त्रस (trasa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्रस (ई) त्रसी r. 1st and 4th cls. (त्रसति त्रस्यति)
To fear,  to be afraid.

To run,  to go quickly. (इ) त्रसि r. 1st and 10th cls. (त्रंसति त्रंसयति-ते)
To speak.
To shine. Also त्रस r. 10th cl. (त्रसयति-ते)
To hold.
To seize or take.
To oppose to prevent or forbid.
To
frighten.  भ्वा० दिवा० प० अक० सेट् । क्षुरा० उभ० अक० सेट् इदित् ।

 त्रस mfn.
   (-सः-सा-सं) Moveable,  loco-motive.
	 n.
  (-सं) A wood,  a forest. E.
 
त्रस् to go,  affix अच् or आधारे घञर्थे क ।

Capeller Eng

English

 त्रस a.
  movable,  moving
 n.
  what moves or lives,  beasts and
men. 

Yates

English

 त्रस (सः-सा-सं)
a. Moveable.
n.
  A wood.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

त्रस 	-	 trasa 	-	 adj.
  	-	  moving
त्रस 	-	 trasa 	-	 m.
  	-	  quivering
त्रस 	-	 trasa 	-	 m.
  	-	  heart
त्रस 	-	 trasa 	-	 n.
  	-	  wood
त्रस 	-	 trasa 	-	 n.
  	-	  collective body of moving or living beings

 
   त्रस  trasa  adj.
   moving  
   त्रस  trasa  m.
   heart   
   त्रस  trasa  m.
   quivering  
   त्रस  trasa  n.
   wood   
   त्रस  trasa  n.
   collective body of moving or living beings     
            

Wilson

English

 त्रस (ई) त्रसी r. 1st and 4th cl. (त्रसति त्रस्यति)
To fear,  to be afraid.
To run,  to go quickly. (इ) त्रसि r. 1st and 10th cls. (त्रंसति
त्रंसयति)
To speak.
To shine. Also त्रस r. 10th cl. (त्रासयति)
To hold.
To seize or take.
To oppose,  to prevent or forbid.
To frighten. 

 त्रस
mfn.
   (-सः-सा-सं) Moveable,  loco-motive.
n.
  (-सं) A wood, 
a forest.
E.
  त्रस to go,  affix अच्.

Apte

English

त्रस [trasa],  a.
  [त्रस्-घञर्थे क] Movable,  locomotive. -सः The heart.

सम् A wood,  forest.

Animals.

The aggregate of moving or living beings (लिङ्गशरीर)
 ऋजुः प्रणिहितो गच्छंस्त्रसस्थावरवर्जकः Mb.
 *  12.9.19.

Animals and men.  Comp.
   -दस्युः N.
  of a Vedic prince and author of some Vedic Sūktas
 (also त्रसद्दस्यु)
 cf.
   Bhāg.*
  9.6.33.

रेणुः an atom,  the mote or atom of dust which is seen moving in a sunbeam
 cf.
   जालान्तरगते भानौ सूक्ष्मं यद् दृश्यते रजः । प्रथमं तत्प्रमाणानां त्रसरेणुं प्रचक्षते ॥ Ms.*
  8.132
 also Y.*
  1.361.

N.
  of one of the wives of the sun. 

Apte 1890

English

 त्रस a. [त्रस्-घञर्ये क] Moveable,  locomotive. 
सः The heart. 
सं 1 A wood,  forest. 
2 Animals. 
3 The aggregate of moving or living beings. 
4 Animals and men. 
Comp. 
रेणः {1} an atom,  the mote or atom of dust which is seen moving in a sunbeam
 cf. जालांतरगते भानौ सूक्ष्मं यद्दृश्यते रजः । प्रथमं तत्प्रमाणानां त्रसरेणुं प्रचक्षते ॥ Ms. 8. 132
 also Y. 1. 361. {2} N. of one of the wives of the sun. 

Monier Williams Cologne

English

 त्रस mfn.
   moving

 त्रस n.
  the collective body of moving or living beings (opposed to स्थावर),  MBh.
   xii f.
 
 Jain.
  

 त्रस m.
  ‘quivering’,  the heart,  L.
 

