त्रयी (trayI)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्रयी f.
  (-यी)
	 1. The three Vedas collectively,  that is,  omitting the
Atharvan,  which not being a text book for the customary reli-
gious rites of the Hindus,  is considered very commonly rather as
an appendix to the other three,  than a fourth work of equal
authority.
	 2. A matron,  a married woman who has children living.
3. Intellect,  understanding.
	 4. A plant,  (Conyza serratula.)
 E.
  त्रि
three,  अयच् or टयप् substituted for the final,  fem.  affix ङीप् ।

Yates

English

 त्रयी (यी) 3.
f.
  The three
vedas,  omit-
ting the 4th or
Atharvan
 a mo-
tion
 intellect
 a plant.

Spoken Sanskrit

English

त्रयी 	-	 trayI 	-	 f.
  	-	 threeVedastakencollectively

त्रयी 	-	 trayI 	-	 f.
  	-	 threeVedastakencollectively
एकीभूय 	-	  ekIbhUya 	-	 adverb 	-	 collectively
साकल्येन 	-	  sAkalyena 	-	 adverb 	-	 collectively
सङ्घशः 	-	  saGghazaH 	-	 adverb 	-	 collectively
सम्भूय 	-	  sambhUya 	-	 adverb 	-	 collectively
सर्वशस् 	-	  sarvazas 	-	 adverb 	-	 collectively
अपृथक् 	-	  apRthak 	-	 ind.
  	-	 collectively
सङ्घशस् 	-	  saGghazas 	-	 ind.
  	-	 collectively
सामगण 	-	  sAmagaNa 	-	 m.
  	-	 collectively
वैश्वानर 	-	  vaizvAnara 	-	 n.
  	-	  men collectively
देवतात् 	-	  devatAt 	-	 f.
  	-	  gods collectively
देवताति 	-	  devatAti 	-	 f.
  	-	  gods collectively
देवविशा 	-	  devavizA 	-	 f.
  	-	  gods collectively
धर्मोपदेश 	-	  dharmopadeza 	-	 m.
  	-	  laws collectively
औषध 	-	  auSadha 	-	 n.
  	-	  herbs collectively
पितृसामान्य 	-	  pitRsAmAnya 	-	 n.
  	-	  pitRs collectively
वैश्वावसव 	-	  vaizvAvasava 	-	 n.
  	-	  vasus collectively
करणग्राम 	-	  karaNagrAma 	-	 m.
  	-	  senses collectively
त्रिखट्व 	-	  trikhaTva 	-	 n.
 f.
  	-	  3 beds collectively
पाञ्चालिका 	-	  pAJcAlikA 	-	 f.
  	-	  64 arts collectively

त्रयी 	-	 trayI 	-	 f.
  	-	 threeVedastakencollectively
वेदान्त  { वेद - अन्त } 	-	 vedAnta{veda-anta} 	-	 m.
  	-	 completeknowledgeoftheVeda  [ end-of-the-vedas ]
आप्तवाच् 	-	  AptavAc 	-	 f.
  	-	 veda
आप्तश्रुति 	-	  Aptazruti 	-	 f.
  	-	 veda
श्रुति 	-	  zruti 	-	 f.
  	-	 veda
ब्रह्मघोष 	-	  brahmaghoSa 	-	 m.
  	-	 veda
स्वाध्याय 	-	  svAdhyAya 	-	 m.
  	-	 veda
मुख 	-	  mukha 	-	 n.
  	-	 veda
श्रुत 	-	  zruta 	-	 n.
  	-	 veda
हृदय 	-	  hRdaya 	-	 n.
  	-	 veda
आर्ष 	-	  ArSa 	-	 n.
  	-	  Vedas
अध्ययन 	-	  adhyayana 	-	 n.
  	-	  Vedas
ऋच् 	-	  Rc 	-	 f.
  	-	  Rg-veda
चातुश्चरणिका 	-	  cAtuzcaraNikA 	-	 f.
  	-	  4 Vedas
ऋग्वेद 	-	  Rgveda 	-	 m.
  	-	  Rg-veda
चतुर्वेद 	-	  caturveda 	-	 m.
  	-	  4 Vedas
बाह्वृच्य 	-	  bAhvRcya 	-	 n.
  	-	  Rg-veda
चातुर्विद्य 	-	  cAturvidya 	-	 n.
  	-	  4 Vedas
वेदशब्द 	-	 vedazabda 	-	 m.
  	-	  word veda
अध्वर्युवेद 	-	  adhvaryuveda 	-	 m.
  	-	  yajur veda

