त्रिदश (tridaza)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्रिदश m.
  (-शः) A god,  a deity,  an immortal.
 E.
  त्रि the third,  and दशा
state,  being,  (youth
) enjoying perpetual youth,  or त्रि three,  and
दश state,  subject as well as mortals to the three conditions,  of
birth,  being,  and destruction. 

 त्रिदश mfn.
   (-शः-शा-शं) Thirteenth.
	 f.
  (-शी) The thirteenth day of the
fortnight
 also त्रयोदश ।

Capeller Eng

English

 त्रिदश॑ a.
  pl.
  three times ten i.e.
  thirty
 m.
  pl.
  the
thirty (round for 33) deities. 

Yates

English

 त्रि-दश (शः) 1.
m.
  A god,  a deity.

 त्रि-दश (शः-शा-शं)
a. Thirteenth.
f.
 
13th day of the fortnight.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

त्रिदश 	-	 tridaza 	-	 adj.
  	-	  divine
त्रिदश 	-	 tridaza 	-	 adj.
  	-	  3 x 10
त्रिदश 	-	 tridaza 	-	 m.
  	-	  3 x 10 deities
त्रिदश 	-	 tridaza 	-	 m.
  	-	  azvins
त्रिदश 	-	 tridaza 	-	 n.
  	-	  heaven

Wilson

English

 त्रिदश
m.
  (-शः) A god,  a deity,  an immortal.
E.
  त्रि the third,  and दशा state,  being,  (youth
) enjoying perpetual
youth
 or त्रि three,  and दश state,  subject as well as mortals to the
three conditions,  of birth,  being,  and destruction. 

 त्रिदश
mfn.
   (-शः-शा-शं) Thirteenth.
f.
  (-शी) The thirteenth day
of the fortnight
 also त्रयोदश.

Monier Williams Cologne

English

 त्रि—दश mf(आ)n.  3 × 10 (=  30),  MBh.
   i,  4445

 त्रि—दश m.
  pl.
  (cf.   Pāṇ.
  ii,  2,  25
 v,  4,  73
 vi,  3,  48,  Kāś.
  and द्वि-द्°) the 3 × 10 (in round number for 3 × 11) deities (12 Ādityas,  8 Vasus,  11 Rudras,  and 2 Aśvins
 cf.
   RV.
   ix,  92,  24),  MBh.
   &c.
  

 त्रि—दश m.
  du.
  the Aśvins,  iii,  10345

 त्रि—दश mfn.
   divine,  R.
  iii,  41,  21

 त्रि—दश n.
  heaven,  MBh.
   xiii,  3327 (त्रि-दिव,  B)

Macdonell

English

 त्रिदश tri-daśá,  a.
  pl.
  three times ten
 m.
  🞄the thirty sc. gods (round number for ¤33¤): 🞄-tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  divine nature
 -pati,  m.
  ep. 🞄of Indra: -śastra,  n.
  Indraʼs weapon,  thunderbolt
 🞄-vanitā,  f.
  celestial female,  Apsaras
 🞄-śaila,  m.
  ep. of mount Kailāsa
 -śreṣṭha,  🞄a.  ep. of Brahma or Agni.

Benfey

English

 त्रिदश त्रिदश (i. e. त्रि-दशन्), 
 I.
adj.
  pl. Thirty,  MBh. 1,  4445.
 II. m.
  A
name of the thirty-three gods,  a deity, 
MBh. 3,  8162.
 III. n.
  Heaven,  MBh.
13,  3327.

Apte Hindi

Hindi

त्रिदशः
पुं*
  त्रि-दशः -
"देवता,  अमर"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

त्रिदश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತೆಗಳು
व्युत्पत्तिः - > तृतीया दशा यैवनाख्या सदा येषाम् । त्रिभागवत् त्रिशब्दस्य तृतीयार्थता । तिस्रो दशाः जन्मसत्ताविनाशाख्या येषाम् इति वा । तिस्रो दशाः बाल्यकौमारयौवनानि येषाम् इति वा
प्रयोगाः - > "आकारि तस्यै मुकुटोपलस्खलत्करैस्त्रिसन्ध्यं त्रिदशैर्दिशे नमः"
उल्लेखाः - > माघ० १-४६
त्रिदश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೩೩ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳು
निष्पत्तिः - > "डच्" (५-४-७३)
व्युत्पत्तिः - > त्रिर्दश परिमाणं येषाम्
प्रयोगाः - > "तस्मिन् मघोनस्त्रिदशान् विहाय सहस्रमक्ष्णां युगपत्पपात"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-१
त्रिदश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವ
व्युत्पत्तिः - > तिस्रो दशा जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिरूपा यस्य

