधीः पूर्व्वा जाता देवेभ्यस्त्रियुगं पुरा ॥
”“युगशब्दः कालवाची । त्रयाणां युगानां समा-हारस्त्रियुगं त्रिकालं वसन्ते प्रावृषि शरदिच ।” इति तद्भाष्ये महीधरः ॥
कृतत्रेताद्वापर-रूपयुगत्रयम् । इति ऋग्वेदस्य । १० । ९७ । १ ।भाष्ये सायनः ॥
षडैश्वर्य्यशालिनि, त्रि । यथा, महाभारते । ३ । ८६ । ५ ।“त्रियुगौ पुण्डरीकाक्षौ वासुदेवधनञ्जयौ ॥
”“त्रियुगौ धर्म्मस्य भार्य्यायां मूर्त्तिसंज्ञायां कृत-युगेऽवतीर्णौ नरनारायणौ तावेव द्बापरान्तेकेशवार्ज्जुनौ इति पुराणपुरुषावेतौ नास्मदादि-वन्मानुषाविति भावः । यद्वा, त्रीणि युगानियुगलानि षडैश्वर्य्याणि भगसंज्ञानि वा षड-ङ्गानि वा ययोस्तौ त्रियुगौ ॥
” इति तट्टी-कायां नीलकण्ठः ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.