त्रयी 	-	 trayI 	-	 f.
  	-	 threeVedastakencollectively
सामूहिक 	-	  sAmUhika 	-	 adj.
  	-	 collective
समूहव्यापिन् 	-	  samUhavyApin 	-	 adj.
  	-	 collective
समवेत  	-	  samaveta  	-	 adj.
  	-	 collective
एकीकृत 	-	  ekIkRta 	-	 adj.
  	-	 collective
समवायिन् 	-	  samavAyin 	-	 adj.
  	-	 collective
गणीभूत 	-	  gaNIbhUta 	-	 adj.
  	-	 collective
समाडूत 	-	  samADUta 	-	 adj.
  	-	 collective
संहृत 	-	  saMhRta 	-	 adj.
  	-	 collective
सामुदायिक 	-	  sAmudAyika 	-	 adj.
  	-	 collective
घटशोधनकरक 	-	  ghaTazodhanakaraka 	-	 n.
  	-	 collective
सांनिपातिककर्मन् 	-	  sAMnipAtikakarman 	-	 n.
  	-	 collective
एकीभूय 	-	  ekIbhUya 	-	 adverb 	-	 collectively
साकल्येन 	-	  sAkalyena 	-	 adverb 	-	 collectively
सङ्घशः 	-	  saGghazaH 	-	 adverb 	-	 collectively
सम्भूय 	-	  sambhUya 	-	 adverb 	-	 collectively
सर्वशस् 	-	  sarvazas 	-	 adverb 	-	 collectively
अपृथक् 	-	  apRthak 	-	 ind.
  	-	 collectively
सङ्घशस् 	-	  saGghazas 	-	 ind.
  	-	 collectively
सामगण 	-	  sAmagaNa 	-	 m.
  	-	 collectively

 
   त्रयी  trayI  f.
   three Vedas taken collectively   
   सामूहिक  sAmUhika adj.
   collective   
   समूहव्यापिन्  samUhavyApin adj.
   collective  
   समवेत   samaveta  adj.
   collective   
   एकीकृत  ekIkRta adj.
   collective  
   समवायिन्  samavAyin adj.
   collective   
   गणीभूत  gaNIbhUta adj.
   collective  
   समाडूत  samADUta adj.
   collective   
   संहृत  saMhRta adj.
   collective  
   सामुदायिक  sAmudAyika adj.
   collective   
   घटशोधनकरक  ghaTazodhanakaraka n.
   collective  
   सांनिपातिककर्मन्  sAMnipAtikakarman n.
   collective   
   एकीभूय  ekIbhUya adverb  collectively  
   साकल्येन  sAkalyena adverb  collectively   
   सङ्घशः  saGghazaH adverb  collectively  
   सम्भूय  sambhUya adverb  collectively   
   सर्वशस्  sarvazas adverb  collectively  
   अपृथक्  apRthak ind.
   collectively   
   सङ्घशस्  saGghazas ind.
   collectively  
   सामगण  sAmagaNa m.
   collectively       

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 त्रयी
f.
  (-यी)
1 The three Vedas collectively,  that is,  omitting the Atharvan,  which
not being a text book for the customary religious rites of the Hindus,  is
considered very commonly rather as an appendix to the other three,  than a fourth
work of equal authority. A matron,  a married woman who has children living.
3 Intellect,  understanding.
4 A plant,  (Conyza serratula.)
E.
  त्रि three,  अयप् or टयप् substituted for the final,  fem.  affix
ङीप्.