L R Vaidya

English

 tri-daSa {% (I) m. pl. %} 1. thirty
 2. the thirty-three gods.

 tri-daSa {% (II) m. %} a god,  an immortal,  K.S.iii.1.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

३३,  अमर,  अस्वप्न,  गीर्वाण,  त्रिदश,  देव,  दैवत,  नाकगृह,  निर्जर,  सुर

Bopp

Latin

 त्रिदश m. pl. (ut mihi videtur,  a त्रयोदशन् tredecim,  quod
pro त्रिदशन्) Dii,  exceptis Brahmâ,  Vischnu et Sivo.
N. 4. 31.
 Lass. 15. 8.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

मरुत्
पु
मरुत्,  त्रिदश
त्रिदशा मरुतः प्रोक्ता मारुतोऽपि समीरणः ।
verse 2.1.1.80
page 0013

Indian Epigraphical Glossary

English

 tridaśa (IE 7-1-2),  ‘thirtythree’.

Lanman

English

 tri-daśá [declined like kāma,  330],  m. pl.
the three times ten,  the thirty,  a name in
round numbers for the 33 deities (12 Adityas, 
 8 Vasus,  11 Rudras,  2 Aśvins),  i. e. the
gods. [tri + daśa,  477c: cf. triṃśat.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 त्रिदश m. °Name eines Dichters,  S I,  459,  6.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skabs gsum
त्रिदश

skabs gsum pa
त्रिदिव / त्रिदश

lha
१) अनिमिष २) अमर ३) त्रिदश ४) दिव् ५) दिव्य ६) देव ७) देवक ८) देवता ९) दैव १०) भट्टारक ११) मरुत् १२) मायु १३) साध्य १४) सुर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।
गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥
देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।
वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥
गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
-wordlist-
 
स्वर्ग (पुं),  त्रिविष्टप (पुं),  द्यो (स्त्री),  दिव् (स्त्री),  भुवि (स्त्री),  तविष (पुं),  ताविष (पुं),  नाक (पुं),  गो (स्त्री),  त्रिदिव (क्ली),  ऊर्ध्वलोक (पुं),  सुरालय (पुं),  अमर (पुं),  देव (पुं),  सुपर्वन् (पुं),  सुर (पुं),  निर्जर (पुं),  देवता (पुं),  ऋभु (पुं),  बर्हिर्मुख (पुं),  अनिमिष (पुं),  दैवत (पुं),  नाकिन् (पुं),  लेख (पुं),  वृन्दारक (पुं),  सुमनस् (पुं),  त्रिदश (पुं),  अमर्त्य (पुं),  स्वाहाभुज् (पुं),  स्वधाभुज् (पुं),  क्रतुभुज् (पुं),  आदितेय (पुं),  गीर्वाण (पुं),  मरुत् (पुं),  अस्वप्न (पुं),  विबुध (पुं),  दानवारि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आदित्य
आदित्य,  त्रिदश,  सुर,  सुमनस्,  स्वर्गौकस्,  देवता,  गीर्वाण,  ऋभु,  अमर,  मरुत्,  वृन्दारक,  निर्जर,  अस्वप्न,  विबुध,  त्रिविष्टपसद्,  लेख,  सुपर्वन्,  अमृताशन,  अनिमिष,  देव,  दैवत
आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता, 
गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।
अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-, 
त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001

नाममाला

Sanskrit

स्वर्,  द्यो,  स्वर्ग,  नाक,  स्वर्वास,  स्वर्गवास,  द्योवास,  त्रिदश
स्वर्द्यौः स्वर्गोऽथ नाकश्च तद्वासस्त्रिदशो मतः ॥ ५६ ॥
verse 0.1.1.56
page 0030