 त्रस n.
  a wood,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 त्रस,  अस्,  आ,  अम्,  movable,  moving,  locomotive
(अम्),  n. the collective body of moving or living
beings
 animals
 animals and men,  (opposed to
स्थावर,  cf. जगत्
 under त्रस are sometimes
reckoned gods,  men,  and the inhabitants of the
lower regions)
 (अस्),  m. the heart (‘the quivering
one’)
 (अम्),  n. a forest,  a wood.
—त्रस-दस्यु, 
उस्,  m. ‘before whom evil beings tremble, ’ N. of a
prince,  (celebrated for his liberality and favoured by the
gods
 he bears the patronymic Paurukutsya or Pauru-
kutsi or Paurukutsa,  and is supposed to be the author
of certain Ṛg-veda hymns
 in the Bhāgavata-Purāṇa
त्रसद्-दस्यु,  which is probably the original form, 
is identified with Māṃ-dhātṛ and regarded as the
father of Puru-kutsa
 the meaning of the name may
be ‘frightening evil beings
’ cf. जमद्-अग्नि,  तरद्-
द्वेषस्,  भरद्-वाज,  &c.)
—त्रस-रेणु,  उस्,  m. f.
an atom,  the mote or atom of dust which is seen
moving in a sun-beam,  especially considered as an
ideal weight either of the lowest denomination or
equal to three or (according to some) thirty invisible
atoms
 (उस्),  f.,  N. of one of the wives of the Sun.

Macdonell

English

 त्रस tras-a,  a.
  moving
 n.
  living creature: 🞄(á) -dasyu,  m.
  (at whom demons tremble),  N. 🞄of a generous prince,  favourite of the gods
 🞄-reṇu. m.
  mote in a sun-beam. 

Benfey

English

 त्रस त्रस् + अ,  n.
  (moving) Living
creatures,  Matsyop. 29.

Apte Hindi

Hindi

त्रस
वि* - त्रस् + क
"चर,  जंगम"

त्रसः
पुं*
  - -
हृदय

त्रसम्
नपुं*
   - -
"वन,  जंगल"

त्रसम्
नपुं*
   - -
जानवर

L R Vaidya

English

 trasa {% (I) a. (f. सा) %} Movable,  locomotive.

 trasa {% (II) m. %} The heart.

 trasa {% (III) n. %} A wood,  a forest.

Bopp

Latin

 त्रस (r. त्रस् s. अ) mobilis. M. 29.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  त्रस्
मूलधातुः:
   त्रस
धात्वर्थः:
  धारणे (ग्रहण इत्येके, वारण इत्यन्ये)
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  त्रासयति-ते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

त्रसँ त्रस  धारणे 
- त्रासयति मृगान्  अत्र वारणे धारणशब्दः  अन्यत्र त्रस्यति त्रसति  208

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।
चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥
तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।
चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥
-wordlist-
 
स्थावर (क्ली),  जङ्गम (क्ली),  त्रस (क्ली),  चर (क्ली),  चराचर (क्ली),  जगत् (क्ली),  इङ्ग (क्ली),  चरिष्णु (क्ली),  चञ्चल (क्ली),  तरल (क्ली),  कम्पन (क्ली),  कम्प्र (क्ली),  परिप्लव (क्ली),  चलाचल (क्ली),  चटुल (क्ली),  चपल (क्ली),  लोल (क्ली),  चल (क्ली),  पारिप्लव (क्ली),  अस्थिर (क्ली)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
हृद्यसहं मर्मवरं गुणाधिष्ठानकं त्रसम् ।
-wordlist-
 
असह (क्ली),  मर्मवर (क्ली),  गुणाधिष्ठान (क्ली),  त्रस (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्रस,  क धृतौ । ग्रहे । निषेधे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) एतदाद्याश्चत्वारो रेफ-युक्ताद्याः । क,  त्रासयति मृगं व्याधः वधतिगृह्णाति निराकरोति वा इत्यर्थः । इति दुर्गा-दासः ॥

 त्रस,  इ कि भासि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (चुरां-पक्षे भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) इ,  त्रंस्यते । कि, त्रंसयति त्रंसति । भासि दीप्तौ । इति दुर्गादासः ॥

 त्रस,  ई ण भये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-अकं-सेट् । ईदित्वात् अनिड्निष्ठः ।) ई, त्रस्तः । ण,  त्रेसतुः तत्रसतुः । त्रसति । इतिदुर्गादासः ॥

 त्रस,  य ई भये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (दिवां-परं-अकं-सेट् । ईदित्वादनिड्निष्ठः ।) य, त्रस्यति । ई,  त्रस्तः । इति दुर्गादासः ॥

