| YouTube Channel

त्रपा (trapA)

 
Spoken Sanskrit
English
त्रपा - trapA -
f.
- fame
त्रपा - trapA -
f.
- family
त्रपा - trapA -
f.
- perplexity
त्रपा - trapA -
f.
- shame
त्रपा - trapA -
f.
- unchaste woman
त्रपा - trapA -
f.
- bashfulness
Apte
English
त्रपा [trapā], [त्रप्-भावे अङ्]
Bashfulness, modesty
मन्दत्रपाभर
Gīt.*
12.
Shame (in a good or bad sense).
A libidinous or unchaste woman.
Family, race.
Fame, celebrity.
Comp.
-निरस्त, हीन
a.
shameless, impudent. -रण्डा a harlot.
Apte 1890
English
त्रपा [त्रप् भावे अङ्] 1 Bashfulness modesty
मंदत्रपाभर Gīt. 12.
2 Shame (in a good or bad sense).
3 A libidinous or unchaste woman.
4 Family, race.
5 Fame, celebrity
Comp.
निरस्त, हीन a. shameless, impudent.
रंडा a harlot.
Monier Williams Cologne
English
त्रपा
f.
(Pāṇ. iii, 3, 104) perplexity, bashfulness, shame,
MBh.
ii
BhP.
Ratnāv.
&c.
: (ifc. f(आ). ,
Sāh.
)
an unchaste woman,
L.
family,
L.
fame,
L.
Macdonell
English
त्रपा trap-ā,
f.
embarrassment, shame.
Apte Hindi
Hindi
त्रपा
स्त्री*
- त्रप् + अङ् + टाप्
"शर्म, लाज"
त्रपा
स्त्री*
- -
"हया, शर्म"
त्रपा
स्त्री*
- -
कामुक या व्याभिचारिणी स्त्री
त्रपा
स्त्री*
- -
"प्रसिद्धि, ख्याति"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
त्रपा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಜ್ಜೆ /ನಾಚಿಕೆ
निष्पत्तिः - > त्रपूष् (लज्जायाम्) - भावे "अङ्" (३-३-१०४)
प्रयोगाः - > "हृतोऽपि भारे महतस्त्रपाभरादुवाह दुङ्हेन भृशानतं शिरः" "नष्टं वर्षवरैर्मनुष्यगणनाभावादपास्य त्रपाम्"
उल्लेखाः - > माघ० १-५७, रत्ना० २-३
त्रपा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಲಟೆ /ಸ್ವೈರಿಣಿ
निष्पत्तिः - > त्रपूष् - करणे "अङ्"
व्युत्पत्तिः - > त्रपतेऽनया
विस्तारः - > "त्रपा लज्जाकुलटयोः" - मेदि०
त्रपा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಲ /ವಂಶ
त्रपा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೀರ್ತಿ /ಯಶಸ್ಸು
त्रपा
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಾಚಿಗೆಯುಳ್ಳವನು
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > त्रपास्यास्ति
L R Vaidya
English
trapA {% f. %} 1. Bashfulness, modesty, मंदत्रपाभरनिर्भरस्मरशरवशाकूतस्फीतस्मितस्नापिताधराम् Git.G.xii.
