| YouTube Channel

तोमरः (tomaraH)

 
Apte
English
तोमरः [tōmarḥ] रम् [ram], रम् 1 An iron club
Mb.
 * 7.142.45.
A javelin.
A kind of crescent-shaped edge of an arrow with the ends of the crescent pointing downwards
Dhanur. V.
Comp.
 धरः fire (considered as a deity).
a warrior armed with a club.
Apte 1890
English
तोमरः
रं 1 An iron club.
2 A javelin.
Comp.
धरः {1} fire (considered as a deity). {2} a warrior armed with a club.
Apte Hindi
Hindi
तोमरः
पुं*
 - "तुम्पति हिनस्ति - तुम्प् + अर्, नि*"
लोहे का डंडा
तोमरः
पुं*
 - -
"भाला, नेजा"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तोमरः
noun
द्वादशमात्राणां छन्दोविशेषः।
"तोमरस्य अन्ते गुरुः लघुश्च भवति।"
Synonyms:
 तोमरः
noun
राजपूतानाम् एकः प्राचीनः राजवंशः।
"राजा मानसिंहः तोमरस्य वंशस्य आसीत्।"
Synonyms:
 तोमरः
noun
शस्त्रप्रकारः
"संग्रहालये तोमरः वर्तते"
Synonyms:
 शूलः, शूलम्, शल्यम्, प्रासः, कुन्तः, कुन्ती, शलाका, कीलः, तोमरः
noun
शस्त्रविशेषः - यस्य दीर्घदण्डे सूच्याग्रवत् तीक्ष्णं पत्रम् अस्ति।
"प्राचीने काले युद्धे शूलः उपायुज्यत।"
Synonyms:
 तोमरः
noun
एका जातिः ।
"तोमरस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Tamil
Tamil
தோமர: : தோமரம் = இரும்புத் தடி, ஈட்டி.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: तोमरः
Root: तोमर
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒
Shloka(s):
2|8|93|1 ► वा पुंसि शल्यं शङ्कुर्ना सर्वला तोमरोऽस्त्रियाम्। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|93|1 ⇢ सर्वला (सर्वला) (स्त्री)
➠ 2|8|93|1 ⇢ तोमरः (तोमर) (पुं)
➠ 2|8|93|1 ⇢ तोमरम् (तोमर) (नपुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ आयुधम्
उपाधि ➡ आयुधम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तोमरः, पुं
क्ली,
 (तुम्पति हिनस्तीति । तुम्प +बाहुलकात् अरप्रत्ययेन साधुः । इत्युज्ज्वलदत्ते-नोक्तम् । ३ । १३१ ।) अस्त्रविशेषः । शावलीइति भाषा । तत्पर्य्यायः । शर्व्वला २ । इत्य-मरः । २ । ८ । ९३ ॥
(यथा, देवीभागवते ।५ । ५ । २९ ।“गदाभिः पट्टिशैः शूलैश्चक्रैश्च शक्तितोमरैः ॥
”)हस्तक्षेप्यसशल्यदण्डः । इति महाभारतटीका ॥
रायवाँश इति भाषा ॥
(अस्य आकृत्यादिक-मुक्तं वैशम्पायनेन तद्यथा, --“तोमरः काष्ठकायः स्यात् लौहशीर्षःसुपुच्छवान् ।हस्तत्रयोन्नताङ्गश्च रक्तवर्णस्त्ववक्रगः ॥
”शार्ङ्गधरेण तु, --“फणवत् शीर्षदेशः स्यात्तोमरस्त्वायसस्तथा ॥
”वैशम्पायनोक्तान्यस्य कार्य्याणि यथा, --“उद्धानं विनियुक्तिश्च वेधनञ्चेति तत्त्रिकम् ।वल्गितं शस्त्रतत्त्वज्ञाः कथयन्ति नराधिपाः ॥
”अग्निपुराणोक्तधनुर्व्वेदमतेऽस्य कार्य्याणि यथा, “दृष्टिघातं भुजाघातं पार्श्वघातं द्विजोत्तम ! ।ऋजुपक्षेषुणा पातं तोमरस्य प्रकीर्त्तितम् ॥
”जनपदविशेषः । यथा, मात्स्ये । १२० । ५७ ।“तोमरान् प्लावयन्ती च हंसमार्गान्समूहकान् ॥
”नवाक्षरछन्दोविशेषे, क्ली । शब्दार्थचिन्ता-मणिधृतं तल्लक्षणादिकं यथा, --“प्रथमं सकं विनिधायजगणद्बयञ्च निधाय ।कुरु तोमरं सुखकारिफणिराजवक्त्रविहारि ॥
”उदाहरणम्, --“सखि ! मादके मधुमासिव्रज सत्वरं किमिहासि ।सहते न किं विहरामिकिमु पावकं प्रविशामि ॥
”)