 त्रसं,  क्ली,
   (त्रस्यति बिभेत्यस्मिन् इति । त्रस-भये + घञर्थे कः ।) वनम् । इति त्रिकाण्ड-शेषः ॥

 त्रसः,  त्रि,  (त्रसतीति । त्रस भये + पचाद्यच् ।)जङ्गमः । इत्यमरः । ३ । १ । ७४ ॥
 (यथा, महाभारते । १२ । ९ । १९ ।“ऋजुः प्रणिहितो गच्छंस्त्रसस्थावरवर्ज्जकः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 त्रस गतौ ग्रहे निषेधे च चुरा० उभ०
  सक०
  सेट् । त्रसयतिते अतित्रसत् त ।

 त्रस भासे बा चुरा० उभ०
  पक्षे भ्वा०
  पर०
  अक० सेट्इदित् । त्रिंसयति ते त्रंसति अतत्रंसत् त अत्रंसीत् ।

 त्रस भये वा दिबा० पक्षे भ्वा०
  पर०
  अक० सेट् । त्रसति अत्रा-सीत् अत्रसीत् त्रत्रास फणा० त्रेसतुः तत्रसतुः ।ईदित् त्रस्तः । तस्य दिवादित्वे सार्वधातुके श्यन् ।त्रस्यति । “त्रस्यन्ती चलशफरीविघट्टितोरुः” माघः “त्रस-त्तुराद्रिसुताससंभ्रमस्वयंग्रहाश्लेघसुखेन निष्क्रियाम्”“मुहुरत्रसद्भिरपि यत्र गौरवात्” माघः । “त्रस्यन् वै जा-यमानेभ्यः” भट्टिः । “ततो रामेति चक्रन्दुस्त्रेसुःपरिदिदेविरे” भट्टिः “कपेरत्रासिषुर्नादान् मृगाःसिंहध्वनेरिव” भट्टिः । “राक्षसस्य न चात्रासीत् प्रनष्टु-मयतिष्ट च” भट्टिः ।उद् + उत्कटत्रासे । “बालानुत्त्रासयन्ति ह” हरिवं० ३२७७ ।

 त्रस त्रि०
  त्रस--भये आधारे घञर्थे क । १ वने त्रिका० । त्रस-गतौ अच् । २ जङ्गमे त्रि०
  अमरः । त्रसरेणुः ।

धातुवृत्तिः

Sanskrit

त्रसँ त्रस  (अर्थः)  धारणे
ग्रहण इति नन्दी अत्र धारणं वारणमिति मैत्रेयः वारण इत्येव शाकटायनः ( त्रासयति मृगान् ) त्रंसयतीति भाषणे भविष्यति त्रस्यति त्रसतीति दिवादावुद्वेगे 206

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“त्रस धारणे”@} 2 ‘ग्रहणे’ इति नन्दी। 
 ‘धारणम् = वारणम्’ इति मैत्रेयः। 
 ‘वारणे’ इत्येव शाकटायनः। 
 ‘भाषणे त्रंसयेत् त्रंसेर्घारणे त्रासयेण्णिचि। 
 त्रसति त्रस्यतीत्येवमुद्वेगार्थे तु वा श्यनि।।’ 3 इति देवः। 
 त्रासकः-सिका,  तित्रासयिषकः-षिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकग्रासयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (७८८)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१७४२। सकं। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (श्लो। १९१)
 04 =>
  (४३९)

Capeller

German

 त्रस sich bewegend
 n.
  das Bewegliche, 
Tiere und Menschen. 

Burnouf

French

 त्रस त्रस a. tremblant,  tremblottant
		 mobile. -- S. n.
 
forêt [agitée par le vent].
त्रसर m.
  (sfx. र) tissage
 navette de tisserand.
त्रसरेणु m.
  f.
  (रेणु poussière) m à m.
  les grains
de poussière qui se voient dans un rayon de soleil,  atome,  objet
très-petit.
		 Temps très-court,  le tiers du त्रुटि ou
 3 अणु [0'', 00008...]. -- F. l'épouse du Soleil.

Stchoupak

French

 त्रस-
 nt. sg. êtres animés.
°दस्यु- m.
  n.
  d'un prince.
°रेणु- m.
  poussière perceptible dans un rayon de soleil.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.