तौर्यत्रिक (tauryatrika)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
Englishतौर्यत्रिक - tauryatrika - - instrumental music
तौर्यत्रिक - tauryatrika - - dance
तौर्यत्रिक - tauryatrika - - song
तौर्यत्रिक - tauryatrika - - triple symphony
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiतौर्यत्रिकम्
तौर्यम्-त्रिकम् -
"नृत्य, गान और वाद्य की सबेकता, तेहरी स्वरसंगति"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaतौर्यत्रिक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ ಈ ಮೂರರ ಮೇಳ
व्युत्पत्तिः - > तौर्योपलक्षितं त्रिकम्
प्रयोगाः - > "मृगयाक्षो दिवास्वप्नः परिवादः स्त्र्यो मदः । तौर्यत्रिकं वृथाट्या च कामजो दशको गुणः ॥" "वनेऽपि तौर्यत्रिकमारराध तम्" ।
उल्लेखाः - > मनु० ७-४७, नैष० १-१०२
विस्तारः - > "तौर्यत्रिकं नृत्यगीतवाद्यम्" - अम० ।
L R Vaidya
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगीतनृत्तवाद्यत्रयं नाट्यं तौर्यत्रिकं च तत् ।
नाट्य (क्ली), तौर्यत्रिक (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritतौर्य्यत्रिकं, (त्रयोऽंशा यस्य तत् । त्रि +“संख्याया अतिशदन्तायाः कन् ।” ५ । १ । २२ ।इति कन् । तौर्य्योपलक्षितं त्रिकम् ।) नृत्य-गीतवाद्यमिदं समुदितं त्रयं नाट्यञ्च । इत्य-मरः । १ । ७ । १० ॥
नटसम्बन्धि नृत्यगीत-वाद्यमिति त्रयम् । इति तट्टीकासारसुन्दरी ॥
(यथा, मनुः । ७ । ४७ ।“मृगयाक्षो दिवास्वप्नः परिवादः स्त्रियो मदः ।तौर्य्यत्रिकं वृथाट्या च कामजो दशको गणः ॥
”)विष्णुगृहे गीतवाद्यनृत्यफलं यथा, --“गायनं ये प्रकुर्व्वन्ति मम कर्म्मपरायणाः ।तेषां यद्यत् फलं भूमे ! शृणुष्व गदतो मम ॥
यावन्ति चाक्षराण्येव गीयमाने यशास्विनि ! ।तावद्बर्षसहस्राणि इन्द्रलोके महीयते ॥
रूपवान् गुणवान् सिद्धः सर्व्ववेदविदां वरः ।नित्यं पश्यति वै वज्रपाणिं देवं न संशयः ॥
मद्भक्तश्चैव जायेत इन्द्रलोकपथे स्थितः ।सर्व्वकर्म्मगुणश्रेष्ठस्तत्रापि मम पूजकः ॥
इन्द्रलोकात् परिभ्रष्टो मम गीतपरायणः ।प्रमुक्तः सर्व्वसंसारान्मम लोकाय गच्छति ॥
यस्तु गायति सुश्रोणि ! कौमुद्याञ्चैव द्बादशीम् ।सर्व्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकाय गच्छति ॥
यस्तु गायति गीतानि मम जागरणे सदा ।सर्व्वसङ्गात् प्रमुक्तो वै मम लोकाय गच्छति ॥
एतत्ते कथितं देवि ! गायनस्य फलं महत् ।यस्य गीतस्य शब्देन तरेत् संसारसागरम् ॥
* ॥
वादित्रस्य प्रवक्ष्यामि तत् शृणुष्व वसुन्धरे ! ।प्राप्तवान्मनुजो येन देवेभ्यः समतां स्वयम् ॥
सम्पत्कालप्रयोगेण सन्निपातेन वा पुनः ।नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च ॥
कुवेरभवनं गत्वा मोदते वै यदृच्छया ।कुवेरभवनाद्भ्रष्टः स्वच्छन्दगमनालयः ॥
शय्यादितालसम्पातैर्मम लोकाय गच्छति ॥
* ॥
नृत्यमानस्य वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ! ।मनुजा येन गच्छन्ति छित्त्वा संसारसागरम् ॥
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्बर्षशतानि च ।पुष्करद्वीपमासाद्य स्वच्छन्दगमनालयः ॥
फलं प्राप्नोति सुश्रोणि ! मम कर्म्मपरायणः ।रूपवान् गुणवान् शूरः शीलवान् सुपथे स्थितः ॥
मद्भक्तश्चैव जायेत संसारपरिमोचितः ॥
* ॥
यस्तु जागरतो नित्यं गीतवाद्येन नर्त्तकः ।जम्बुद्वीपं समासाद्य राजराजस्तु जायते ॥
सर्व्वकर्म्मसमायुक्तो रक्षिता वै महीपतिः ।मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्म्मपरायणः ॥
”इति वराहपुराणम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.