Apte

English

त्रयी [trayī],  1 The three Vedas taken collectively (ऋग्यजुः- सामानि)
 त्रयीमयाय त्रिगुणात्मने नमः K.*
  1
 त्रयीवर्जमितरा विद्याः परिपाठितौ U.*
  2
 Ms.*
  4.125.

A triad,  triplet
 व्यद्योतिष्ट सभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी Śi.*
  2.3.

A matron or married woman whose husband and children are living.

Intellect,  understanding.

The part of the श्रुति,  pertaining to ceremonial acts and sacrifices (कर्मकाण्ड)
 Bhāg.*
  7.6.26.

Comp.
  तनुः an epithet of the sun
 so त्रयीमयः

an enithet of Śiva.  -धर्मः the duty enjoined by the three Vedas
 Bg.*
  9.21. -मुखः a Brāhmaṇa.  -विद्य a.
  one who is well-versed in the three Vedas
 त्रयी यस्य विद्या स त्रयीविद्यः ŚB. on MS.*  3.3.5. ˚आख्या f.
  The title or epithet त्रयीविद्य. त्रयीविद्याख्या च तद्विदि MS.*  3.3.5. -संवरणम् three acts of concealing (स्वरन्ध्रगोपन,  पररन्ध्रान्वेषणगोपन and मन्त्रगोपन)
 Mb.
 *  12.56. 2 and com. 

Apte 1890

English

 त्रयी 1 The three Vedas taken collectively (ऋग्यजुःसामानि)
 त्रयी मयाय त्रिगुणात्मने नमः K. 1
 तौ त्रयी वर्जमितरा विद्याः परिपाठितौ U. 2
 Ms. 4. 125. 
2 A triad,  triplet
 व्यद्योतिष्ट सभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी Śi. 2. 3. 
3 A matron or married woman whose husband and children are living. 
4 Intellect,  understanding. 
Comp. 
तनुः {1} an epithet of the sun
 so त्रयीमयः. {2} an epithet of Śiva. 
धर्मः the duty enjoined by the three Vedas: Bg. 9. 21. 
मुखः a Brāhmaṇa. 

Monier Williams Cologne

English

 त्रयी a (ई),  f.
  id.,  see शत-

 =
  °यी॑ विद्या॑,  Gaut.
 
 Mn.
   &c.
  

 the Buddh.
  triad (Buddha,  Dharma,  and Saṃgha),  Hcar.
  viii

 summit,  Bālar.
  i,  28

 a woman whose husband and children are living,  L.
 

 Vernonia anthelminthica,  L.
 

 सु-मति,  L.
 

 त्रयी॑ b f.
  of य॑.

Hindi

triplet

Apte Hindi

Hindi

त्रयी
स्त्री*
  - त्रय + ङीप्
तीनों वेदों की समष्टि

त्रयी
स्त्री*
  - -
"तिगड्डा,  त्रिक,  त्रिसमूह"

त्रयी
स्त्री*
  - -
गृहिणी या विवाहिता नारी जिसका पति तथा बालबच्चे जीवित हों

त्रयी
स्त्री*
  - -
"बुद्धि,  समझ"

त्रयी
स्त्री*
  - त्रय+ङीप्
वेदत्रयी

त्रयी
स्त्री*
  - त्रय+ङीप्
तिगुना

त्रयी
स्त्री*
  - त्रय+ङीप्
विवाहित स्त्री (माता) जिसका पति और बच्चे जीवित हैं।

Shabdartha Kaustubha

Kannada

त्रयी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಗಳೆಂಬ ಮೂರು ವೇದಗಳ ಸಮುದಾಯ
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीप्"(४-१-१५)
प्रयोगाः - > "त्रयी विग्रहवत्येव सममध्यात्मविद्यया"
उल्लेखाः - > माल० १-१४
विस्तारः - > "इति वेदास्त्रयी"- अम० ।
त्रयी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರರ ಸಮುದಾಯ
प्रयोगाः - > "व्यद्योतिष्ट सभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी"
उल्लेखाः - > माघ० २-३
त्रयी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುರಂಧ್ರಿ /ಗೃಹಿಣಿ /ಪತಿಪುತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೆಂಗಸು
त्रयी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುಮತಿ /ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿ
विस्तारः - > "त्रयी त्रिवेद्यां त्रितये पुरन्ध्र्यां सुमतावपि" - विश्व० ।

