| YouTube Channel

त्रिफला (triphalA)

 
शब्दसागरः
English
त्रिफला
f.
 (-ला) The three myrobalans collectively.
E.
 त्रि three, फल
fruit, fem. affix टाप्
also with ङीष् affix त्रिफली ।
Yates
English
त्रि-फला (ला) 1.
f.
 Three myrobalans.
Spoken Sanskrit
English
त्रिफला - triphalA -
f.
 - the 3 sweet fruits (grape , pomegranate , and date) [ grape , pomegranate , and date ]
त्रिफला - triphalA -
f.
 - 3 fragrant fruits
त्रिफला - triphalA -
f.
 - 3 Myrobalans
त्रिफला - triphalA -
f.
 - 3 sweet fruits
त्रिफला - triphalA -
f.
 - the 3 fragrant fruits [ nutmeg , areca-nut , and cloves ]
Wilson
English
त्रिफला
f.
 (-ला) The three myrobalans.
E.
 त्रि three, फल fruit, fem. affix टाप्
also with ङीष् affix
त्रिफली.
Monier Williams Cologne
English
त्रि—फला
f.
 (Pāṇ. iv, 1, 64,
Vārtt.
 3) the 3 Myrobalans (fruits of Terminalia Chebula, T°, and Phyllanthus Emblica
also तृफ्°,
L.
 ),
Suśr.
VarBṛS.
 xvi
Kathās.
 lxx
KātyŚr.
 , Sch.
the 3 sweet fruits (grape, pomegranate, and date),
Npr.
the 3 fragrant fruits (nutmeg, areca-nut, and cloves), ib.
Apte Hindi
Hindi
त्रिफला
स्त्री*
 त्रि-फला -
तीन फलों का संघात
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रिफला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ಫಲಗಳು
व्युत्पत्तिः - > त्रयाणां फलानां समाहारः
प्रयोगाः - > "पथ्या विभीतधात्रीणां फलैः स्यात् त्रिफला समा"
L R Vaidya
English
tri-PalA {% f. %} the three myrobalans collectively.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 त्रिफला, त्रिफली, फलत्रयम्, फलत्रिकम्
noun
मिलितसमभागहरीतकीविभीतकामलकीफलानि।
"त्रिफला पचनक्रियायां साहाय्यिका अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
हरीतक्यभया पथ्या त्रिफला तत्फलत्रयम् ।
-wordlist-
हरीतकी (स्त्री), अभया (स्त्री), पथ्या (स्त्री), त्रिफला (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
त्रितय
त्रितय, त्रिफला
कलिरक्षो विभीतः स्यात्त्रितयं त्रिफला स्मृता ॥ ६१८ ॥
verse 2.1.1.618
page 0069
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्रिफला,
स्त्री,
 (त्रयाणां फलानां समाहारः ।अजादित्वात् “द्विगोः ।” ४ । १ । २१ । इतिन ङीप् ।) मिलितसमभागहरीतकीविभीतका-मलकीफलानि । तत्पर्य्यायः । त्रिफली २फलत्रयम् ३ फलत्रिकम् ४ । इति राजनिर्घण्टः ॥
अस्या गुणाः । त्रिदोषनाशित्वम् । नात्युष्णत्वम् ।मलभेदित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
तन्नामगुणाः ।“पथ्याविभीतधात्रीणां फलैः स्यात्त्रिफला समैः ।फलत्रिकञ्च त्रिफला सा वरा च प्रकीर्त्तिता ॥
त्रिफला कफपित्तघ्नी मेहकुष्ठहरा सरा ।चक्षुष्या दीपनी रुच्या विषमज्वरनाशिनी ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(“हरीतक्याश्चामलक्या विभीतस्य फलन्तथा ।त्रिफलेत्युच्यते वैद्यैर्वक्ष्यामि भागनिर्णयम् ॥
एकभागं हरीतक्या द्बौ भागौ च विभीतकम् ।आमलक्यास्त्रिभागञ्च सहैकत्र प्रयोजयेत् ।त्रिफला कफपित्तघ्नी महाकुष्ठविनाशिनी ॥
आयुष्या दीपनी चैव चक्षुष्या व्रणशोधिनी ।वणप्रदायिनी घृष्ट्वा विषमज्वरनाशिनी ॥
सर्व्वरोगप्रशमनी मेधास्मृतिकरी परा ।वक्ष्यामि योगयुक्तिञ्च रोगे रोगे पृथक् पृथक् ॥
वाते घृतगुडोपेता पित्ते समधुशर्करा ।श्लेष्मणि त्रिकटूपेता मेहे समधुवारिणा ॥
कुष्ठे च घृतसंयुक्ता सैन्धवेनाग्निमान्द्यहा ।चक्षुर्धावनके क्वाथो नेत्ररोगनिवारणः ॥
घृतेन हरते कण्डूं भातुलुङ्गरसैर्वमिम् ।गुल्मार्शः शूरणगुडैः सद्यः स्याद्गुणकारकः ॥
क्षीरेण राजयक्ष्माणं पाण्डुरोगं गुडेन च ।भृङ्गराजरसेनापि घृतेन सह योजितः ॥
बलीपलितहन्ता च तथा मेधाकरः स्मृतः ।सक्षीरः सगुडः क्वाथो विषमज्वरनाशनः ॥
सशर्कराघृतक्वाथः सर्व्वजीर्णज्वरापहः ॥
एषा नराणां हितकारिणी चसर्व्वप्रयोगे त्रिफला स्मृता च ।सर्व्वामयानां शमनी त्त सद्यःसतेजकान्तिं प्रतिमां करोति ॥
शोथे तथा कामलपाण्डुरोगेतथोदरे मूत्रयुता हिता च ।हितातिसारे ग्रहणीविकारेहिता च तक्रेण फलत्रिका च ॥
क्षीणेन्द्रिये यक्ष्मणि जीर्णरोगेक्षीरेण यक्ता त्रिफला हिता च ।स्यान्नेत्ररोगे च शिरोगदे चकुष्ठे च कण्डूव्रणपीडिते च ।मूत्रग्रहे कामलकेऽग्निमान्द्येहिता जलेन त्रिफला हि कल्कः ॥
स शीतकाले गुडनागरेणसशर्करा क्षीरयुता तथोष्णे ।वर्षासु शुण्ठी सहिता नराणांफलत्रिका सर्व्वरुजाहरा स्यात् ॥
”इति महर्ष्यात्रेयभाषिते हारीतोत्तरे कल्प-स्थाने त्रिफलाकल्पोनाम द्बितीयोऽध्यायः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रिफला स्त्री त्रयाणां फलानां समाहारः अजा० टाप् ।“पथ्या विभीतधात्रीणां फलैः स्यात् त्रिफला समा”इत्युक्ते हरीतक्यादित्रये । तद्गुणा भावप्र० उक्ता यथा“फलत्रिकञ्च त्रिफला सा वरा च प्रकीर्तिता । त्रिफलाकफपित्तघ्नी मेहकुष्ठहरा सरा । चक्षुष्या दीपनी रुच्याविषमज्वरनाशिनी” ।
Burnouf
French
त्रिफला त्रिफला
f.
 (फल) les trois sortes de
myrobalans.