| YouTube Channel

त्रिदोषज (tridoSaja)

 
शब्दसागरः
English
त्रिदोषज
m.
(-जः) Disease, &c. proceeding from disorder of the three hu-
mours of the body.
E.
त्रिदोष, and produced.
Yates
English
त्रि-दोष-ज (जः) 1.
m.
Disease arising
from the three humours.
Wilson
English
त्रिदोषज
m.
(-जः) Disease, &c. proceeding from disorder of the three
humours of the body
E.
त्रिदोष, and produced.
Monier Williams Cologne
English
त्रि—दोष—ज
mfn.
resulting from the T°,
L.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रिदोषज
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಾತ ಪಿತ್ತ ಕಫಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ
प्रयोगाः - > "चिरज्वरे वातकफोल्बणे वा त्रिदोषजे वा दशमूलमिश्रः"
उल्लेखाः - > चक्रद०
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्रिदोषजः, त्रि, (त्रिदोषाज्जायते इति जन +“पञ्चम्यामजातौ ।” ९८ इति डः ।)त्रिदोषजनितः सन्निपातरोगः यथा, --“चिरज्वरे वातकफोल्वणे वात्रिदोषजे वा दशमूलमिश्रः ।किराततिक्तादिगणः प्रयोज्यःशुद्ध्यर्थिने वा त्रिवृता विमिश्रः
”इति चक्रपाणिदत्तः
(“दृष्ट्वा त्रिदोषजं घोरं ज्वरं प्राणापहारकम् ।तस्मादादौ कफस्यास्य शोधनं परिकीर्त्तितम्
कुर्य्यात् पित्तशमनं यदीच्छेदात्मनो यशः ।कफो वातो बलीयांस्तु सद्यो हन्ति रुजातुरम्
लङ्घनं वमनं वारि ष्ठीवनं स्यात्त्रिदोषजे ।त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्तरात्रमथापि वा
लङ्घनञ्च समुद्दिष्टं ज्ञात्वा दोषबलाबलम् ।कफं विशोधितं ज्ञात्वा ततो वातनिवारणम्
पित्तसंशमनं कार्य्यं ज्ञात्वा पित्तस्य कोपनम् ।शोधनीयौ वातकफौ तु पित्तं विनाशयेत्
”इति हारीते चिकित्सितस्थाने द्बितीयेऽध्याये
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रिदोषज
त्रि०
त्रिदोषात् जायते जन--ड दोषत्रयजातेवातादिसन्निपातजे रोगभेदे “चिरज्वरे बातकफोल्वणेवा त्रिदे षजे वा दशमूलमिश्रः किराततिक्तादिगणःप्रयोज्यः शुद्ध्यर्थिने वा त्रिवृताविमिश्रः” चक्रद० अस्यपूर्वरूपं “सर्वलिङ्गसमवायः” भावप्र० ज्वरशब्दे दृश्यम्