2. a libidinous woman
3. fame, celebrity.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
लज्जा, मन्दाक्षम्, ह्रीः, त्रपा, व्रीडा, मन्दास्यम्, लज्या, व्रीडः, व्रीडनम्
noun
अन्तःकरणवृत्तिविशेषः दोषसङ्कोचादिवशात् वक्तुं वा द्रष्टुं शक्यते।
"लज्जया सा वक्तुं शक्नोति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ngo tsha
१) त्रपा २) लज्जा ३) ह्री
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
व्रीडा लज्जा मन्दाक्षं ह्रीस्त्रपा सापत्रपान्यतः ३११
-wordlist-
व्रीडा (स्त्री), लज्जा (स्त्री), मन्दाक्ष (क्ली), ह्री (स्त्री), त्रपा (स्त्री), अपत्रपा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ह्री
ह्री, लज्जा, अपत्रपा, व्रीडा, त्रपा, मन्दाक्ष
ह्रीर्लज्जापत्रपा व्रीडा त्रपा मन्दाक्षमुच्यते ५६७
verse 2.1.1.567
page 0064
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
त्रपा, स्त्री
पुं,
(त्रप्यते इति त्रप + “षिद्भिदा-दिभ्योऽङ् ।” १०४ इत्यङ् तत-ष्टाप् ।) लज्जा इत्यमरः २३
(यथा, रत्नावल्याम् ।“नीचं वर्षवरैर्मनुष्यगणनाभावादपास्य त्रपा-मन्तः कञ्चकिकञ्चुकस्य विशति त्रासादयंवामनः
”त्रपते अनया अस्याः वा करणे अपादानेवा अङ् ।) कुलटा इति मेदिनी पे,
कुलम् कीर्त्तिः इति शब्दरत्नावली
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
त्रपा स्त्री त्रप--भावे अङ् लज्जायाम् अमरः कर्त्तरिअच् सलज्जे
त्रि०
कुलटायां स्त्री मेदि० कुले५ कीर्त्तौ शब्दच०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“त्रपूष् लज्जायाम्”@} 2 घटादिः।
त्रापकः-पिका, 3 त्रपकः-पिका, 4 त्रापकः-पिका, 5 तित्रपिषकः-षिका, 6 तित्रप्सकः-प्सिका, 7 तात्रपकः-पिका
त्रपिता-त्रप्ता-त्री, त्रपयिता-त्री, तित्रपिषिता-तित्रप्सिता-त्री, तात्रपिता-त्री
-- त्रपयन्-न्ती, त्रपयिष्यन्-न्ती-ती
-- -- त्रपमाणः, त्रपयमाणः, तित्रपिषमाणः-तित्रप्समानः, तात्रप्यमानः
त्रपिष्यमाणः-त्रप्स्यमानः, त्रपयिष्यमाणः, तित्रपिषिष्यमाणः-तित्रप्सिष्यमाणः, तात्रपिष्यमाणः
त्रपू-त्रपौ-त्रपः
-- -- -- 8 त्रप्तम्-त्रप्तः-त्रप्तवान्, त्रपितः, तित्रपिषितः-तित्रप्सितः, तात्रपितः-तवान्
त्रपः, 9 अपत्रपिष्णुः 10, 11 त्रेपिवान्, त्रपः, तित्रपिषुः-तित्रप्सुः
तात्रपः
त्रपितव्यम्-त्रप्तव्यम्, त्रपयितव्यम्, तित्रपिषितव्यम्-तित्रप्सितव्यम्, तात्रपितव्यम्
त्रपणीयम्, त्रपणीयम्, तित्रपिषणीयम्-तित्रप्सनीयम्, तात्रपणीयम्
12 त्राप्यम्, त्रप्यम्, तित्रपिष्यम्-तित्रप्स्यम्, तात्रप्यम्
ईषत्त्रपः-दुस्त्रपः-सुत्रपः
-- -- त्रप्यमाणः, त्रप्यमाणः, तित्रपिष्यमाणः-तित्रप्स्यमानः, तात्रप्यमाणः
त्रापः, त्रपः, तित्रपिषः-तित्रप्सः, तात्रपः
त्रपितुम्-त्रप्तुम्, त्रपयितुम्, तित्रपिषितुम्-तित्रप्सितुम्, तात्रपितुम्