Mahabharata

English

Tridaśa,  pl. (ºāḥ) (“the gods”): I,  2592 (ºānāñ ca vardhikaḥ,  i.e. Viśvakarman),  2593,  3070,  3255 (ºālayaṃ),  3256 (ºārāsaṃ),  3281,  3551,  4784 (ºānāṃ…īśvaraḥ,  i.e. Indra),  7569 (iva),  8162,  8261 (ºānāṃ maheśvaraḥ,  i.e. Indra)
 II,  621 (ºāvaraḥ)
 III,  1590,  1725 (ºālayāḥ),  1852 (ºālaye),  8089,  8162,  8346 (Prabhāsaṃ…tīrthaṃ tºānāṃ),  8693,  8719,  8720,  8731,  8753,  8797,  8799,  †8810,  †8812,  8813,  8814,  8817,  8823,  8854,  8856,  9963,  10345 (dual,  Aśvinau),  10412,  11749,  13534,  13615,  14375,  14386,  14586,  14617,  14870 (ºānāṃ …ātmajaiḥ),  15853,  16495,  16528,  16533 (ºālayāḥ),  16807 (ºopamāḥ),  17090
 IV,  50 (ºānāṃ yathā Śakraḥ),  192,  2196 (ºopamān),  2265 (ºānām iveśvaraḥ)
 V,  304,  552,  †801 (devānāṃ),  3754,  4422,  4537 (iva),  5291,  5431 (ºān iva Vajrabhṛt),  †5509 (iva),  †5554 (do.)
 VI,  2455 (do.),  4427 (ºā iva Vāsavaṃ),  4493 (yathā),  4912 (ºānām iveśvarau),  4924,  5480,  5607
 VII,  46 (ºān iva Govindaḥ),  1466,  1504 (triṃśattºsannibhāḥ),  2230,  2513,  3437 (ºopamaḥ),  5456 (ºān api),  6462 (only C.),  7341,  8207,  9554
 IX,  2678,  3168
 XI,  582 (ºopamān)
 XII,  1832,  3591,  8417,  8419,  12819,  13802
 XIII,  308,  315 (ºlokeshu),  320 (ºloke),  778 (ºgaṇarājyaṃ),  927,  928,  1472,  3334,  5929,  5940,  5976 (ºvargasya),  6045,  7480
 XIV,  1570 (ºāpyāyanaṃ),  2673 (iva)
 XIII,  13.--Do. sg. = Śiva (1000 names^2).

Tridaśa,  sg. (ºṃ) (“heaven”.): VIII,  †1740 (only B.,  C. has Tridivaṃ)
 XIII,  3327 (only C.,  B. has Tridivasya).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्रिदशः,  पुं,
   (तृतीया यौवनाख्या दशा यस्य ।त्रिशब्दस्यात्र त्रिभागवत् तृतीयार्थकता । यद्बा, तिसो जन्मसत्त्वाविनाशाख्याः न तु मर्त्त्यानामिववृद्धिपरिणामक्षयाख्याः दशा यस्य । यद्बा, त्रीन् तापान् दशति नाशयतीति । दन्श +मूलविभुजादित्वात् कः पृषोदरादित्वात् न-लोपः । यद्बा,  त्र्यधिकास्त्रिरावृत्ताश्च दशपरिमाणमस्य । समासे डच् । शाकपार्थि-वादिवत् मध्यलोपः ।) देवः । इत्यमरः ।१ । १ । ७ ॥
 (यथा,  महाभारते । ३ । ८५ । १९ ।“न्यवसत् परमप्रीतो ब्राह्मा च त्रिदशैः सह ॥
”ते च अर्का द्वादश १२ रुद्रा एकादश ११वसवोऽष्टौ ८ विश्वेदेवौ द्वौ २ समुदायेन त्रय-स्त्रिंशत् ३३ ॥
 त्रिंशत् परिमिते,  त्रि । यथा, महाभारते । १ । ११३ । २१ ।“ततः स कौवरो राजा विहृत्यत्रिदशा निशाः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 त्रिदश पु०
  त्रिस्रो दशा जन्मसत्ताविनाशाख्या न तु वृद्धिपरिणामक्षया मर्त्त्यानामिव यस्य,  त्रीन् तापान् दशतिवा दश--घञर्थे संज्ञायां कर्त्तरि को वा । १ देवे अमरः ।अथ वा त्र्यधिकास्त्रिरावृत्ताश्च दश परिमाणमेषां डच्समा० शाक० अधिकावृत्तशब्दलोपः एकस्यैव त्रिशब्दस्यतन्त्रतयोच्चारणात् उभयार्थपरत्वम् । त्रयस्त्रिंशन्मुख्य-गणवत्सु २ देवेषु अयमेव पक्षः श्रुत्यनुगुणःत्री च दशचेति छान्दोग्येऽभिहित्वात् त्र्यधिकावृत्तपरताद्योतन-तार्थं त्री चेति द्विवचनान्ततया निर्द्देशः । ते च देवाः“अर्का द्वादश,  रुद्रा एकादश,  वसवोऽष्टौ,  अश्विनौ द्वा-विति । अश्विनीकुमारौ विहाय इन्द्रः प्रजापतिश्चेति वाद्वाभ्यां पक्षान्तरे संख्यापूरणं त्रय्स्त्रिंशत्पतिशब्दे मूलंदृश्यम् “तस्मिन् मघोनस्त्रिदशान् विहाय” कुमा० ।“त्रिदशैर्दिशे नमः” माघः । तिस्रो दशा जाग्रदाद्यवस्थायस्य । २ जीवे त्रिदशाध्यक्षशब्दे दृश्यम् ।