L R Vaidya

English

 traya {% (I) a. (f. यी) %} Triple,  threefold,  divided into three parts,  त्रयं ब्रह्म सनातनम् M.i.23.

 trayI {% f. %} 1. the three Vedas (ऋग्यजुःसामानि) collectively,  त्रयीवधूकर्णतमालपल्लवः Kad.
a triad,  a triplet,  व्य्द्योतिष्ट सभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी Sis.ii.3
a matron whose husband and children are living
intellect,  understanding.

Bopp

Latin

 त्रयी f. (a praec. signo fem. ई) tres Vêdi,  (Rić,  Yajus et
Sâman). BH. 9. 21.

Indian Epigraphical Glossary

English

 trayī (SII 1),  the three Vedas.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वाध्यायः श्रुतिराम्नायश्छन्दो वेदस्त्रयी पुनः ।
ऋग्यजुःसामवेदाः स्युरथर्वा तु तदुद्धृतिः ॥ २४९ ॥
-wordlist-
 
स्वाध्याय (पुं),  श्रुति (स्त्री),  आम्नाय (पुं),  छन्दस् (क्ली),  वेद (पुं),  त्रयी (स्त्री),  ऋग्वेद (पुं),  यजुर्वेद (पुं),  सामवेद (पुं),  अथर्वन् (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वेदाः
वेदाः,  त्रयी
ओङ्कारः प्रणवः प्रोक्तस्त्रयो वेदास्त्रयी स्मृताः ॥ ८ ॥
verse 1.1.1.8
page 0002

Tamil

த்ரயீ : மூன்று,  மூன்று மடங்கு,  மூன்று விதமான,  புத்தி,  மூன்று வேதங்கள் ( ருக்,  யஜுர்,  ஸாம)

Mahabharata

English

*trayī (“the triple science”): I,  4032 (vidyā),  4034
 II,  231
 III,  11295,  11296 (ºdharmaṃ),  13725 (vidyā),  17361 (ºdharmaḥ)
 VI,  1191 (ºdharmaṃ)
 XII,  231,  567,  791,  2006,  2154,  †2383,  2556,  3341 (vidyā),  3410 (do.),  4543 (do.),  4846 (read ºīṃ vidyāṃ with B.),  8613 (do.),  13089.

पुराणम्

English

त्रयी / TRAYĪ. veda. Formerly only three Vedas,  ṛgveda,  yajurveda and sāmaveda were recognised and so trayī meaning group of three was used to denote the Vedas. (See under veda).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्रयी,  स्त्री,
   (त्रय + “टिड्ढेति ।” ४ । १ । १५ ।इति ङीप् ।) ऋक्सामयजुर्व्वेदा एतत्त्रितयम् ।इत्यमरः । १ । ६ । ३ ॥
 (यथा,  मनुः । ७ । ४३ ॥
“त्रैविद्येभ्यस्त्रयींविद्यात् दण्डनीतिञ्च शाश्वतीम् ।आन्वीक्षिकीञ्चात्मविद्यां वार्त्तारम्भांश्चलोकतः ॥
”)पुरन्ध्री । सुमतिः । इति विश्वः ॥
 सोमराजी-वृक्षः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
 दुर्गा । यथा,  --“ऋग्यजुःसामभागेन साङ्गवेदगतापि वा ।त्रयीति पठ्यते लोके दृष्टादृष्टार्थसाधिनी ॥
”इति देवीपुराणे ४५ अध्यायः ॥

Stchoupak

French

 त्रयी-
 v. {%traya- 
 -maya- -ī- %} a. contenant
 les trois
Veda,  composé de ou fondé sur les trois Veda.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.