| YouTube Channel

त्रिमात्र (trimAtra)

 
Capeller Eng
English
त्रिमात्र
a.
 containing three (prosodical) instants.
Monier Williams Cologne
English
त्रि—मात्र mf(आ)n.
=
 °त्रा-काल,
RPrāt.
APrāt.
ŚāṅkhŚr.
3 in number,
MBh.
 vii
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रिमात्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ಲುತಸ್ವರ
व्युत्पत्तिः - > तिस्रो मात्रा उच्चारणकालोऽस्य
विस्तारः - > "एकमात्रो भवेत् ह्रस्वः द्विमात्रो दिर्घ उच्यते । त्रिमात्रस्तु प्लुतो ज्ञेयः व्यञ्जनं तु अर्धमात्रकम् ॥"
Abhyankara Grammar
English
त्रिमात्र consisting of three moras or matras. The protracted or प्लुत vowels are said to consist of three matras as contrasted with the short and long vowels which respectively consist of one and two matras
cf. Kas. on P.I.2.27.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
त्रिमात्र Adj. (f. आ) auch so v.a. drei an der Zahl, drei, MBh. 7, 87, 14.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रिमात्र
पु०
 तिस्रः मात्रा उच्चारणकालेऽस्य । प्लुतस्वरे“एकमात्रो भवेद् ह्रस्वो द्विमात्रो दीर्घ उच्यते । त्रिमा-त्रस्तु प्लुतो ज्ञेयो व्यञ्जनं चार्द्धमात्रकम्” शिक्षा० “प्रणवस्यऋषिर्ब्रह्मा देवोऽग्निस्तस्य कथ्यते । गायत्रञ्च भवेच्छन्दोनियोगः सर्वकर्मसु । त्रिमात्रस्तु प्रयोक्तव्यः प्रारम्भेसर्वकर्मणाम्” संवर्त्तः । भोजदेवेन तु तस्य सार्द्ध-त्रिमात्रकतोक्ता यथा “तज्जपस्तदर्थभावनम्” पा० सू०“तस्य सार्द्धत्रिमात्रिकस्य प्रणवस्य जपः” वृत्तिः । युक्त-ञ्चैतत् ओकारस्य प्लुतत्वेन त्रिमात्रत्वेऽपि तदुत्तरम-कारस्य व्यञ्जनत्वादर्द्धमात्रत्वेन सार्द्धत्रिमात्रत्वं संवर्त-वचने त्रिमात्रपदं सार्द्धत्रिमात्रे लाक्षणिकमिति बोध्यम् ।वस्तुतः मकारान्तत्वे सार्द्धत्रिमात्रत्वम् अनुस्वरान्तत्वेत्रिमात्रत्वमिति भेदः । तदभिप्रायेणैव तस्य त्रिमात्रतयाजपफलं प्रश्लोपनिषद्युक्तं तच्च ओम् शब्दं १५६० पृ०दर्शितम् ।
Capeller
German
त्रिमात्र drei Moren enthaltend.
Burnouf
French
त्रिमात्र त्रिमात्र a. (मा) de trois temps ou mesures,
tg.