त्रिककुद् (trikakud)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English त्रिककुद् trikakud having 3 peaks or points or horns
त्रिककुद् trikakud viSNu or kRSNa
त्रिककुद् trikakud brahmA
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiत्रिककुद्
त्रि-ककुद् -
त्रिकूट पहाड़
त्रिककुद्
त्रि-ककुद् -
विष्णु या कृष्ण
Shabdartha Kaustubha
Kannadaत्रिककुद्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತ್ರಿಕೂಟ ಪರ್ವತ /ಮೂರು ಶಿಖರಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಪರ್ವತ
निष्पत्तिः - > अकारलोपः । निपा० (५-४-१४७)
व्युत्पत्तिः - > त्रीणि ककुदानि शृङ्गाण्यस्य
विस्तारः - > "त्रिकूटःत्रिककुत्समौ" - अम० ।
त्रिककुद्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
प्रयोगाः - > "तथैवाहं त्रिककुदो वाराहं रूपमास्थितः । त्रिककुद् तेन विख्यातः शरीरस्य प्रमापणात् ॥"
उल्लेखाः - > भा० शान्ति० ३५२-२८
त्रिककुद्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾಗ
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit त्रिककुद्
एकः राजपुत्रः ।
"त्रिककुदः उल्लेखः भागवतपुराणे वर्तते"
त्रिककुद्
एकः उत्सवः ।
"त्रिककुदः उल्लेखः तैत्तिरीयसंहितायां वर्तते"
त्रिककुद्
एकः राजपुत्रः ।
"त्रिककुदः उल्लेखः भागवतपुराणे वर्तते"
त्रिककुद्
एकः उत्सवः ।
"त्रिककुदः उल्लेखः तैत्तिरीयसंहितायां वर्तते"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसुवेलः स्यात्त्रिमुकुटस्त्रिकूटस्त्रिककुच्च सः ॥ १०३० ॥
सुवेल (पुं), त्रिमुकुट (पुं), त्रिकूट (पुं), त्रिककुद् (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritनारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
तीर्थपाद (पुं), पुण्यश्लोक (पुं), बलिन्दम (पुं), उरुक्रम (पुं), उरुगाय (पुं), तमोघ्न (पुं), श्रवण (पुं), उदारथि (पुं), लतापर्ण (पुं), सुभद्र (पुं), पांशुजालिक (पुं), चतुर्व्यूह (पुं), नवव्यूह (पुं), नवशक्ति (पुं), षडङ्गजित् (पुं), द्वादशमूल (पुं), शतक (पुं), दशावतार (पुं), एकदृश् (पुं), हिरण्यकेश (पुं), सोम (पुं), अहि (पुं), त्रिधामन् (पुं), त्रिककुद् (पुं), त्रिपाद् (पुं), मानञ्जर (पुं), पराविद्ध (पुं), पृश्निगर्भ (पुं), अपराजित (पुं), हिरण्यनाभ (पुं), श्रीगर्भ (पुं), वृषोत्साह (पुं), सहस्रजित् (पुं), ऊर्ध्वकर्मन् (पुं), यज्ञधर (पुं), धर्मनेमि (पुं), असंयुत (पुं), पुरुष (पुं), योगनिद्रालु (पुं), खण्डास्य (पुं), शलिक (पुं), अजित (पुं), कालकुण्ठ (पुं), वरारोह (पुं), श्रीकर (पुं), वायुवाहन (पुं), वर्धमान (पुं), चतुर्दंष्ट्र (पुं), नृसिंहवपुस् (पुं), अव्यय (पुं), कपिल (पुं), भद्रकपिल (पुं), सुषेण (पुं), समितिञ्जय (पुं), क्रतुधामन् (पुं), वासुभद्र (पुं), बहुरूप (पुं), महाक्रम (पुं), विधातृ (पुं), धार (पुं), एकाङ्ग (पुं), वृषाक्ष (पुं), सुवृष (पुं), अक्षज (पुं), रन्तिदेव (पुं), सिन्धुवृष (पुं), जितमन्यु (पुं), वृकोदर (पुं), बहुशृङ्ग (पुं), रत्नबाहु (पुं), पुष्पहास (पुं), महातपस् (पुं), लोकनाभ (पुं), सूक्ष्मनाभ (पुं), धर्मनाभ (पुं), पराक्रम (पुं), पद्महास (पुं), महहंस (पुं), पद्मगर्भ (पुं), सुरोत्तम (पुं), शतवीर (पुं), महामाय (पुं), ब्रह्मनाभ (पुं), सरीसृप (पुं), वृन्दाङ्क (पुं), अधोमुख (पुं), धन्विन् (पुं), सुधन्वन् (पुं), विश्वभुज् (पुं), स्थिर (पुं), शतानन्त (पुं), शरु (पुं), यवनारि (पुं), प्रमर्दन (पुं), यज्ञनेमि (पुं), लोहिताक्ष (पुं), एकपाद् (पुं), द्विपद (पुं), कपि (पुं), एकशृङ्ग (पुं), यमकील (पुं), आसन्द (पुं), शिवकीर्तन (पुं), शद्रु (पुं), वंश (पुं), श्रीवराह (पुं), सदायोगिन् (पुं), सुयामुन (पुं)
नाममाला
Sanskritदरीभृत्, अचल, शृङ्गिन्, पर्वत, सानुमान्, गिरि, नग, शिलोच्चय, अद्रि, शिखरिन्, त्रिककुद्, मरुत्
दरीभृदचलः शृङ्गी पर्वतः सानुमान् गिरिः ।
नगः शिलोच्चयोऽद्रिश्च शिखरी त्रिककुन्मरुत् ॥ ८ ॥
verse 0.1.1.8
page 0004
Mahabharata
EnglishTrikakud^1 = Śiva (1000 names^2).
Trikakud^2 = Kṛshṇa (Vishṇu): XII, 1508, 13252 (ºtvena)
XIII, 6956 (Vishṇu's 1000 names)
Vedic Reference
EnglishTri-kakud^1 or Tri-kakubh, ^2 ‘having three peaks, ’ occurs in
the Atharvaveda and later as the name of a mountain in the
Himālaya, the modern Trikota. From it came the salve
(Āñjana), ^3 which tradition made out to be derived from
Vṛtra's eye.^4
1) Av. iv. 9, 8
Śatapatha Brāhmaṇa,
iii. 1, 3, 12.
2) Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 6, 3
Kāṭhaka Saṃhitā, xxiii. 1
Vājasaneyi
Saṃhitā, xv. 4
Pañcaviṃśa Brāhmaṇa,
xxii. 14.
3) Hence called Traikakuda, Av. iv. 9,
9, 10
xix. 44, 6, etc.
4) Śatapatha Brāhmaṇa, loc. cit.
Maitrāyaṇī and Kāṭhaka Saṃhitās,
loc. cit.
Cf. Ludwig, Translation of the Rig-
veda, 3, 198
Zimmer, Altindisches Leben,
5, 29, 30
Hillebrandt, Vedische Myth-
ologie, 3, 239, n. 4
Bloomfield, Hymns
of the Atharvaveda, 381.
वाचस्पत्यम्
Sanskritत्रिककुद् त्रीणि ककुदतुल्यानि शृङ्गाण्यस्य ककुदस्यअन्त्यलोपः समा० । त्रिकूटाख्ये पर्वतभेदे अमरः । पर्वतएवास्य अन्त्यलोपः नान्यत्र । तत्र त्रिककुद तद्युक्तेत्रि० । २ विष्णावपि वा अन्त्यलोपः । “तथैवासंत्रिककुदो वाराहं रूपमास्थितः । त्रिककुत् तेन विख्यातःशरीरस्य प्रमापणात्” भा० शा० ३४४ अ० । ३ दशरात्र-साध्ये यज्ञभेदेऽपि वा अन्त्यलोपः । “त्रिककुद्वा एषयज्ञो यद्दशरात्रः ककुत् पञ्चदशः ककुदेकविंशः ककुत्त्रय-स्त्रिंशो य एवं विद्वान् दशरात्रेण यजते त्रिककुद एवसमानानाम्” तै० स० ७ । २ । ५ । २ । “चतुष्टोमात् समूढ्वात्रिककुदः शस्त्रम् अथ महात्रिककुदश्च, छन्दोमत्रिककुदश्च”सा० श्रौ० १९ । २९ । १४ । “यत्र वा इन्द्रो वृत्रमहंस्तस्ययदक्ष्यासीत्तं गिरिं तिककुदमकरोत्” शत० व्रा० ३ । १ । ३ ।१२ । “वर्षिष्ठः पर्वतानां त्रिककुन्नाम ते पिता” अथ० ४ । ९ । ८ ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.