13 त्रपा, त्रपणा, तित्रपिषा-तित्रप्सा, तात्रपा
त्रपणम्, त्रपणम्, तित्रपिषणम्-तित्रप्सनम्, तात्रपणम्
त्रपित्वा-त्रप्त्वा, त्रपयित्वा, तित्रपिषित्वा-तित्रप्सित्वा, तात्रपित्वा
14 अपत्रप्य, 15 अपत्रपय्य, प्रतित्रपिष्य-प्रतित्रप्स्य, प्रतात्रप्य
त्रापम् २, त्रपित्वा २, त्रप्त्वा २, 16 त्रपम् -त्रापम् २, त्रपयित्वा २, तित्रपिषम् -तित्रप्सम् २, तित्रपिषित्वा -तित्रप्सित्वा २, तात्रपम्
तात्रपित्वा
17 इत्यादिना उप्रत्ययः।
अग्निं दृष्ट्वा त्रपते = लज्जते इव इति त्रपु = सीसम्।]] त्रपु।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(७८७)
02
=>
(१-भ्वादिः। ३७४। अक। वेट्। आत्म।)
03
=>
[[१। भोजमतेनास्य धातोः घटादिषु पाठः। तदानीं ‘घटादयो मितः’ (ग। सू। भ्वादौ) इति मित्त्वात्, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाह्रस्वः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
[[२। भोजाद् अन्येषां सर्वेषां मतेनास्य धातोः घटादिपाठो न। तदानीं मित्त्वा- भावेनोपधाह्रस्वाभावे रूपमेवम्। एवं तृजादिष्वपि त्रापयिता-त्री इत्यादीनि रूपाण्यूह्यानि।]]
05
=>
[[३। ऊदित्त्वेन, ‘स्वरतिसूतिसूयतिधूञूदितो वा’ (७-२-४४) इति बलाद्यार्धधातुकेषु इड्विकल्पः। इट्पक्षे रूपमेवम्। इडभावपक्षे तित्रप्सकः इत्यादीनि रूपाणि, इति ज्ञेयम्। तव्यदादिप्रत्ययेष्वप्येवमिड्विकल्पो ज्ञेयः।]]
06
=>
[पृष्ठम्०७०३+ २५]
07
=>
[[१। यङन्ते, ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः। एवं सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
08
=>
[[२। ऊदित्त्वेनेड्विकल्पनात्, निष्ठायाम्, ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति इण्णिषेधः।]]
09
=>
[[३। ‘अलङ्कृञ्निराकृञ्प्रजनोत्पचोत्पतोन्मदरुच्यपत्रपवृतु--’ (३-२-१३६) इत्यादिना तच्छीलतद्धर्मतत्साधुकारिष्वर्थेषु कर्तरि इष्णुच् प्रत्ययः।]]
10
=>
[[आ। ‘पर्यच्छे सरसि हृतेंऽशुके पयोभिर्लोलाक्षे सुरतगुरावपत्रपिष्णोः’। शि। व। ८। ४६।]]
11
=>
[[४। क्वसुप्रत्यये, ‘तॄफलभजत्रपश्च’ (६-४-१२२) इत्येत्वाभ्यासलोपे रूपम्। ‘पपुष आगतम्--पपिवद्रूप्यम्’ इति ‘विभाषा पूर्वाह्णापराह्णाभ्याम्’ (४-३-२४) इति सूत्रे भाष्यकारप्रयोगात् छन्दसि विहितोऽपि क्वसुः भाषायामपि क्वचिद् भवति।]]
12
=>
[[५। ‘आसुयुवपिरपित्रपिचमश्च’ (३-१-१२६) इति यदपवादो ण्यत्।]]
13
=>
[[६। धातोरस्य षित्त्वात् स्त्रियाम्, ‘षिद्भिदादिभ्योऽङ्’ (३-३-१०४) इत्यङ् भावे।]]
14
=>
[पृष्ठम्०७०४+ २५]
15
=>
[[१। ण्यन्ताल्ल्यपि, ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
16
=>
[[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्घविकल्पः।]]
17
=>
[[३। ‘श्रॄस्वृस्निहित्रपि--’ [द। उ। १-९५]
Stchoupak
French
त्रपा-
f.
pudeur, honte, modestie, timidité, perplexité.