Capeller

German

 त्रिदश॑ Pl. dreißig
 die dreißig (st. 33)
Götter.

Burnouf

French

 त्रिदश त्रिदश a. treizième. -- S. m.
  un des dieux [autre
que Brahmā,  Viṣṇu et Śiva]. -- S. f.
  त्रिदशी le 13ᵉ jour de
la quinzaine lunaire.
त्रिदशदीर्घिका f.
  la grande pièce d'eau des dieux, 
c-à-d. le Gange céleste.
त्रिदशन् a. pl. treize.
		 Lat. tredecim. 
त्रिदशाङ्कुश n.
  (अङ्कुश) l'aiguillon des dieux,  c-à-d.
la foudre.
त्रिदशाचार्य m.
  surn.  de Bṛhaspati.
त्रिदशायुध n.
  (आयुध) l'arme divine,  la foudre.
त्रिदशालय m.
  n.
  la demeure des dieux [c-à-d. le Svarga ou
le Meru]
 -- a. qui habite avec les dieux.
त्रिदशावास a. et m.
  (आ
 वस्) mms.
त्रिदशाहार m.
  (आहार) l'aliment divin,  l'ambroisie.

Stchoupak

French

 त्रि-दश-
 (3 fois 10) num.  30 
 m.
  pl.
  les 30 divinités (chiffre rond au
lieu de 33) 
 du. les Aśvin 
 a. divin 
 nt. ciel 
 -त्व- nt. nature divine
 
 -ई-भू- devenir dieu,  divin. 
°गोप- m.
  mouche phosphorique,  luciole.
°नदी- f.
  Gange.
°पति- m.
  n.
  d'Indra.
°पुं-गव- m.
  n.
  de Viṣṇu.
°वनिता- f.
  femme divine,  Apsaras.
°शैल- m.
  mont Kailāsa.
°श्रेष्ठ- a. le meilleur des dieux,  ép. de Brahma,  d'Agni.
त्रिदशायुध- (arme divine) nt. arc-en-ciel.
त्रिदशारि- m.
  ennemi des dieux,  Asura.
त्रिदशालय- m.
  séjour des dieux,  ciel 
 habitant des cieux.
त्रिदशेन्द्र- m.
  Indra 
 °शत्रु- son ennemi,  Rāvaṇa.
त्रिदशेश- m.
  = {%tridaśendra- 
 °dviṣtridaśeśāri- %} ennemi d'Indra.
त्रिदशेश्वर- m.
  Śiva 
 pl.
  Indra,  Agni,  Varuṇa et Yama 
 °द्विष्-
Rāvaṇa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.